Thoàⁿ-chúi-hoà-bu̍t

"Thn̂g-lūi" choán lâi chia, khah thong-sio̍k ê ì-sù chhiáⁿ khòaⁿ: thn̂g.

Thoàⁿ-chúi-hoà-bu̍t (Eng-gí: carbohydrate) sī hâm-ū sng-sò͘, chúi-sò͘, kap thòaⁿ-sò͘ ê hòa-ha̍p-bu̍t. I sī iû tan-thn̂g-lūi ê thn̂g cho͘-sêng, ē-sái iōng hòa-ha̍k-sek Cn(H2O)n lâi piáu-sī, he̍k chit-chióng sêng-hun ê ián-seng-bu̍t.

Pau-koah si̍t-bu̍t kap tōng-bu̍t ê tāi-to-sò͘ seng-bu̍t chāi-lāi, bó͘-mih-á thòaⁿ-chúi-hòa-bu̍t sī lêng-liōng tû-chûn kap choán-î ê tiōng-iàu hêng-sek. Àn-chiàu cho͘-sêng ê thn̂g ê sò͘-bo̍k, thòaⁿ-chúi-hòa-bu̍t ē-sái hun-chò: tan-thn̂g (chhan-chhiūⁿ phô-thô-thn̂g kap kó-thn̂g), siang-thn̂g (disaccharide; chhan-chhiūⁿ chià-thn̂g, be̍h-gê-thn̂g kap ni-thn̂g), chió-thn̂g (oligosaccharide), kap to-thn̂g (polysaccharide; chhan-chhiūⁿ tiān-hún, koaⁿ-thn̂g, kap chhiam-ûi-sò͘.

Kó-thn̂g (Fischer projection)

Tan-sûn ê thòaⁿ-chúi-hòa-bu̍t hâm-ū thòaⁿ-sò͘, chúi-sò͘ kap sng-sò͘ goân-chú, í 1:2:1 ê mole pí-lu̍t cho͘-sêng, ē-sái siá chò hun-chú-sek Cn(H2O)n. (Chit-ê hun-chú-sek kan-taⁿ sek-ha̍p tan-thn̂g, ah Cn(H2O)m khah sek-ha̍p tāi-to-sò͘ ê thòaⁿ-chúi-hòa-bu̍t. Sui-bóng chiâⁿ-chē tiōng-iàu ê "carbohydrate" sī ián-seng chū chit-ê kiat-kò, chhan-chhiūⁿ deoxyribose kap glycerol, in pēng-bô hù-ha̍p giâm-keh ê thòaⁿ-chúi-hòa-bu̍t ê tēng-gī, só·-í in m̄-sī thòaⁿ-chúi-hòa-bu̍t. Ū chi̍t-kóa hòa-ha̍p-bu̍t hâm-ū kî-thaⁿ ê goân-sò· mā sǹg-sī thòaⁿ-chúi-hòa-bu̍t (chhan-chhiūⁿ chitin, i hâm-ū nitrogen).

Siāng kán-tan ê thòaⁿ-chúi-hòa-bu̍t sī tan-thn̂g, 1 tiâu sè-tiâu ti̍t-ti̍t ê aldehyde kap ketone kò·-chō, tû-tiāu siang-pêng-thâu ê kong-lêng-ki bô í-gōa, ū chē-chē ê hydroxyl group tī ta̍k-ê carbon ê piⁿ-á. Kî-thaⁿ ê thòaⁿ-chúi-hòa-bu̍t sī iû tan-thn̂g chò tan-ūi lâi cho·-sêng, ē-sái thàu-kòe chúi-kái lâi hun-kái. Hâm 2 ê tan-thn̂g ê kìo-chò siang-thn̂g, 2 ê kàu 9 ê ê kiò-chò chió-thn̂g, 10 ê í-siōng ê kìo to-thn̂g.

Other Languages
Afrikaans: Koolhidraat
Alemannisch: Kohlenhydrate
العربية: سكريات
অসমীয়া: শৰ্কৰা
asturianu: Glúcido
azərbaycanca: Karbohidratlar
башҡортса: Углеводтар
žemaitėška: Onglėondėnē
беларуская: Вугляводы
беларуская (тарашкевіца)‎: Вугляводы
български: Въглехидрат
বাংলা: শর্করা
bosanski: Ugljikohidrati
català: Glúcid
čeština: Sacharidy
Cymraeg: Carbohydrad
dansk: Kulhydrat
Deutsch: Kohlenhydrate
ދިވެހިބަސް: ކާބޯހައިޑްރޭޓް
Ελληνικά: Υδατάνθρακες
English: Carbohydrate
Esperanto: Karbonhidrato
español: Glúcido
estremeñu: Glúcidu
français: Glucide
Nordfriisk: Köölhüdraaten
Gàidhlig: Gualuisg
galego: Carbohidrato
עברית: פחמימה
Fiji Hindi: Carbohydrate
hrvatski: Ugljikohidrati
Kreyòl ayisyen: Kabonidrat
magyar: Szénhidrát
հայերեն: Ածխաջուր
interlingua: Carbohydrato
Bahasa Indonesia: Karbohidrat
Ilokano: Karbohidrato
íslenska: Sykra
italiano: Glucidi
日本語: 炭水化物
Basa Jawa: Karbohidrat
қазақша: Көмірсулар
한국어: 탄수화물
kurdî: Karbohîdrat
Кыргызча: Көмүрсуу
Lëtzebuergesch: Kuelenhydrat
lumbaart: Carbuidraa
lietuvių: Angliavandeniai
latviešu: Ogļhidrāti
македонски: Јаглехидрат
монгол: Нүүрс ус
Bahasa Melayu: Karbohidrat
မြန်မာဘာသာ: ကာဘိုဟိုက်ဒရိတ်
नेपाल भाषा: शर्करा
Nederlands: Koolhydraat
norsk nynorsk: Karbohydrat
occitan: Glucid
Oromoo: Carbohydrate
ଓଡ଼ିଆ: ଶ୍ୱେତସାର
polski: Węglowodany
português: Carboidrato
Runa Simi: K'illimsayaku
română: Glucidă
русский: Углеводы
русиньскый: Угльоводы
sicilianu: Carbuidrati
srpskohrvatski / српскохрватски: Ugljeni hidrati
Simple English: Carbohydrate
slovenčina: Sacharid
slovenščina: Ogljikovi hidrati
chiShona: Carbohydrates
српски / srpski: Угљени хидрат
Basa Sunda: Karbohidrat
svenska: Kolhydrat
Kiswahili: Hidrati kabonia
Tagalog: Karbohidrata
Türkçe: Karbonhidrat
татарча/tatarça: Күмерсулар
тыва дыл: Углеводтар
українська: Вуглеводи
oʻzbekcha/ўзбекча: Uglevodlar
vèneto: Carboidrati
Tiếng Việt: Cacbohydrat
Winaray: Karbohidrato
吴语: 糖类
მარგალური: ნოშქერწყარეფი
中文: 糖类
粵語: