Tâng
English: Copper

Tâng,  29Cu
NatCopper.jpg
Native copper (~4 cm in size)
Ki-pún sèng-chit
Miâ, hû-hōTâng, Cu
Eng-bûncopper
Gōa-hêngred-orange metallic luster
Tâng tī chiu-kî-piáu lāi ê ūi-tì
Chúi-sò͘ (siang-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Helium (hi-iú khì-thé)
Lithium (kiⁿ-kim-sio̍k)
Beryllium (kiⁿ-thó͘ kim-sio̍k)
Phêng-sò͘ (lūi-kim-sio̍k)
Thoàⁿ-sò͘ (to-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Chit-sò͘ (siang-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Sng-sò͘ (siang-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Hut-sò͘ (siang-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Ne-óng (hi-iú khì-thé)
Natrium (kiⁿ-kim-sio̍k)
Magnesium (kiⁿ-thó͘ kim-sio̍k)
A-lú-mih (pîn-kim-sio̍k)
Ke-sò͘ (lūi-kim-sio̍k)
Lîn (to-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Liû-hông (to-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Iâm-sò͘ (siang-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Argon (hi-iú khì-thé)
Kalium (kiⁿ-kim-sio̍k)
Khā-lú-siúm (kiⁿ-thó͘ kim-sio̍k)
Scandium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Titanium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Vanadium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Chromium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Manganese (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Thih (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Cobalt (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Nickel (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Tâng (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
A-iân (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Gallium (pîn-kim-sio̍k)
Germanium (lūi-kim-sio̍k)
Phi-sò͘ (lūi-kim-sio̍k)
Selenium (to-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Chhàu-sò͘ (siang-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Krypton (hi-iú khì-thé)
Rubidium (kiⁿ-kim-sio̍k)
Strontium (kiⁿ-thó͘ kim-sio̍k)
Yttrium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Zirconium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Niobium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Molybdenum (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Technetium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Ruthenium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Rhodium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Palladium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Gîn (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Cadmium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Indium (pîn-kim-sio̍k)
Siah (pîn-kim-sio̍k)
Antimony (lūi-kim-sio̍k)
Tellurium (lūi-kim-sio̍k)
Ak-sò͘ (siang-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Xenon (hi-iú khì-thé)
Caesium (kiⁿ-kim-sio̍k)
Barium (kiⁿ-thó͘ kim-sio̍k)
Lanthanum (lanthanum-hē)
Cerium (lanthanum-hē)
Praseodymium (lanthanum-hē)
Neodymium (lanthanum-hē)
Promethium (lanthanum-hē)
Samarium (lanthanum-hē)
Europium (lanthanum-hē)
Gadolinium (lanthanum-hē)
Terbium (lanthanum-hē)
Dysprosium (lanthanum-hē)
Holmium (lanthanum-hē)
Erbium (lanthanum-hē)
Thulium (lanthanum-hē)
Ytterbium (lanthanum-hē)
Lutetium (lanthanum-hē)
Hafnium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Tantalum (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Wolfram (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Rhenium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Osmium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Iridium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Pe̍h-kim (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Kim (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Chúi-gîn (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Thallium (pîn-kim-sio̍k)
Iân (pîn-kim-sio̍k)
Bismuth (pîn-kim-sio̍k)
Polonium (pîn-kim-sio̍k)
Astatine (lūi-kim-sio̍k)
Radon (hi-iú khì-thé)
Francium (kiⁿ-kim-sio̍k)
Radium (kiⁿ-thó͘ kim-sio̍k)
Actinium (actinium-hē)
Thorium (actinium-hē)
Protactinium (actinium-hē)
Uranium (actinium-hē)
Neptunium (actinium-hē)
Plutonium (actinium-hē)
Americium (actinium-hē)
Curium (actinium-hē)
Berkelium (actinium-hē)
Californium (actinium-hē)
Einsteinium (actinium-hē)
Fermium (actinium-hē)
Mendelevium (actinium-hē)
Nobelium (actinium-hē)
Lawrencium (actinium-hē)
Rutherfordium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Dubnium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Seaborgium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Bohrium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Hassium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Meitnerium (hoà-ha̍k sèng-chit iáu boē hiáu)
Darmstadtium (hoà-ha̍k sèng-chit iáu boē hiáu)
Roentgenium (hoà-ha̍k sèng-chit iáu boē hiáu)
Copernicium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Nihonium (hoà-ha̍k sèng-chit iáu boē hiáu)
Flerovium (pîn-kim-sio̍k)
Moscovium (hoà-ha̍k sèng-chit iáu boē hiáu)
Livermorium (hoà-ha̍k sèng-chit iáu boē hiáu)
Tennessine (hoà-ha̍k sèng-chit iáu boē hiáu)
Oganesson (hoà-ha̍k sèng-chit iáu boē hiáu)


Cu

Ag
Tânga-iân
Goân-chú-hoan29
Goân-chú-liōng (±)63.546(3)[1]
Goân-sò͘ lūi-pia̍t  kòe-tō͘ kim-sio̍k
Cho̍k, hun-khu11 cho̍k, d khu
Chiu-kîtē 4 chiu-kî
Tiān-chú pâi-lia̍t[Ar] 3d10 4s1
per shell2, 8, 18, 1
Bu̍t-lí sèng-chit
Siòngkò͘-thé
Iûⁿ-tiám1357.77 K ​(1084.62 °C, ​1984.32 °F)
Hut-tiám2835 K ​(2562 °C, ​4643 °F)
Bi̍t-tō͘  (sek-un)8.96 g·cm−3
8.02 g·cm−3
Iûⁿ-hoà-jia̍t13.26 
Cheng-hoat-jia̍t300.4 kJ·mol−1
Jia̍t-iông-liōng24.440 J·mol−1·K−1
P (Pa)1101001 k10 k100 k
tī T (K)150916611850208924042834
Goân-chú sèng-chit
Sng-hòa-sò͘−2, +1, +2, +3, +4 ​(a mildly basic oxide)
Tiān-hū-tō͘Pauling scale: 1.90
Tiān-lī-lêng1st: 745.5 kJ·mol−1
2nd: 1957.9 kJ·mol−1
3rd: 3555 kJ·mol−1
(more)
Goân-chú pòaⁿ-kèngempirical: 128 pm
Kiōng-kè pòaⁿ-kèng132±4 pm
Van der Waals pòaⁿ-kèng140 pm
Cha̍p-lio̍k
Chiⁿ-thé kò͘-chō ​face-centered cubic (fcc)
Face-centered cubic crystal structure for Tâng
Siaⁿ-sok (sòe kùn-á)(annealed)
3810 m·s−1 (at r.t.)
Jia̍t-phòng-tiòng16.5 µm·m−1·K−1 (at 25 °C)
Jia̍t-thoân-tō-lu̍t401 W·m−1·K−1
Tiān-chó͘-lu̍t16.78 nΩ·m (at 20 °C)
Chû-sèngdiamagnetic[2]
Young hē-sò͘110–128 GPa
Shear hē-sò͘48 GPa
Bulk hē-sò͘140 GPa
Poisson pí0.34
Mohs ngē-tō͘3.0
Vickers ngē-tō͘343–369 MPa
Brinell ngē-tō͘235–878 MPa
CAS teng-kì pian-hō7440-50-8
Le̍k-sú
Hō-miâafter Cyprus, principal mining place in Roman era (Cyprium)
Hoat-hiānMiddle East (9000 BCE)
Chòe ún-tēng ê tông-ūi-sò͘
Chú bûn-chiong: Tâng ê tông-ūi-sò͘
isoNAhalf-lifeDMDE (MeV)DP
63Cu69.15%63Cu is stable with 34 neutrons
64Cusyn12.700 hε64Ni
64Zn
65Cu30.85%65Cu is stable with 36 neutrons
67Cusyn61.83 hβ67Zn

Tâng (hoà-ha̍k hû-hō: Cu, Latin-gí: cuprum) sī chiu-kî-pió lāi-té 1 chióng hoà-ha̍k goân-sò͘, goân-chú-hoan 29.

Tâng sī chióng hó-chhun-iân (ductility), koè-tiān-lu̍t koân ê kim-sio̍k (metal), tiāⁿ ēng lâi koè-tiān, chò tiau-khek ia̍h kiàn-tio̍k ê châi-liāu, he̍k-chiá chiâⁿ-chò hūn-kim (alloy) ê sêng-hun.

Chham-khó chu-liāu

  1. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  2. Lide, D. R., pian. (2005). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds". CRC Handbook of Chemistry and Physics (PDF) (86th pán.). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5. 
Other Languages
Afrikaans: Koper
Alemannisch: Kupfer
አማርኛ: መዳብ
aragonés: Arambre
Ænglisc: Coper
العربية: نحاس
অসমীয়া: তাম
asturianu: Cobre
Aymar aru: Anti
azərbaycanca: Mis
تۆرکجه: پاخیر
башҡортса: Баҡыр
žemaitėška: Varis
беларуская: Медзь
беларуская (тарашкевіца)‎: Медзь
български: Мед
भोजपुरी: ताँमा
বাংলা: তামা
བོད་ཡིག: ཟངས།
brezhoneg: Kouevr
bosanski: Bakar
буряад: Зэд
català: Coure
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Dè̤ng
Cebuano: Tumbaga
ᏣᎳᎩ: ᎥᏣᏱ
کوردی: مس
corsu: Ramu
čeština: Měď
kaszëbsczi: Kòper
Чӑвашла: Пăхăр
Cymraeg: Copr
dansk: Kobber
Deutsch: Kupfer
Zazaki: Paxır
ދިވެހިބަސް: ރަތުލޯ
Ελληνικά: Χαλκός
English: Copper
Esperanto: Kupro
español: Cobre
eesti: Vask
euskara: Kobre
estremeñu: Cobri
فارسی: مس
suomi: Kupari
Võro: Vask
føroyskt: Kopar
français: Cuivre
Nordfriisk: Kööber
furlan: Ram
Frysk: Koper
Gaeilge: Copar
贛語:
Gàidhlig: Copar
galego: Cobre
Avañe'ẽ: Kuarepoti pytã
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: तांबे
ગુજરાતી: તાંબુ
Gaelg: Cobbyr
客家語/Hak-kâ-ngî: Thùng
עברית: נחושת
हिन्दी: ताम्र
Fiji Hindi: Tamba
hrvatski: Bakar (element)
hornjoserbsce: Kopor
Kreyòl ayisyen: Kwiv
magyar: Réz
հայերեն: Պղինձ
Արեւմտահայերէն: Պղինձ
interlingua: Cupro
Bahasa Indonesia: Tembaga
Ilokano: Gambang
Ido: Kupro
íslenska: Kopar
italiano: Rame
日本語:
Patois: Kapa
la .lojban.: tunka
Jawa: Tembaga
ქართული: სპილენძი
Taqbaylit: Iɣir
Kabɩyɛ: Kwivri
Kongo: Mutako
Gĩkũyũ: Copper
қазақша: Мыс
ಕನ್ನಡ: ತಾಮ್ರ
한국어: 구리
Перем Коми: Ыргӧн
कॉशुर / کٲشُر: ترٛام
Ripoarisch: Koffer (Metall)
kurdî: Mis
коми: Ыргӧн
kernowek: Kober
Кыргызча: Жез
Latina: Cuprum
Lëtzebuergesch: Koffer
лакку: Дувсси
лезги: Цур
Limburgs: Koper
lietuvių: Varis
latviešu: Varš
Māori: Konukura
македонски: Бакар
മലയാളം: ചെമ്പ്
монгол: Зэс
मराठी: तांबे
кырык мары: Вӹргеньӹ
Bahasa Melayu: Tembaga
မြန်မာဘာသာ: ကြေးနီ
Dorerin Naoero: Eborage
Napulitano: Ramma
Plattdüütsch: Kopper
नेपाली: तामा
नेपाल भाषा: सीजः
Nederlands: Koper (element)
norsk nynorsk: Kopar
norsk: Kobber
Diné bizaad: Béésh łichíiʼii
occitan: Coire
Livvinkarjala: Vaski
ଓଡ଼ିଆ: ତମ୍ବା
Ирон: Æрхуы
ਪੰਜਾਬੀ: ਤਾਂਬਾ
Papiamentu: Koper
polski: Miedź
Piemontèis: Aram
پنجابی: تانبا
پښتو: تامبه
português: Cobre
Runa Simi: Anta
română: Cupru
armãneashti: Bâcâri
русский: Медь
русиньскый: Мідь
संस्कृतम्: ताम्रम्
sardu: Ràmine
sicilianu: Ramu
Scots: Capper
سنڌي: ٽامو
srpskohrvatski / српскохрватски: Bakar
Simple English: Copper
slovenčina: Meď
slovenščina: Baker
Soomaaliga: Kober
shqip: Bakri
српски / srpski: Бакар
Seeltersk: Kooper
Basa Sunda: Tambaga
svenska: Koppar
Kiswahili: Shaba
தமிழ்: செப்பு
తెలుగు: రాగి
тоҷикӣ: Мис
Türkçe: Bakır
татарча/tatarça: Бакыр
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: مىس
українська: Мідь
اردو: تانبا
oʻzbekcha/ўзбекча: Mis
vèneto: Rame
vepsän kel’: Vas'k
Tiếng Việt: Đồng
Winaray: Tumbaga
吴语:
хальмг: Зес
მარგალური: ლინჯი
ייִדיש: קופער
Yorùbá: Bàbà
Vahcuengh: Doengz
中文:
文言:
粵語: