Hui-thóng-tī-chú-gī

"Bû-chèng-hú-chú-gī" ê pa̍t-khóan ì-sù chhiáⁿ khòaⁿ Bû-chèng-hú-chú-gī (khu-pia̍t-ia̍h).
Anarchy-symbol.svg

Hui-thóng-tī-chú-gī (Hi-lia̍p-gí: αν αρχος, an archos) sī 1-ê siā-hōe tiat-ha̍k. Chit-ê lí-lūn siat-sú lâng pún siān-liông, ū châi-tiāu saⁿ-kap tàu-tīn ha̍p-chok, oân-choân m̄-bián mā bô èng-kai ū chèng-hú iah-sī kî-thaⁿ ê ui-koân thé-chè -- chhin-chhiūⁿ kun-tūi, châi-thoân, chong-kàu cho·-chit -- kiông-kiông kan-sia̍p lâng ê seng-oa̍h a̍h-sī hoa̍t-lo̍h siā-hōe ê ūn-chok. Thóng-tī thé-chè phò-hāi lâng chū-pún, seⁿ-sêng ê sèng-tē. Hui-thóng-tī-chú-gī-chiá hām siā-hōe-chú-gī-chiá siāng ki-pún-te̍k chha tī siā-hōe-chú-gī jīn-ûi tiāⁿ-tio̍h seng chiáng-ak tio̍h kok-ka ke-khì, liáu-āu chiah thang "hō· kok-ka ui--khì". In-ūi hui-thóng-tī-chú-gī hoán ui-koân, kiông-tiāu chū-iû, i bó·-chióng thêng-tō· hām iū-phài ê kè-ta̍t-koan oân-ná ū chhin-chhiūⁿ ê só·-chāi. Chá-kî chú-iàu ê lí-lūn-ka pau-koah: William Godwin, Pierre-Joseph Proudhon, Mikhail Bakunin téng-jîn.

se-hng, hui-thóng-tī-chú-gī chit-ê bêng-sû goân-thâu sī Hi-lia̍p-gí an archos: an sī "bô" ê ì-sù, archos sī "thóng-tī" ê ì-sù. Thâu-khí-seng chit sû ū pháiⁿ-ì: Eng-kok Lōe-chiàn ê hit tīn Levellers kap Hoat-kok Kek-bēng ê hit tīn Enragés lóng hō· in ê tùi-chhiú khau-sé, kiò in hō-chò "bû-chèng-hú-chú-gī phài". William Godwin tī i 1793 nî ê tù-chok, Koan-hē Chèng-tī Kong-gī ê Thàm-thó, tang-tiong gī-lūn--tio̍h chē-chē āu--lâi ê lí-lūn-ka kiông-tiāu ê lūn-tiám. Chóng--sī i pēng-bô iōng hui-thóng-tī-chú-gī chit khoán sû. Hoat-kok chok-ka Pierre-Joseph Proudhon sī chhōa-thâu chiong chit sû tòng-chò chiàⁿ-bīn lâi iōng, tī i 1840 nî hit pún Chu-sán sī siáⁿ-mi̍h? (Qu'est-ce que la propriété?).

19 sè-kí āu-pòaⁿ, Mikhail Bakunin kin-kù Proudhon khí-chō ê ki-chhó· thê-chhut chi̍p-thé-chú-gī ê chú-tiuⁿ. I hām Marx lóng tông-ì chò-kang-á lâng tio̍h sêng-li̍p ka-kī ê cho·-chit, mā su-iàu thàu-kòe po̍k-le̍k kek-bēng ê hong-hoat ta̍t-sêng bo̍k-phiau. Put-jî-kò i phoe-phêng Marx, kóng i kiâⁿ "Tek-kok-sek ê ui-koân-chú-gī", i kò-jîn jīn-ûi kang-hōe èng-tong cho· chò khah "sang" ê liân-bêng tō hó.

Sui-bóng hui-thóng-tī-chú-gī ê chi̍t-kóa-á phài kiông-tiāu po̍k-le̍k ê chhiú-tōaⁿ, oân-ná ū kî-thaⁿ ê phài hoán-tùi kek-bēng, sīm-chì bô tông-ì pā-kang.

Le̍k-sú-siōng siāng tit lâng chi-chhî ê hui-thóng-tī-chú-gī lō·-soàⁿ sī hui-thóng-tī kang-thoân-chú-gī; che tī 1880 nî-tāi Paris Kong-siā pī ap-chè liáu-āu heng--khí-lâi ê.

  • tâi-oân ê hui-thóng-tī-chú-gī ūn-tōng

Tâi-oân ê hui-thóng-tī-chú-gī ūn-tōng

Ji̍t-pún sî-tāi ê cho·-chit:

  • Sin Tâi-oân An-siā
  • Tâi-pak Bû-sán Chheng-liân
  • Tâi-oân O·-sek Chheng-liân Liân-bêng
  • Ko·-hûn Liân-bêng
  • Tâi-oân Lô-tōng Hō·-chō·-siā
Other Languages
Afrikaans: Anargisme
Alemannisch: Anarchismus
aragonés: Anarquismo
العربية: لاسلطوية
مصرى: اناركيه
অসমীয়া: নৈৰাজ্যবাদ
asturianu: Anarquismu
azərbaycanca: Anarxizm
تۆرکجه: آنارشیسم
башҡортса: Анархизм
žemaitėška: Anarkėzmos
беларуская: Анархізм
беларуская (тарашкевіца)‎: Анархізм
български: Анархизъм
brezhoneg: Anveliouriezh
bosanski: Anarhizam
буряад: Анархизм
català: Anarquisme
کوردی: ئەنارکیزم
čeština: Anarchismus
Cymraeg: Anarchiaeth
dansk: Anarkisme
Deutsch: Anarchismus
Zazaki: Anarşizm
Ελληνικά: Αναρχισμός
English: Anarchism
Esperanto: Anarkiismo
español: Anarquismo
eesti: Anarhism
euskara: Anarkismo
estremeñu: Anarquismu
فارسی: آنارشیسم
suomi: Anarkismi
Võro: Anarkism
føroyskt: Anarkisma
français: Anarchisme
Frysk: Anargisme
Gaeilge: Ainrialachas
galego: Anarquismo
گیلکی: آنارشيسم
עברית: אנרכיזם
हिन्दी: अराजकतावाद
Fiji Hindi: Khalbali
hrvatski: Anarhizam
magyar: Anarchizmus
Հայերեն: Անարխիզմ
interlingua: Anarchismo
Bahasa Indonesia: Anarkisme
Ilokano: Anarkismo
italiano: Anarchismo
日本語: アナキズム
Patois: Anaakizam
la .lojban.: nonje'asi'o
Basa Jawa: Anarkisme
ქართული: ანარქიზმი
қазақша: Анархизм
한국어: 아나키즘
къарачай-малкъар: Анархизм
Кыргызча: Анархизм
Latina: Anarchismus
Ladino: Anarkizmo
Lëtzebuergesch: Anarchismus
лезги: Анархизм
Lingua Franca Nova: Anarcisme
Limburgs: Anarchisme
lietuvių: Anarchizmas
latviešu: Anarhisms
Malagasy: Anarsisma
македонски: Анархизам
монгол: Анархизм
मराठी: अराजकता
Bahasa Melayu: Anarkisme
Mirandés: Anarquismo
မြန်မာဘာသာ: မင်းမဲ့ဝါဒီ
مازِرونی: آنارشیسم
Nederlands: Anarchisme
norsk nynorsk: Anarkisme
norsk: Anarkisme
occitan: Anarquisme
ਪੰਜਾਬੀ: ਅਰਾਜਕਤਾਵਾਦ
Deitsch: Anarchism
polski: Anarchizm
Piemontèis: Anarchism
پنجابی: انارکی
português: Anarquismo
română: Anarhism
русский: Анархизм
русиньскый: Анархізм
саха тыла: Анархизм
Scots: Anarchism
srpskohrvatski / српскохрватски: Anarhizam
Simple English: Anarchism
slovenčina: Anarchizmus
slovenščina: Anarhizem
shqip: Anarkizmi
српски / srpski: Анархизам
svenska: Anarkism
Kiswahili: Utawala huria
தமிழ்: அரசின்மை
тоҷикӣ: Анархизм
Tagalog: Anarkismo
Türkçe: Anarşizm
татарча/tatarça: Анархизм
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئانارخىزم
українська: Анархізм
اردو: نراج
oʻzbekcha/ўзбекча: Anarxizm
vèneto: Anarchismo
Winaray: Anarkismo
მარგალური: ანარქიზმი
ייִדיש: אנארכיזם
Vahcuengh: Fouzcwngfujcujyi