A-lú-mih
English: Aluminium

A-lú-mih,  13Al
Aluminium-4.jpg
Aluminum Spectra.jpg
A-lú-mih ê kng-phó͘ sòaⁿ (spectral lines)
Ki-pún sèng-chit
Miâ, hû-hōa-lú-mih, Al
Phian-miâaluminum (US)
Gōa-hêngkim-sio̍k-khoán phú-gîn-sek
A-lú-mih tī chiu-kî-piáu lāi ê ūi-tì
Chúi-sò͘ (siang-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Helium (hi-iú khì-thé)
Lithium (kiⁿ-kim-sio̍k)
Beryllium (kiⁿ-thó͘ kim-sio̍k)
Phêng-sò͘ (lūi-kim-sio̍k)
Thoàⁿ-sò͘ (to-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Chit-sò͘ (siang-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Sng-sò͘ (siang-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Hut-sò͘ (siang-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Ne-óng (hi-iú khì-thé)
Natrium (kiⁿ-kim-sio̍k)
Magnesium (kiⁿ-thó͘ kim-sio̍k)
A-lú-mih (pîn-kim-sio̍k)
Ke-sò͘ (lūi-kim-sio̍k)
Lîn (to-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Liû-hông (to-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Iâm-sò͘ (siang-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Argon (hi-iú khì-thé)
Kalium (kiⁿ-kim-sio̍k)
Khā-lú-siúm (kiⁿ-thó͘ kim-sio̍k)
Scandium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Titanium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Vanadium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Chromium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Manganese (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Thih (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Cobalt (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Nickel (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Tâng (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
A-iân (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Gallium (pîn-kim-sio̍k)
Germanium (lūi-kim-sio̍k)
Phi-sò͘ (lūi-kim-sio̍k)
Selenium (to-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Chhàu-sò͘ (siang-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Krypton (hi-iú khì-thé)
Rubidium (kiⁿ-kim-sio̍k)
Strontium (kiⁿ-thó͘ kim-sio̍k)
Yttrium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Zirconium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Niobium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Molybdenum (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Technetium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Ruthenium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Rhodium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Palladium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Gîn (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Cadmium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Indium (pîn-kim-sio̍k)
Siah (pîn-kim-sio̍k)
Antimony (lūi-kim-sio̍k)
Tellurium (lūi-kim-sio̍k)
Ak-sò͘ (siang-goân-chú hui-kim-sio̍k)
Xenon (hi-iú khì-thé)
Caesium (kiⁿ-kim-sio̍k)
Barium (kiⁿ-thó͘ kim-sio̍k)
Lanthanum (lanthanum-hē)
Cerium (lanthanum-hē)
Praseodymium (lanthanum-hē)
Neodymium (lanthanum-hē)
Promethium (lanthanum-hē)
Samarium (lanthanum-hē)
Europium (lanthanum-hē)
Gadolinium (lanthanum-hē)
Terbium (lanthanum-hē)
Dysprosium (lanthanum-hē)
Holmium (lanthanum-hē)
Erbium (lanthanum-hē)
Thulium (lanthanum-hē)
Ytterbium (lanthanum-hē)
Lutetium (lanthanum-hē)
Hafnium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Tantalum (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Wolfram (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Rhenium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Osmium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Iridium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Pe̍h-kim (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Kim (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Chúi-gîn (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Thallium (pîn-kim-sio̍k)
Iân (pîn-kim-sio̍k)
Bismuth (pîn-kim-sio̍k)
Polonium (pîn-kim-sio̍k)
Astatine (lūi-kim-sio̍k)
Radon (hi-iú khì-thé)
Francium (kiⁿ-kim-sio̍k)
Radium (kiⁿ-thó͘ kim-sio̍k)
Actinium (actinium-hē)
Thorium (actinium-hē)
Protactinium (actinium-hē)
Uranium (actinium-hē)
Neptunium (actinium-hē)
Plutonium (actinium-hē)
Americium (actinium-hē)
Curium (actinium-hē)
Berkelium (actinium-hē)
Californium (actinium-hē)
Einsteinium (actinium-hē)
Fermium (actinium-hē)
Mendelevium (actinium-hē)
Nobelium (actinium-hē)
Lawrencium (actinium-hē)
Rutherfordium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Dubnium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Seaborgium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Bohrium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Hassium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Meitnerium (hoà-ha̍k sèng-chit iáu boē hiáu)
Darmstadtium (hoà-ha̍k sèng-chit iáu boē hiáu)
Roentgenium (hoà-ha̍k sèng-chit iáu boē hiáu)
Copernicium (kòe-tō͘ kim-sio̍k)
Nihonium (hoà-ha̍k sèng-chit iáu boē hiáu)
Flerovium (pîn-kim-sio̍k)
Moscovium (hoà-ha̍k sèng-chit iáu boē hiáu)
Livermorium (hoà-ha̍k sèng-chit iáu boē hiáu)
Tennessine (hoà-ha̍k sèng-chit iáu boē hiáu)
Oganesson (hoà-ha̍k sèng-chit iáu boē hiáu)
B

Al

Ga
a-lú-mihke-sò͘
Goân-chú-hoan13
Goân-chú-liōng (±)26.9815385(7)[1]
Goân-sò͘ lūi-pia̍t  āu-kòe-tō͘ kim-sio̍k
ū-sî hong hun chò lūi-kim-sio̍k
Cho̍k, hun-khu13 cho̍k, p khu
Chiu-kîtē 3 chiu-kî
Tiān-chú pâi-lia̍t[Ne] 3s2 3p1
per shell2, 8, 3
Bu̍t-lí sèng-chit
Siòngkò͘-thé
Iûⁿ-tiám933.47 K ​(660.32 °C, ​1220.58 °F)
Hut-tiám2743 K ​(2470 °C, ​4478 °F)
Bi̍t-tō͘  (sek-un)2.70 g·cm−3
2.375 g·cm−3
Iûⁿ-hoà-jia̍t10.71 
Cheng-hoat-jia̍t284 kJ·mol−1
Jia̍t-iông-liōng24.20 J·mol−1·K−1
P (Pa)1101001 k10 k100 k
tī T (K)148216321817205423642790
Goân-chú sèng-chit
Sng-hòa-sò͘+3, +2,[2] +1[3], −1, −2 ​(an amphoteric oxide)
Tiān-hū-tō͘Pauling scale: 1.61
Tiān-lī-lêng1st: 577.5 kJ·mol−1
2nd: 1816.7 kJ·mol−1
3rd: 2744.8 kJ·mol−1
(more)
Goân-chú pòaⁿ-kèngempirical: 143 pm
Kiōng-kè pòaⁿ-kèng121±4 pm
Van der Waals pòaⁿ-kèng184 pm
Cha̍p-lio̍k
Chiⁿ-thé kò͘-chō ​face-centered cubic (fcc)
Face-centered cubic crystal structure for a-lú-mih
Siaⁿ-sok (sòe kùn-á)(rolled) 5000 m·s−1 (at r.t.)
Jia̍t-phòng-tiòng23.1 µm·m−1·K−1 (at 25 °C)
Jia̍t-thoân-tō-lu̍t237 W·m−1·K−1
Tiān-chó͘-lu̍t28.2 nΩ·m (at 20 °C)
Chû-sèngparamagnetic[4]
Young hē-sò͘70 GPa
Shear hē-sò͘26 GPa
Bulk hē-sò͘76 GPa
Poisson pí0.35
Mohs ngē-tō͘2.75
Vickers ngē-tō͘160–350 MPa
Brinell ngē-tō͘160–550 MPa
CAS teng-kì pian-hō7429-90-5
Le̍k-sú
Chhui-chhekAntoine Lavoisier[5] (1787)
Siōng chá hû-lîHans Christian Ørsted[6] (1825)
 hō-miâHumphry Davy[5] (1807)
Chòe ún-tēng ê tông-ūi-sò͘
Chú bûn-chiong: a-lú-mih ê tông-ūi-sò͘
isoNAhalf-lifeDMDE (MeV)DP
26Altrace7.17×105 y1.17Mg
ε26Mg
γ1.8086
27Al100%27Al is stable with 14 neutrons

A-lú-mih[7] (hoà-ha̍k hû-hō: Al, Bí-kok Eng-gí: Aluminum), mā hō (鋁, lū, lī), koh ū hō hoân-sò͘ (礬素) he̍k-chiá sī khin-gîn (輕銀), sī 1 chióng hoà-ha̍k goân-sò͘.

A-lú-mih chiàm tē-kiû tē-khak 8.3%, hong-hù ê thêng-tō͘ pâi tē-3, tī si-lí-khóng āu-piah.[8]

Other Languages
Afrikaans: Aluminium
Alemannisch: Aluminium
አማርኛ: አሉምንም
aragonés: Aluminio
العربية: ألومنيوم
অসমীয়া: এলুমিনিয়াম
asturianu: Aluminiu
azərbaycanca: Alüminium
تۆرکجه: آلومینیوم
башҡортса: Алюмин
žemaitėška: Aliomėnis
беларуская: Алюміній
беларуская (тарашкевіца)‎: Алюмін
български: Алуминий
भोजपुरी: अल्मुनिया
བོད་ཡིག: ཧ་ཡང་།
brezhoneg: Aluminiom
bosanski: Aluminij
català: Alumini
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Lé̤ṳ
Cebuano: Aluminio
کوردی: فافۆن
corsu: Alluminiu
čeština: Hliník
Чӑвашла: Алюмини
Cymraeg: Alwminiwm
dansk: Aluminium
Deutsch: Aluminium
Ελληνικά: Αργίλιο
English: Aluminium
Esperanto: Aluminio
español: Aluminio
eesti: Alumiinium
euskara: Aluminio
فارسی: آلومینیوم
suomi: Alumiini
Võro: Alumiinium
føroyskt: Aluminium
français: Aluminium
Nordfriisk: Alumiinium
furlan: Alumini
Frysk: Aluminium
Gaeilge: Alúmanam
Gàidhlig: Almain
galego: Aluminio
ગુજરાતી: સ્ફટ્યાતુ
Gaelg: Ollymin
客家語/Hak-kâ-ngî:
Hawaiʻi: ‘Aluminuma
עברית: אלומיניום
Fiji Hindi: Aluminium
hrvatski: Aluminij
Kreyòl ayisyen: Aliminyòm
magyar: Alumínium
հայերեն: Ալյումին
Արեւմտահայերէն: Պաղլեղածին (էլիւմինիըմ)
interlingua: Aluminium
Bahasa Indonesia: Aluminium
Ilokano: Aluminio
íslenska: Ál
italiano: Alluminio
Patois: Aluuminom
la .lojban.: jinmrmalume
ქართული: ალუმინი
Kabɩyɛ: Alimiiniyɔɔm
Gĩkũyũ: Aluminium
қазақша: Алюминий
ភាសាខ្មែរ: អាលុយមីញ៉ូម
한국어: 알루미늄
Ripoarisch: Allu
kurdî: Bafûn
Кыргызча: Алюминий
Latina: Aluminium
Lëtzebuergesch: Aluminium
лезги: Алюминий
Limburgs: Alleminium
Ligure: Alluminio
lumbaart: Alümìnio
lietuvių: Aliuminis
latviešu: Alumīnijs
Malagasy: Viraty
македонски: Алуминиум
മലയാളം: അലൂമിനിയം
кырык мары: Алюминий
Bahasa Melayu: Aluminium
မြန်မာဘာသာ: အလူမီနီယမ်
эрзянь: Люм
Plattdüütsch: Aluminium
नेपाली: एलुमिनियम
नेपाल भाषा: एलुमिनियम
Nederlands: Aluminium
norsk nynorsk: Aluminium
norsk: Aluminium
Novial: Aluminie
Diné bizaad: Béésh ászólí
occitan: Alumini
Livvinkarjala: Al'umiinii
Ирон: Алюмини
ਪੰਜਾਬੀ: ਐਲਮੀਨੀਅਮ
Kapampangan: Aluminiu
polski: Glin
Piemontèis: Alumini
پنجابی: ایلومینیم
português: Alumínio
Runa Simi: Ch'aqu q'illay
rumantsch: Aluminium
română: Aluminiu
armãneashti: Aluminiu
русский: Алюминий
русиньскый: Алуміній
Kinyarwanda: Aluminiyumu
संस्कृतम्: एलुमिनियम
саха тыла: Алүминиум
sicilianu: Aluminiu
Scots: Alumeenium
srpskohrvatski / српскохрватски: Aluminijum
Simple English: Aluminium
slovenčina: Hliník
slovenščina: Aluminij
Soomaaliga: Alumiiniyaam
shqip: Alumini
српски / srpski: Алуминијум
Seeltersk: Aluminium
Basa Sunda: Aluminium
svenska: Aluminium
Kiswahili: Alumini
тоҷикӣ: Алюминий
Tagalog: Aluminyo
Türkçe: Alüminyum
татарча/tatarça: Алюминий
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئاليۇمىن
українська: Алюміній
oʻzbekcha/ўзбекча: Aluminiy
vepsän kel’: Alüminii
Tiếng Việt: Nhôm
Winaray: Aluminyo
吴语:
хальмг: Алюминиум
ייִדיש: אלומיניום
Vahcuengh: Lij
中文:
文言:
粵語: