Ìṣèlú

Ìṣèlú tabi òṣèlú ni igbese bi awon idipo eniyan kan se n sepinnu. Oro yi je mimulo si iwuwa ninu awon ìjọba abele.


ÌSÈLÚ NILE YORUBA

Ní àwùjọ Yorùbá, á ní àwọn ọ̀nà ìsèlú tiwa tí ó dá wa yàtọ̀ sí ẹ̀yà tàbí ìran mìíràn. Kí àwọn Òyìnbó tó dé ní àwa Yorùbá ti ni ètò ìsèlú tiwa tí ó fẹsẹ̀múlẹ̀. Tí ó sì wà láàárin ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn. Yàtọ̀ sí tí àwọn ẹ̀yà bí i ti ìgbò tí ó jẹ́ wí pé àjọrò ni wọn n fi ìjọba tiwọn ṣe (acephalous) tàbí ti Hausa níbi tí àsẹ pípa wà lọ́wọ́ ẹnìkan (centralization).

Ètò òsèlú Yorùbá bẹ̀rẹ̀ láti inú ilé. Eyi si fi ipá tí àwọn òbí ń kò nínú ilé ṣe ìpìlẹ̀ ètò òsèlú wa. Yorùbá bọ̀ wọn ní, “ilé là á tí kó èsọ́ ròdé”. Baba tí ó jẹ́ olórí ilé ni ó jẹ́ olùdarí àkọ́kọ́ nínú ètò ìsèlú wa. Gbogbo ẹ̀kọ́ tó yẹ fún ọmọ láti inú ilé ni yóò ti bẹ̀rẹ̀ sí kọ́ wọn. Bí i àwọn ẹ̀kọ́ ọmọlúàbí. Tí èdèàiyèdè bá sẹlẹ̀ nínú ile, bàbá ni yóò kọ́kọ́ parí rẹ̀. tí kò bá rí i yanjú ni yóò tó gbé e lọ sí ọ̀dọ̀ mọ́gàjí agbo-ilé. Agbo-ilé ni ìdílé bíi mẹ́rin lọ sókè tó wà papọ̀ ni ojú kan náà. Wọn kó ilé wọn papọ̀ ní ààrin kan náà. Tí mógàjí bá mọ̀ ọ́n tì, ó di ọdọ olóyè àdúgbò. Olóyè yìí ni ó wà lórí àdúgbò. Àdúgbò ni àwọn agbo-ilé oríṣìíríṣìí tí ó wà papọ̀ ní ojúkan. A tún máa ń rí àwọn Baálè ìletò pàápàá tí wọ́n jẹ́ asojú fún ọba ìlú ní agbègbè wọn. Àwọn ni ọ̀pá ìsàkóso abúlé yìí wà ní ọwọ́ wọn. Ẹjọ́ tí wọn kò bá rí ojúùtú sí ni wọ́n máa ń gbé lọ sí ọdọ ọba ìlú. Ọba ni ó lágbára ju nínú àkàsọ̀ ìsàkóso ilẹ̀ Yorùbá. Àwọn Yorùbá ka àwọn Ọba wọn sí òrìṣa Ìdí nìyí tí wọn fí máa ń sọ pé:

  • Igba Irúmọlẹ̀ ojùkòtúu
  • Igba Irúmọlẹ̀ ojùkòsì

Ọ̀kan tí ó lé nínú rẹ̀ tí ó fi jẹ́ òkànlénú tàbí ọ̀kàn-lé-ní-rinwó (401), àwọn ọba ni. Wọn a ní.

Other Languages
Afrikaans: Politiek
Alemannisch: Politik
አማርኛ: ፖለቲካ
aragonés: Politica
العربية: سياسة
مصرى: سياسه
asturianu: Política
azərbaycanca: Siyasət
تۆرکجه: سیاست
башҡортса: Сәйәсәт
Boarisch: Politik
žemaitėška: Puolitėka
беларуская: Палітыка
беларуская (тарашкевіца)‎: Палітыка
български: Политика
भोजपुरी: राजनीति
bamanankan: Politiki
বাংলা: রাজনীতি
བོད་ཡིག: ཆབ་སྲིད་
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: রাজনীতি
brezhoneg: Politikerezh
bosanski: Politika
català: Política
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Céng-dê
Cebuano: Politika
Chamoru: Politika
کوردی: سیاسەت
corsu: Pulitica
čeština: Politika
dansk: Politik
Deutsch: Politik
Zazaki: Politika
Ελληνικά: Πολιτική
English: Politics
Esperanto: Politiko
español: Política
eesti: Poliitika
euskara: Politika
estremeñu: Política
فارسی: سیاست
suomi: Politiikka
Võro: Poliitiga
føroyskt: Politikkur
français: Politique
Nordfriisk: Politiik
furlan: Politiche
Frysk: Polityk
Gaeilge: Polaitíocht
Gàidhlig: Poilitigs
galego: Política
Avañe'ẽ: Jokuaikuaa
Hausa: Siyasa
客家語/Hak-kâ-ngî: Chṳn-chhṳ
Hawaiʻi: Kālaiʻāina
עברית: פוליטיקה
हिन्दी: राजनीति
Fiji Hindi: Rajniti
hrvatski: Politika
Kreyòl ayisyen: Politik (non)
magyar: Politika
interlingua: Politica
Bahasa Indonesia: Politik
Interlingue: Politica
Ilokano: Politika
ГӀалгӀай: Политика
íslenska: Stjórnmál
italiano: Politica
日本語: 政治
Patois: Palitix
la .lojban.: plajva
Basa Jawa: Pulitik
ქართული: პოლიტიკა
Taqbaylit: Tasertit
қазақша: Саясат
kalaallisut: Politikki
ភាសាខ្មែរ: នយោបាយ
ಕನ್ನಡ: ರಾಜನೀತಿ
한국어: 정치
къарачай-малкъар: Политика
कॉशुर / کٲشُر: سِیاسَت
Кыргызча: Саясат
Latina: Civilitas
Ladino: Politika
Lëtzebuergesch: Politik
Lingua Franca Nova: Politica
Limburgs: Polletiek
Ligure: Politica
lumbaart: Pulitica
lingála: Politíki
lietuvių: Politika
latviešu: Politika
मैथिली: राजनीति
Malagasy: Politika
македонски: Политика
മലയാളം: രാഷ്ട്രീയം
монгол: Улс төр
मराठी: राजकारण
Bahasa Melayu: Politik
Mirandés: Política
မြန်မာဘာသာ: နိုင်ငံရေး
مازِرونی: سیاست
Plattdüütsch: Politik
Nedersaksies: Politiek
नेपाली: राजनीति
नेपाल भाषा: राजनीति
Nederlands: Politiek
norsk nynorsk: Politikk
norsk: Politikk
Nouormand: Politique
occitan: Politica
Livvinkarjala: Politiekku
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਿਆਸਤ
Papiamentu: Polítika
Picard: Politike
polski: Polityka
Piemontèis: Polìtica
پنجابی: سیاست
پښتو: واگ
português: Política
Runa Simi: Llaqta pusay
rumantsch: Politica
română: Politică
armãneashti: Politicâ
русский: Политика
русиньскый: Політіка
संस्कृतम्: राजनीतिः
саха тыла: Бэлиитикэ
sardu: Polìtiga
sicilianu: Pulìtica
Scots: Politics
srpskohrvatski / српскохрватски: Politika
Simple English: Politics
slovenčina: Politika
slovenščina: Politika
Soomaaliga: Siyaasad
shqip: Politika
српски / srpski: Политика
Seeltersk: Politik
Basa Sunda: Pulitik
svenska: Politik
Kiswahili: Siasa
தமிழ்: அரசியல்
తెలుగు: రాజకీయాలు
тоҷикӣ: Сиёсат
Tagalog: Politika
Tok Pisin: Politikis
Türkçe: Siyaset
Xitsonga: Politiki
татарча/tatarça: Сәясәт
тыва дыл: Политика
українська: Політика
اردو: سیاست
oʻzbekcha/ўзбекча: Siyosat
vèneto: Pułìtega
Tiếng Việt: Chính trị
Volapük: Bolit
walon: Politike
Winaray: Politika
Wolof: Politig
吴语: 政治
მარგალური: პოლიტიკა
ייִדיש: פאליטיק
Zeêuws: Politiek
中文: 政治
Bân-lâm-gú: Chèng-tī
粵語: 政治