Tenochtitlan

Tenochtitlan
1325–1521


Hình Đại bàng ăn rắn

Mô hình của khu đền thờ của Tenochtitlan tại Bảo tàng National Museum of Anthropology
Thủ đôTenochtitlan
Tôn giáoTôn giáo Aztec
Chính quyềnQuân chủ
Giai đoạn lịch sửTiền Columbus
 • Thành lập1325
 • Người Tây Ban Nha xâm lược1521
Dân số
 • 1521 (ước tính)350,000 

Tenōchtitlān (tiếng Nahuatl cổ điển: Tenōchtitlān [tenoː tʃtitɬaː n]) hay còn được biết trong tiếng Tây Ban NhaMéxico-Tenochtitlan là một altepetl (thành bang) của người Nahua nằm trên một hòn đảo giữa hồ Texcoco, trong thung lũng México. Được thành lập vào năm 1325, Tenochtitlan trở thành kinh đô của đế chế Aztec đang phát triển trong thế kỷ 15,[1] cho đến khi bị người Tây Ban Nha chinh phục năm 1521. Lúc cao điểm, đây là thành phố lớn nhất châu Mỹ thời Tiền Colombo. Sau khi bị chinh phục, gần như toàn bộ thành phố bị người Tây Ban Nha phá hủy và nó trở thành một cabecera của Phó vương quốc Tân Tây Ban Nha, và ngày nay các di tích của Tenōchtitlān vẫn còn thấy được ở trong trung tâm thành phố México.

Địa danh này bắt nguồn từ tiếng Nahuatl tetl [tetɬ] (có nghĩa là "đá") và nōchtli ['noːtʃtɬi] ("lê gai") hợp lại có thể hiểu là "Giữa những quả lê gai [ngày càng nhiều] trên đá". Tenochtitlan là một trong hai altepetl (thành bang) nằm trên địa phận thành phố México ngày nay; thành bang kia là Tlatelolco.

Địa lý

Phía Tây của nông Hồ Texcoco. Tenochtitlan là phần phía nam của đảo chính (theo đường màu đỏ). Phía bắc là Tlatelolco.

Diện tích của Tenochtitlan ước tính vào khoảng 8 đến 13,5 km2 (3,1 đến 5,2 sq mi), nằm ở phía tây của Hồ Texcoco.

Tại thời điểm chinh phục củaTây Ban Nha, thành phố Mexico bao gồm hai thành phố Tenochtitlan và Tlatelolco cùng một lúc. Kể từ đó, thành phố kéo dài từ bắc xuống nam từ biên giới phía bắc của Tlatelolco vào đầm lầy mà theo thời gian đã được dần dần biến mất về phía Tây.

Thành phố đã được nối với đất liền bằng những con đường đắp cao dẫn đầu ở phía bắc, phía nam và phía tây của thành phố. Những đường đắp cao bị cắt ngang bởi những cây cầu cho phép ca nô và phương tiện giao thông khác để vượt qua một cách tự do. Các cây cầu có thể được kéo đi nếu cần thiết để bảo vệ thành phố. Các thành phố chính nó đã được xen kẽ với một loạt các kênh rạch, do đó tất cả dân cư ở mọi nơi trong thành phố có thể di chuyển hoặc là đi bộ hoặc thông qua xuồng.

Hồ Texcoco là hồ lớn nhất trong năm hồ nối liền với nhau. Kể từ khi nó được hình thành trong một lưu vực, hồ Texcoco là một hồ nước lợ. Trong suốt triều đại của Hoàng đế Moctezuma, "đê Nezahualcoyotl " đã được xây dựng. Ước tính có chiều dài là 12 đến 16 km (7,5 đến 9,9 mi), con đê đã được hoàn thành vào khoảng năm 1453, các đê giữ nước ngọt từ các đợt mưa xuân ở các vùng nước xung quanh Tenochtitlan và lưu giữ các vùng nước lợ ngoài đê, về phía đông.

Hai đôi cống dẫn nước, với chiều dài hơn 4 km (2,5 mi) được làm bằng đất nung,[2] cung cấp nước ngọt cho thành phố từ một con suối tại Chapultepec. Nước ngọt được sử dụng chủ yếu để làm sạch và tắm rửa. Đối với nước uống, nước từ núi được ưa chuộng. Hầu hết người dân ở đây đều thích tắm hai lần một ngày; riêng Moctezuma đã được cho là tắm bốn lần mỗi ngày. Xà phòng của họ làm từ những rễ cây được gọi là copalxocotl (Saponaria americana);[3]. Còn để làm sạch quần áo, họ sử dụng rễ cây metl (Agave americana). Tương tự như một phòng tắm xông hơi, nó vẫn được sử dụng ở miền Nam Mexico. Điều này cũng phổ biến ở các nền văn hóa Trung Mỹ khác.

En otros idiomas
Afrikaans: Tenochtitlan
العربية: تينوتشتيتلان
aragonés: Tenochtitlán
Aymar aru: Tinochtitlan
Bahasa Indonesia: Tenochtitlán
Bahasa Melayu: Tenochtitlan
беларуская: Тэначтытлан
беларуская (тарашкевіца)‎: Тэначтытлан
brezhoneg: Tenochtitlan
български: Теночтитлан
català: Tenochtitlán
čeština: Tenochtitlán
Cymraeg: Tenochtitlan
Deutsch: Tenochtitlan
Diné bizaad: Tenochtitlan
Ελληνικά: Τενοτστιτλάν
English: Tenochtitlan
Esperanto: Tenoĉtitlano
euskara: Tenochtitlán
Gaeilge: Tenochtitlán
Հայերեն: Տենոչտիտլան
hrvatski: Tenochtitlán
íslenska: Tenochtitlán
italiano: Tenochtitlán
Kiswahili: Tenochtitlan
Latina: Temistitlana
latviešu: Tenočtitlāna
lietuvių: Tenočtitlanas
magyar: Tenocstitlan
македонски: Теночтитлан
Nederlands: Tenochtitlan
norsk nynorsk: Tenochtitlán
occitan: Tenochtitlan
oʻzbekcha/ўзбекча: Tenochtitlan
Piemontèis: Tenochtitlán
Plattdüütsch: Tenochtitlán
português: Tenochtitlán
română: Tenochtitlan
Runa Simi: Tenochtitlan
русский: Теночтитлан
sicilianu: Tenochtitlán
Simple English: Tenochtitlan
slovenčina: Tenochtitlan
slovenščina: Tenochtitlan
српски / srpski: Теночтитлан
srpskohrvatski / српскохрватски: Tenochtitlán
svenska: Tenochtitlán
Türkçe: Tenochtitlan
українська: Теночтітлан
Winaray: Tenochtitlan