Roma

ROMA
Kinh đô thế giới - Thành phố vĩnh hằng
Roma Capitale
Rome Montage 2017.png
Theo chiều kim đồng hồ tính từ trên cùng:
Đấu trường La Mã, Vương cung thánh đường Thánh Phêrô, Lâu đài Thiên Thần, Cầu Thiên Thần, đài phun nước Treviđền Pantheon
Hiệu kỳHuy hiệu
Flag of Rome.svgRoma-Stemma.png
Khẩu hiệu (tiếng Latinh):
SENATVS·POPVLVSQVE·ROMANVS
"Viện Nguyên lão và Nhân dân La Mã"
Biệt danh:

 • Thành phố của Bảy Ngọn Đồi (Urbs Septicollis)
 • Thành phố Vĩnh Hằng (Urbs Aeterna)
 • Kinh đô Thế giới (Caput Mundi)
 • Ngai của các vị Thánh (Limina Apostolorum)

Bản đồ vị trí
Map of comune of Rome (metropolitan city of Capital Rome, region Lazio, Italy).svg
Phạm vi của thành phố Roma (Roma Capitale, màu đỏ) nằm bên trong Thành phố đô thị Roma Thủ đô (Città Metropolitana di Roma Capitale, màu vàng).
Chấm trắng nhỏ ở giữa là Thành quốc Vatican.
Roma
Roma
Roma
Vị trí bên trong nước Ý
Roma
Roma
Roma
Vị trí bên trong châu Âu
Tọa độ: 41°54′B 12°30′Đ / 41°54′B 12°30′Đ / 41.900; 12.500
Hành chính, địa lý và dân cư
Quốc gia Ý[a]
VùngLazio Coat of Arms.svg Lazio
TỉnhProvincia di Roma-Stemma.svg Thành phố đô thị Roma Thủ đô
Phân cấp15 quận (municipio)
 
Chính quyền
 • KiểuĐô thị cấp huyện (comune) loại đặc biệt
 • Cơ quanHội đồng thành phố Roma
 • Thị trưởngVirginia Raggi (đảng Phong trào 5 Sao, nhiệm kỳ 2016-2021)
 
Diện tích
 • Thành phố1.285 km² (496,3 mi²)
 • Thành phố đô thị5.363 km² (2.071 mi²)
 
Độ cao21 m (69 ft)
 
Dân số (tính đến 30 tháng 4 năm 2018)
 • Thứ hạngĐứng 1 tại Ý, thứ 4 tại Liên minh châu Âu
 • Mật độ2.236 người/km² (5.790 người/mi²)
 • Thành phố2.872.800[1]
 • Thành phố đô thị4.355.725[2]
 
Tên cư dântiếng Ý: Romano (nam), Romana (nữ), Romani (số nhiều)
tiếng Anh: Roman (đơn), Romans (số nhiều)
 
Thánh bảo hộThánh PhêrôPhaolô Tông Đồ
Ngày nghỉ lễ29 tháng 6
 
Múi giờ
 • Giờ chuẩnUTC+1 (CET)
 • Giờ mùa hèUTC+2 (CEST)
 
Mã bưu chính00100; 00118 đến 00199
Mã điện thoại06
 
Trang webComune di Roma
Di sản thế giới của UNESCO
Tên chính thứcTrung tâm lịch sử thành Roma, các tài sản thuộc Tòa Thánh nằm trong thành phố hưởng đặc quyền lãnh thổ ngoại vi và Thánh Phaolô Ngoại thành
Tham khảoHồ sơ số 91 trong danh sách
Năm công nhận1980 (Kỳ họp 4 của Ủy ban Di sản thế giới)
Diện tích1.431 ha (3.540 mẫu Anh)
 

Roma (tiếng Latinhtiếng Ý: Roma; còn phổ biến với tên gọi Rome trong tiếng Anhtiếng Pháp hay La Mã theo phiên âm Hán Việt) là thủ đô của nước Ý và là một đô thị cấp huyện (comune) đặc biệt (có tên đầy đủ là Comune di Roma Capitale), đồng thời đóng vai trò là thủ phủ vùng Lazio của quốc gia này. Roma là thành phố lớn nhất và đông dân nhất ở Ý với hơn 2.868.782 triệu cư dân trong phạm vi 1.285 km2.[1] Đây là thành phố đông dân thứ tư của Liên minh châu Âu, sau Luân Đôn, BerlinMadrid, tính theo số dân sinh sống bên trong phạm vi thành phố. Roma cũng đồng thời là trung tâm của Thành phố đô thị Roma Thủ đô với hơn 4,3 triệu cư dân, do đó là thành phố đô thị đông dân nhất của nước Ý.[2] Roma tọa lạc ở vùng phía Trung Tây của bán đảo Ý thuộc vùng Lazio (khu vực Latium lịch sử), dọc theo con sông Tevere. Thành quốc Vatican (quốc gia nhỏ nhất thế giới)[3] là một đất nước độc lập nằm trong lòng thành Roma, đây là ví dụ duy nhất về một quốc gia nằm trong lãnh thổ của một thành phố; cũng vì lý do này mà Roma thường được xem là thủ đô lưỡng quốc.[4][5]

Lịch sử Roma trải dài 28 thế kỷ. Mặc dù thần thoại La Mã đặt mốc thời gian thành lập Roma vào khoảng năm 753 TCN, tuy nhiên thành phố đã có mặt cư dân sinh sống lâu hơn thế, khiến nó trở thành một trong những khu định cư lâu đời nhất có con người vẫn đang tiếp tục sinh sống tại châu Âu.[6] Cư dân ban đầu của thành phố có nguồn gốc hỗn hợp từ người Latinh, EtruscaSabine. Sau đó, thành phố trở thành thủ đô của Vương quốc La Mã, Cộng hòa La MãĐế quốc La Mã, và được nhận định là cái nôi của nền văn minh phương Tây cũng như là kiểu mẫu đô thị trung tâm đầu tiên từng xuất hiện.[7] Roma ban đầu được gọi là Thành phố vĩnh hằng (tiếng Latinh: Urbs Aeterna; tiếng Ý: La Città Eterna) bởi thi hào Tibullus người La Mã trong thế kỷ 1 TCN và ý tưởng đó đã được Ovidius, VergiliusLivius tiếp nối.[8][9] Thành phố cũng được gọi là "Caput Mundi" tức Kinh đô thế giới. Theo sau sự sụp đổ của Đế quốc Tây La Mã đánh dấu khởi đầu của Đêm trường Trung Cổ, Roma dần rơi vào sự thống trị của giáo hoàng (đã cư ngụ tại thành phố kể từ thế kỷ thứ nhất) và chính thức thế kỷ 8 trở thành thủ đô của Vương quốc Giáo hoàng tồn tại cho đến 1870. Bắt đầu từ thời kỳ Phục Hưng, hầu như tất cả các giáo hoàng từ Nicôla V (1447–1455) trở đi đều chủ trương theo đuổi tiến trình mang tính kiến trúc và đô thị hóa liên tục suốt 400 năm nhằm mục đích biến thành phố trở thành trung tâm nghệ thuật và văn hóa của thế giới.[10] Do vậy, Roma trở thành một trong những trung tâm lớn của nền Phục Hưng Ý,[11] và sau đó là nơi khai sinh của trường phái Baroquechủ nghĩa Tân cổ điển. Các nghệ sĩ, họa sĩ, nhà điêu khắc và kiến trúc sư nổi tiếng đã biến Roma trở thành trung tâm hoạt động của họ, tạo ra những kiệt tác khắp toàn thành phố. Năm 1871, Roma trở thành thủ đô của Vương quốc Ý sau đó là Cộng hòa Ý từ 1946.

Roma mang đẳng cấp của một thành phố toàn cầu.[12][13][14] Trong năm 2016, Roma xếp thứ 14 trong số những thành phố được viếng thăm nhiều nhất thế giới, đứng thứ 3 tại châu Âu và là điểm thu hút khách du lịch nổi tiếng nhất tại Ý.[15] Khu trung tâm lịch sử của thành phố được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới.[16] Bảo tàng Vatican nổi tiếng nằm trong số những bảo tàng được viếng thăm nhiều nhất thế giới và Đấu trường La Mã trở thành điểm thu hút khách du lịch phổ biến nhất thế giới với 7,4 triệu lượt khách trong năm 2018.[17] Roma cũng là nơi tổ chức Thế vận hội Mùa hè 1960. Roma là trụ sở của các cơ quan chuyên môn thuộc Liên Hiệp Quốc như Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp (FAO), Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) và Quỹ quốc tế về phát triển nông nghiệp (IFAD). Thành phố cũng là nơi đặt văn phòng Tổng thư ký Hội đồng Nghị viện Liên minh Địa Trung Hải[18] (UfM) cũng như trụ sở của nhiều tập đoàn kinh doanh quốc tế như Eni, Enel, TIM, Leonardo S.p.A., và các ngân hàng nhà nước và quốc tế như Unicredit và BNL. Khu trung tâm thương mại của thành phố được gọi là EUR, là cơ sở của nhiều công ty quan trọng tham gia vào các ngành công nghiệp dầu mỏ, công nghiệp dược phẩm và dịch vụ tài chính. Roma cũng là một trung tâm thiết kế và thời trang quan trọng nhờ các thương hiệu quốc tế nổi tiếng có trụ sở tại thành phố, và đứng ở vị trí thứ 5 trong bảng xếp hạng các kinh đô thời trang của thế giới trong những năm gần đây.[19] Phim trường Cinecittà của Roma, phim trường lớn nhất tại châu Âu, đã trở thành nơi bấm máy của rất nhiều bộ phim đoạt giải Oscar.[20]

Mục lục

En otros idiomas
Acèh: Roma
адыгабзэ: Ромэ
Afrikaans: Rome
Alemannisch: Rom
አማርኛ: ሮማ
Ænglisc: Rōm
Аҧсшәа: Рим
العربية: روما
aragonés: Roma
armãneashti: Roma
arpetan: Roma
asturianu: Roma
Avañe'ẽ: Rróma
авар: Рум
Aymar aru: Roma
azərbaycanca: Roma
تۆرکجه: روم
Bahasa Indonesia: Roma
Bahasa Melayu: Rom
bamanankan: Rome
বাংলা: রোম
Bân-lâm-gú: Lô-má
Basa Jawa: Roma
Basa Sunda: Roma
башҡортса: Рим
беларуская: Рым
беларуская (тарашкевіца)‎: Рым
भोजपुरी: रोम
Bikol Central: Roma
Bislama: Rome
Boarisch: Rom
བོད་ཡིག: རོ་མ།
bosanski: Rim
brezhoneg: Roma
български: Рим
буряад: Рим
català: Roma
Cebuano: Roma
Чӑвашла: Рим
čeština: Řím
Chamoru: Roma
Chavacano de Zamboanga: Roma
Chi-Chewa: Rome
chiShona: Rome
corsu: Roma
Cymraeg: Rhufain
dansk: Rom
davvisámegiella: Roma
Deitsch: Rom
Deutsch: Rom
dolnoserbski: Rom
Dorerin Naoero: Roma
डोटेली: रोम
eesti: Rooma
Ελληνικά: Ρώμη
emiliàn e rumagnòl: Råmma
English: Rome
эрзянь: Рим ош
español: Roma
Esperanto: Romo
estremeñu: Roma
euskara: Erroma
eʋegbe: Rome
فارسی: رم
Fiji Hindi: Rome
føroyskt: Róm
français: Rome
Fulfulde: Rom
furlan: Rome
Gaeilge: An Róimh
Gaelg: Yn Raue
Gagana Samoa: Roma
Gagauz: Roma
Gàidhlig: An Ròimh
galego: Roma
ГӀалгӀай: Рум
贛語: 羅馬
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐍂𐌿𐌼𐌰
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: Rom
客家語/Hak-kâ-ngî: Lò-mâ
한국어: 로마
Hausa: Rum
Hawaiʻi: Loma
հայերեն: Հռոմ
हिन्दी: रोम
hornjoserbsce: Rom
hrvatski: Rim
Ido: Roma
Ilokano: Roma
interlingua: Roma
Interlingue: Roma
Ирон: Ром
íslenska: Róm
italiano: Roma
עברית: רומא
Kabɩyɛ: Room
kalaallisut: Roma
ಕನ್ನಡ: ರೋಮ್
къарачай-малкъар: Рим
ქართული: რომი
kaszëbsczi: Rzim
қазақша: Рим
kernowek: Rom
Kinyarwanda: Roma
Кыргызча: Рим
Kirundi: Rome
Kiswahili: Roma
коми: Рим
Kongo: Roma
Kreyòl ayisyen: Wòm (Itali)
kurdî: Roma
Ladino: Roma
Latina: Roma
لۊری شومالی: روم
latviešu: Roma
Lëtzebuergesch: Roum
лезги: Рим
lietuvių: Roma
Ligure: Romma
Limburgs: Roeme
lingála: Roma
Lingua Franca Nova: Roma
Livvinkarjala: Riimu
la .lojban.: romas
Luganda: Rome
lumbaart: Roma
magyar: Róma
मैथिली: रोम
македонски: Рим
Malagasy: Roma
മലയാളം: റോം
Malti: Ruma
Māori: Rōma
मराठी: रोम
მარგალური: რომი
مصرى: روما
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Lò̤-mā
Mirandés: Roma
мокшень: Рим
монгол: Ром
မြန်မာဘာသာ: ရောမမြို့
Nāhuatl: Roma
Nederlands: Rome (stad)
Nedersaksies: Rome
नेपाली: रोम
नेपाल भाषा: रोम
日本語: ローマ
Napulitano: Romma
нохчийн: Рум
Nordfriisk: Rom
Norfuk / Pitkern: Rome
norsk: Roma
norsk nynorsk: Roma
Nouormand: Rome
Novial: Roma
occitan: Roma
олык марий: Рим
ଓଡ଼ିଆ: ରୋମ
oʻzbekcha/ўзбекча: Rim
ਪੰਜਾਬੀ: ਰੋਮ
Pälzisch: Rom
پنجابی: روم
Papiamentu: Roma
Patois: Ruom
ភាសាខ្មែរ: ទីក្រុងរ៉ូម
Picard: Rome
Piemontèis: Roma
Plattdüütsch: Rom
polski: Rzym
Ποντιακά: Ρώμη
português: Roma
Qaraqalpaqsha: Rome
qırımtatarca: Roma
reo tahiti: Roma
Ripoarisch: Rom
română: Roma
rumantsch: Roma
Runa Simi: Ruma
русский: Рим
русиньскый: Рим
саха тыла: Рим
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱨᱳᱢ
संस्कृतम्: रोम-नगरम्
Sängö: Rome
sardu: Roma
Scots: Roum
Seeltersk: Room (Stääd)
Sesotho: Roma
shqip: Roma
sicilianu: Roma
Simple English: Rome
سنڌي: روم
slovenčina: Rím
slovenščina: Rim
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Римъ
ślůnski: Rzim
Soomaaliga: Roma
کوردی: ڕۆما
Sranantongo: Roma
српски / srpski: Рим
srpskohrvatski / српскохрватски: Rim
suomi: Rooma
svenska: Rom
Tagalog: Roma
தமிழ்: உரோம்
Taqbaylit: Roma
tarandíne: Rome
татарча/tatarça: Рим
తెలుగు: రోమ్
tetun: Roma
ไทย: โรม
тоҷикӣ: Рум
Tok Pisin: Rom
Tsetsêhestâhese: Roma
Tshivenda: Rome
Türkçe: Roma
Türkmençe: Rim
Twi: Roma
удмурт: Рим
українська: Рим
اردو: روم
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: رىم
vèneto: Roma
vepsän kel’: Rim
Volapük: Roma
Võro: Rooma
walon: Rome
文言: 羅馬
West-Vlams: Rome (stee)
Winaray: Roma
Wolof: Rom
吴语: 罗马
ייִדיש: רוים
Yorùbá: Rómù
粵語: 羅馬
Zazaki: Roma
Zeêuws: Rome
žemaitėška: Ruoma
中文: 罗马