Palmyra (rạn san hô vòng)

Rạn san hô vòng Palmyra nhìn từ vệ tinh Landsat, tỉ lệ 1:50.000
Rạn san hô vòng Palmyra, bản đồ Marplot, tỉ lệ 1:50.000

Rạn san hô vòng Palmyra, hay đảo Palmyra, là một rạn san hô vòng đã được hợp nhất và quản lý bởi Chính phủ Hoa Kỳ. Đảo san hô này rộng 4,6 dặm vuông (12 km²) và nó nằm trong Bắc Thái Bình Dương ở tọa độ 5°53′B 162°5′T / 5°53′B 162°5′T / 5.883; -162.083. Về mặt địa lý thì Palmyra là một đảo trong Quần đảo Line (phía đông nam Rạn san hô Kingman và phía bắc Kiribati thuộc Quần đảo Line). Nó nằm gần như về phía nam của Quần đảo Hawaii, khoảng nữa đường từ Hawaii đến Samoa thuộc Mỹ. Bờ biển dài 9 dặm (14,5 km) có một nơi để neo tàu được biết là Phá Tây (West Lagoon). Đảo gồm có một dãy bờ đá rộng, hai phá nông và khoảng 50 đảo con và cồn bằng đá san hô và cát trên đó có thực vật; đa số là dừa, Scaevola, và cây Pisonia.

Tất cả các đảo con của rạn vòng này nối tiếp với nhau, trừ Đảo Cát (Sand Island) ở phía tây và Đảo Barren ở phía đông. Đảo lớn nhất là Đảo Cooper ở phía bắc, kế đến là Đảo Kaula ở phía nam. Vòng cung phía bắc được tạo bởi Đảo Straw, Đảo Cooper, Đảo Aviation, Đảo Quail, Đảo Whippoorwill, kế đến vòng cung ở phía đông là Đảo Eastern, Đảo Papala và Đảo Pelican, và vòng cung phía nam là Đảo Bird, Đảo Holei, Đảo Engineer, Đảo Tananger, Đảo Marine, Đảo Kaula, Đảo Paradise và Đảo Home (theo kim đồng hồ). Lượng mưa trung bình hàng năm là khoảng 175 in (4,445 mm). Nhiệt độ ban ngày trung bình là 85 °F quanh năm.

Tình trạng chính trị

Bãi biển bắc của Đảo Palmyra.

Palmyra là một lãnh thổ hợp nhất của Hoa Kỳ, nghĩa là nó lệ thuộc vào các điều khoản chứa đựng trong Hiến pháp Hoa Kỳ và luôn luôn nằm dưới chủ quyền của Hoa Kỳ. Tuy nhiên nó cũng là lãnh thổ chưa được tổ chức vì không có một đạo luật tổ chức nào được đưa ra từ quốc hội để chỉ thị làm sao quản trị đảo; luật thích hợp duy nhất và đơn giản là cho Tổng thống tự theo ý mình trong việc quản lý đảo nếu thấy là thích đáng[1].

Vấn đề cai quản Palmyra là một điểm đáng nói vì không có cư dân và cũng không có lý do nào tin rằng sẽ có cư dân sống trên đảo trong tương lai. Vì thế hiện tại nó vẫn là lãnh thổ hợp nhất duy nhất nhưng chưa được tổ chức của Hoa Kỳ. Nó thuộc sở hữu riêng của Hội Bảo tồn Thiên nhiên và được điều hành như một khu bảo vệ thiên nhiên nhưng được quản lý từ Washington, D.C. qua Phòng Quốc hải vụ Hoa Kỳ thuộc Bộ Nội vụ Hoa Kỳ. Vùng nước xung quanh và bên ngoài 12 hải lý (22,2 km) giới hạn, được chuyển cho Cục Bảo vệ Cá và Hoang dã Hoa Kỳ và được đặt tên là Vùng Bảo vệ Hoang dã Quốc gia Rạn san hô vòng Palmyra năm 2001.

Vì mục đích thống kê, Đảo Palmyra đôi khi được xếp vào nhóm các tiểu đảo xa của Hoa Kỳ.

Phi đạo Palmyra

Hiện tại không có hoạt động kinh tế trên đảo. Nhiều đường sá và đường đê (causeway) trên đảo được xây trong Thế chiến thứ hai. Hiện nay tất cả không còn sử dụng được nữa và xuống cấp. Có một phi đạo không sửa chữa và không rải nhựa dài 2.000 mét. Nhiều kiến trúc thời Thế chiến thứ hai sót lại được tìm thấy trên đảo.

Đảo có người của một nhóm các khoa học gia, nhân viên và tình nguyện viên của Hội Bảo tồn Thiên nhiên, đại diện Cục Bảo vệ Cá và Hoang dã Hoa Kỳ trong những năm qua (tổng cộng từ 4 đến 20). Một loạt các cải tiến trong năm 2004 gồm có những nhà mới kiểu "bungalows" cho hai người ở và vòi nước tắm cho cư dân trên đảo. Nước được thu từ mái các tòa nhà bằng bê tông, không xa khu sinh sống chính của các khoa học gia. Các nhà sinh hoạt cộng đồng nằm ở phía bắc Đảo Cooper (khu duy nhất trên đảo) có nhà nấu/phòng ăn chung, đối diện bến tàu duy nhất của đảo. Nhà kho chứa thuyền kayak và dụng cụ lặn gần bên đường lên xuống tàu thuyền con.

Palmyra nằm trong Thái Bình Dương nơi mà hai dòng nước nam và bắc gặp nhau nên bờ biển của nó có nhiều rác và các vật vụn khác. Phao neo thuyền bằng plastic đầy trên bãi biển Đảo Palmyra cùng các loại chai đựng nước uống và bột giặt plastic, v.v.

Phần lớn của đảo không cho công chúng vào vì sợ nguy hiểm có thể gây ra bởi những đạn pháo thời Thế chiến thứ hai còn sót lại và chưa nổ.

En otros idiomas
Afrikaans: Palmyra-atol
azərbaycanca: Palmira rifi
Bahasa Indonesia: Atol Palmyra
Bahasa Melayu: Atol Palmyra
Bân-lâm-gú: Palmyra Khoân-chiau
Basa Jawa: Atol Palmyra
Basa Sunda: Atol Palmyra
беларуская: Пальміра (атол)
беларуская (тарашкевіца)‎: Пальміра
Boarisch: Palmyra (Atoll)
bosanski: Atol Palmyra
български: Палмира (остров)
català: Atol Palmyra
čeština: Palmyra (atol)
Ελληνικά: Ατόλλη Παλμύρα
English: Palmyra Atoll
español: Atolón Palmyra
Esperanto: Palmiro
føroyskt: Palmyra Atoll
français: Atoll Palmyra
galego: Atol Palmyra
한국어: 팔미라 환초
hrvatski: Palmyra (atol)
íslenska: Palmyraeyja
kernowek: Enesik Palmyra
latviešu: Palmiras atols
lietuvių: Palmyros atolas
Limburgs: Palmyra-atol
македонски: Палмирски Атол
მარგალური: პალმირაშ ატოლი
Nederlands: Palmyra (atol)
norsk nynorsk: Palmyra-atollen
português: Atol Palmyra
română: Atolul Palmyra
Simple English: Palmyra Atoll
slovenčina: Atol Palmyra
српски / srpski: Палмира (атол)
srpskohrvatski / српскохрватски: Atol Palmyra
Türkçe: Palmyra Atolü
українська: Пальміра (атол)