Lực ly tâm

Lực ly tâm là một lực quán tính xuất hiện trên mọi vật nằm yên trong hệ quy chiếu quay so với một hệ quy chiếu quán tính. Nó là hệ quả của trường gia tốc, xuất hiện trong hệ quy chiếu phi quán tính mà trong trường hợp này là hệ quy chiếu quay. Cũng có thể hiểu lực ly tâm là phản lực của lực hướng tâm tác động vào vật đang chuyển động theo một đường cong (thành phần lực vuông góc với vận tốc và làm đổi hướng vận tốc), để giữ cho vật nằm cân bằng trong hệ quy chiếu quay.

Chúng ta cảm thấy lực này khi ngồi trong xe ô tô đang đổi hướng, hay chơi trò cảm giác mạnh như xe lao tốc độ ở công viên. Lực này được ứng dụng để tạo nên một trường gia tốc giúp phân loại các thành phần trong hỗn hợp vật chất, như máy phân tích ly tâm hay để vắt quần áo trong máy giặt.

Trong hệ quy chiếu quán tính, khi không có lực gì tác động vào các vật thể, chúng giữ chuyển động thẳng đều, theo định luật 1 Newton. Tuy nhiên chuyển động thẳng đều này lệch với chuyển động quay của hệ quy chiếu quay. Ví dụ về một người ngồi trong xe ô tô đang đổi hướng: nếu không có lực ma sát giữa người và ghế, người sẽ tiếp tục đi thẳng, còn ô tô và ghế đổi hướng. Người bị dịch chuyển, một cách tương đối, lệch khỏi ghế.

Nhìn trong hệ quy chiếu quay, các vật thể, vốn chuyển động thẳng đều trong hệ quy chiếu quán tính, bị đẩy ra theo phương xuyên tâm quay. Lực đẩy vật thể ra, quan sát trong hệ quy chiếu này, chính là lực ly tâm.

En otros idiomas
Bahasa Indonesia: Gaya sentrifugal
Bahasa Melayu: Daya emparan
беларуская: Цэнтрабежная сіла
chiShona: Hwarapakati
Esperanto: Centrifuga forto
français: Force centrifuge
한국어: 원심력
íslenska: Miðflóttaafl
Kreyòl ayisyen: Fòs santrifij
မြန်မာဘာသာ: ဗဟိုခွာအား
日本語: 遠心力
norsk nynorsk: Sentrifugalkraft
Simple English: Centrifugal force
slovenčina: Odstredivá sila
slovenščina: Centrifugalna sila
srpskohrvatski / српскохрватски: Centrifugalna sila
татарча/tatarça: Үзәктән куу көче
українська: Відцентрова сила
吴语: 离心力
粵語: 離心力
中文: 離心力