Merkuriy

Merkuriy Merkuriy astronomik ramzi
Mercury in color - Prockter07.jpg
Merkuriy (MESSENGER surati)
Mehvar tasnifi
O'rtacha radius69 816 927 km
Ekssentrisiteti0,20530294
Aylanish davri87,969 sutka
Sinodik davri115,88 sutka
Eng kichik orbital tezligi38.86 km/s
O'rtacha orbital tezligi47.87 km/s
Eng katta orbital tezligi58.98 km/s
Chekinish3,38°
Tabiiy yo'ldoshlar soni0
Fizik tasnif
Ekvatorining diametri4879.4 km
Maydoni7.5×107 km2
Massasi3.302×1023 kg
O'rtacha zichlik5.427 g/sm3
tortish kuchi3.701 m/s2
Aylanish davri-58.6462 sutka
Ekliptikaga og'ish burchagi0.01°
Albedo0,10-0.12
Ikkinchi kosmik tezlik4,25 km/s
Sirtidagi Harorat
min.*o'rta.maks.
90 K340 K700 K
(*Minimal harorat bulut qatlamining eng ustiga oid.)
Atmosfera tasnifi
Atmosfera bosimiJuda past
Kaliy31,7 %
Natriy24,9 %
A Kislorod9,5 %
Argon7 %
Geliy5,9 %
M Kislorod5,6 %
Azot5,2 %
Karbon dioksidi3,6 %
Suv3,4 %
Vodorod3,2 %

Merkuriy, Utorud - Quyosh sistemasidagi Quyoshga eng yaqin sayyora. Merkuriy Quyosh chiqishi oldidan va botgandan soʻng uning yaqinida koʻrinadi. Merkuriyning diametri 4865 km; massasi 3,304–1023 kg; Oʻrtacha zichligi 5,52 g/sm3. Merkuriyning Quyoshdan oʻrtacha uzoqligi 0,387 astronomik birlikka (58 mln. km), Quyosh atrofidagi ekssentrisiteti ye=0,206 ga teng Merkuriyning Quyosh atrofida aylanish davri 88 sutka. Orbital harakatining tezligi 47,9 km/sek. M. satxida ikkinchi kosmik tezlik 4,3 km/sek, koʻrinma sferik albedosi Ak=0,058. Quyoshdan oʻrtacha uzoklikdagi temperaturasi; Quyosh zenit da boʻlganda T=618 K; nadirda esa G<250 K. Quyoshdan eng uzok, masofada boʻlganda yorugʻligi —0,3 dan + 0,6 gacha yulduz kattaligida. Merkuriy Quyoshdan 28° uzoqlashgani uchun uni kuzatish qiyin, shuning uchun kechki payt yoki erta tongda kuzatiladi. Bu vaqtda Merkuriy fazasi deyarli 90° ga teng boʻlib, kuzatuvchiga uning yoritilgai yarim doirasi koʻrinadi. Yuzasida qora, oqish dogʻlar va kucheiz atmosfera (SO, O, O2) borligi aniqlangan. Atmosfera tarkibida azot N, va argon Ag boʻlishi mumkin. Merkuriyning tabiiy yoʻldoshi mavjud emas.[1]

  • manbalar

Manbalar

  1. OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Quyosh tizimiQuyosh
Solar system.png
Merkuriy | Venera | Yer | Mars | Yupiter | Saturn | Uran | Neptun
Karlik sayyoralar: Serera | Pluton | Xaron | Erida
Asteroidlar kamari | Kometalar | Kuiper kamari | Oort buluti

Shuningdek: Tabiiy yoʻldoshlar | Oy




Other Languages
Alemannisch: Merkur (Planet)
አማርኛ: ኣጣርድ
Ænglisc: Wōden (tungol)
العربية: عطارد
مصرى: عطارد
অসমীয়া: বুধ গ্ৰহ
azərbaycanca: Merkuri (planet)
تۆرکجه: عطارد
башҡортса: Меркурий
Boarisch: Merkur (Planet)
žemaitėška: Merkorėjos (planeta)
Bikol Central: Merkuryo (planeta)
беларуская: Меркурый
беларуская (тарашкевіца)‎: Мэркурый
भोजपुरी: बुध ग्रह
বাংলা: বুধ গ্রহ
བོད་ཡིག: ལྷག་པ།
bosanski: Merkur
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Cūi-sĭng
нохчийн: Меркурий
ᏣᎳᎩ: ᎹᎫᎵ
کوردی: زاوە
qırımtatarca: Utarit
čeština: Merkur (planeta)
kaszëbsczi: Merkùri
Zazaki: Merkur
dolnoserbski: Merkur (planet)
डोटेली: बुधग्रह
emiliàn e rumagnòl: Mercûri
eesti: Merkuur
فارسی: عطارد
suomi: Merkurius
Võro: Merkuur
føroyskt: Merkur
Nordfriisk: Merkurius
贛語: 水星
Avañe'ẽ: Mekúrio
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐍅𐍉𐌳𐌰𐌽𐍃
ગુજરાતી: બુધ (ગ્રહ)
Gaelg: Curain
客家語/Hak-kâ-ngî: Súi-sên
Hawaiʻi: Ukaliali‘i
עברית: כוכב חמה
हिन्दी: बुध (ग्रह)
Fiji Hindi: Budhgrah
hrvatski: Merkur
hornjoserbsce: Merkur
Kreyòl ayisyen: Mèki (planèt)
magyar: Merkúr
interlingua: Mercurio (planeta)
Bahasa Indonesia: Merkurius
Ilokano: Merkurio
Ido: Merkuro
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᒥᕐᑰᕆ
日本語: 水星
la .lojban.: merkurios
Basa Jawa: Merkurius
ქართული: მერკური
Qaraqalpaqsha: Merkuriy (planeta)
Kongo: Merkure
Gĩkũyũ: Makiurĩ
ភាសាខ្មែរ: ភពព្រះពុធ
ಕನ್ನಡ: ಬುಧ
한국어: 수성
kernowek: Merher (planet)
Кыргызча: Меркурий
Lëtzebuergesch: Merkur (Planéit)
лезги: Меркурий
Lingua Franca Nova: Mercurio
Basa Banyumasan: Merkurius
Malagasy: Merkiora
македонски: Меркур (планета)
മലയാളം: ബുധൻ
монгол: Буд
मराठी: बुध ग्रह
Bahasa Melayu: Utarid
မြန်မာဘာသာ: ဗုဒ္ဓဟူးဂြိုဟ်
مازِرونی: عطارد
Napulitano: Mercurio
Plattdüütsch: Merkur (Planet)
Nedersaksies: Merkurius (planeet)
नेपाली: बुधग्रह
नेपाल भाषा: बुध
norsk nynorsk: Planeten Merkur
norsk: Merkur
Nouormand: Mèrtchure
Diné bizaad: Mókiwii
Livvinkarjala: Merkurius
ଓଡ଼ିଆ: ବୁଧ
ਪੰਜਾਬੀ: ਬੁੱਧ (ਗ੍ਰਹਿ)
Kapampangan: Mercury
polski: Merkury
Piemontèis: Mercuri (pianeta)
پنجابی: عطارد
پښتو: عطارد
Runa Simi: Qatuylla
rumantsch: Mercur (planet)
Romani: Budor
armãneashti: Mercur (planetâ)
русский: Меркурий
русиньскый: Меркур (планета)
संस्कृतम्: बुधः
саха тыла: Мэндэҥэ
sardu: Mercuriu
سنڌي: عطارد
davvisámegiella: Merkur
srpskohrvatski / српскохрватски: Merkur
සිංහල: බුධ
Simple English: Mercury (planet)
slovenčina: Merkúr
slovenščina: Merkur
Soomaaliga: Dusaa
српски / srpski: Меркур
Seeltersk: Merkur
Basa Sunda: Mérkurius
svenska: Merkurius
Kiswahili: Utaridi
ślůnski: Merkury
తెలుగు: బుధుడు
тоҷикӣ: Уторид
Türkmençe: Merkuriý
Türkçe: Merkür
татарча/tatarça: Меркурий (планета)
reo tahiti: Tāèro
тыва дыл: Меркурий
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: مېركۇرىي
українська: Меркурій (планета)
اردو: عطارد
vepsän kel’: Merkurii (planet)
Tiếng Việt: Sao Thủy
Volapük: Merkuriy
Wolof: Merkuur
吴语: 水星
ייִדיש: מערקור
Vahcuengh: Ndaundeiqraemx
中文: 水星
文言: 辰星
Bân-lâm-gú: Chúi-chheⁿ
粵語: 水星
isiZulu: UMekhyuri