Abstraksionizm (oqim)

Natalia Plachta Fernandes, Edges

Abstraksionizm (lot. abstractio - mavhumlik, noma’lumlik, uzoqlashish). 20-asrda avval tasviriy san’atda paydo bo‘lib, keyin adabiyotga o‘z ta’sirini o‘tkazgan oqim. Namoyandalari — Charlz Novard, Styuoriy Devis, Krauford, Ret-ner, Morris, M. Seyfer, P. Mondri-an, Paulo Klee va b. san’at borliqning emas, san’atkor his-tuyg‘ularining in’-ikosi degan g‘oyani ilgari surishgan. Bu oqimdagilar ijodida his, tuyg‘u, xayol borliqdan uzilgan chiziqlar, geometrik shakllarda namoyon bo‘ladi, shakl va mazmun bir-biriga singib ketadi, ya’ni an’anaviy tushunchadagi mazmun va shakl o‘z mohiyatini yo‘qotadi. A.ning ta’siri fransuz she’riyatida ayniqsa sezilarlidir. A. badiiy adabiyotda "antiroman" va b. ko‘rinishlarda namoyon bo‘lmoqda. A. oqimi namoyandalari "voqelikni inkor etish evaziga ruhiy voqelik" yaratmoqchi bo‘ladilar.50-y.larda A. san’atning "Belgilar san’ati", "iyerogliflar", "kalligrafiya" kabi ichki yo‘nalishlari paydo bo‘ldi. A. san’atga ma’lum bir uslubiy yangilik olib kelgan bo‘lsada, taniqli mutafakkir va san’atkorlarning tanqidiga uchradi. Xususan, A. Kamyu voqelikdan mutlaq uzilgan asarning faqat voqelikka yopishib olgan asardan farqi yo‘q deb qaraydi. Kamyuning fikricha, san’at voqelik va san’atkor his-tuyg‘ulari o‘rtasidagi erkin va tabiiy uyg‘unlashuvdan paydo bo‘ladi. Lekin A. san’at va uning tasvir usullari haqidagi tasavvurni boyitgani uchun ham qimmatlidir.

  • adabiyotlar

Adabiyotlar

  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Other Languages
Afrikaans: Abstrakte kuns
العربية: فن تجريدي
asturianu: Arte astracto
azərbaycanca: Abstraksionizm
беларуская: Абстракцыянізм
беларуская (тарашкевіца)‎: Абстракцыянізм
български: Абстракционизъм
català: Art abstracte
English: Abstract art
Esperanto: Abstraktismo
español: Arte abstracto
français: Art abstrait
Bahasa Indonesia: Seni abstrak
íslenska: Abstraktlist
italiano: Astrattismo
日本語: 抽象絵画
Basa Jawa: Seni abstrak
lietuvių: Abstrakcionizmas
latviešu: Abstrakcionisms
മലയാളം: അമൂർത്തകല
Nederlands: Abstracte kunst
norsk nynorsk: Abstrakt kunst
ਪੰਜਾਬੀ: ਅਮੂਰਤ ਕਲਾ
Piemontèis: Art astrata
português: Arte abstrata
română: Arta abstractă
русиньскый: Абстракционизм
سنڌي: تجريديت
srpskohrvatski / српскохрватски: Apstraktna umjetnost
Simple English: Abstract art
slovenčina: Abstraktné umenie
slovenščina: Abstraktna umetnost
తెలుగు: నైరూప్య కళ
Türkçe: Soyut sanat
українська: Абстракціонізм
中文: 抽象藝術