ڧرانسۇز تىلى

ڧرانسۇزچە
Français
Villers-Cot.jpg
تەلەڧڧۇزى[fʁɑ̃sɛ]
تارقىلىشىغەربىي ياۋروپا
تېگى

نۇڧۇسى

ڧرانسۇزلار

68.458.600 (2006)

تىل ئائىلىسى







  • ھىندى-ياۋرۇپا تىل سېستىمىسى
  • ئىتالىك ئائىلىسى
  • رومان تىللىرى
  • غەربي رومان تىللىرى
  • گاللو - رومان تىللىرى
  • ئوئىل تىللىرى
  • ڧرانسۇز تىلى
يېزىغىڧرانسۇز ئېلىپبەسى
رەسمىي تىل










29 دۆلەت

ڧرانسىيە, كونگو د.ج,كانادا, ماداغاسقار, كامېرون, پىل چىشى ساھىللىرى, بۇركىنا فاسو, نىگېر, سېنېگال, مالى,رۇئاندا, بېلگىيە, گۋىنېيە, چاد, ھايتى, بۇرۇندى, بېنىن, شۋېتسىيە, توگو, ئوتتۇرا ئافرىقا ج.,كونگو جۇمھۇرىيىتى, گابون, كومور ئاراللىرى, ئېكۋاتور گۋىنېيىسى, جىبۇتى, ليۇكسېمبۇرگ, ۋانۇئاتۇ, سېيشېل ئاراللىرى, موناكو

تىل كودلىرى




ISO 639-1 fr

ISO 639-2 fre
fra
ISO 639-3 fra

New-Map-Francophone World.PNG
  • قېنىق كۆك: ڧرانسۇزچە ئانا تىل بولغان رايونلار
  • نورمال كۆك: رەسمىي تىل بولغان رايونلار
  • ئوچۇق كۆك: ئىككىنچى بىر تىل بولغان رايونلار
  • يېشىل رەڭ: ئاز سانلىق تىل بولغان رايونلار
Knowledge French EU map.png
ياۋروپا ئىتتىپاقى ۋە كاندىدات دۆلەتلەردىكى ڧرانسۇزچە ئوقۇش-يېزىش سەۋىيىسى

ڧرانسۇز تىلى ياكى ڧرانسۇزچە (français ؛تەلەپپۇزى \fʁɑ̃sɛ\)، ھىندى-ياۋروپا تىل سېستىمىسى رومان تىللىرى ئائىلىسىگە تەۋە، ڧرانسىيە ۋە ڧرانسۇز مەدەنىيىتىنى ئۆزلەشتۈرگەن ۋە ئەسكى ڧرانسۇرز سۆمۈرگىسى (مۇستەملىكە) ئەللەردە قوللىنىلىدىغان تىل.

دۇنيادا تەخمىنەن 200 مىلىيون كىشى ڧرانسۇزچە بىلمەكتە. 128 مىلىيون ئىنسان ڧرانسۇزچىنى ئانا تىل ياكى ئىككىنچى تىل سۈپىتىدە قوللانماقتا، 54 دۆلەتتە 71 مىلىيون كىشى تەرىپىدىن ھەم بىلىنمەكتە ۋە قوللىنىلماقتا. ئەڭ باشتا ڧرانسىيە بولۇپ، كانادا، بېلگىيە، شۋېتسىيە، ليۇكسېمبۇرگ، موناكو قاتارلىق ئەللەر ۋە بىر قىسىم ئاڧرىقا ئەللىرىدە ڧرانسۇزچە سۆزلىشىلىدۇ.

ڧرانسۇرچە؛ ئىتاليانچە، پورتۇگالچە، ئىسپانچە، كاتالانچە ۋە رۇمانچە قاتارلىق رىم ئىمپېرىيىسىنىڭ رەسمىي تىلى بولمىش لاتىنچەنىڭ داۋاملاشقان تىللىرىدىن بىرىدۇر.

ڧرانسۇزچە تارىختا رىم دەۋرى گاليالىقلارنىڭ كېلت تىللىرىدىن ۋە رىمدىن كېيىنكى ڧرانك كۆچمەنلىرىنىڭ گېرمان تىللىرىنىڭ تەسىرىگە ئۇچرىغان.

ڧرانسۇزچە 29 دۆلەتتە رەسمىي تىل بولۇپ، La Francophonie دېيىلىگەن ڧرانكوڧون ڧرانسۇزچە سۆزلەشكۈچى خەلقلەر توپلۇغىدۇر. ب د ت نىڭ پۈتۈن تارماقلىرىدا ۋە خەلقئارالىق تەشكىلاتلارنىڭ كۆپىنچىسىنىڭ رەسمىي تىلى ڧرانسۇزچەدۇر.

ياۋروپا ئىتتىپاقى سانلىق مەلۇماتلىرىغا كۆرە 27 دۆلەتتىكى 129 مىلىيون ئىنسان (497.198.740 نىڭ 26% سى) ڧرانسۇزچە سۆزلەشمەكتە ۋە بۇنىڭ 65 مىلىيونىنىڭ (12%سى) ئانا تىلى، 69 مىلىيونىنىڭ (14%) بولسا ئىككىنچى تىلى سۈپىتىدە قوللانماقتا. بۇ سانلىق مەلۇماتلارغا كۆرە ڧرانسۇزچە ياۋروپا ئىتتىپاقى ئىچىدە ئىنگىلىزچە ۋە نېمىسچە قالسا ئەڭ كۆپ قوللىنلىدىغان 3. تىلدۇر.

فرانسۇز تىلى رىم تىلىنىڭ بىر تەركىۋى قىسمى بولۇپ، ئاساسلىق فرانسىيە، كانادادا (ئاساسلىقى يېڭى بىرۇنسۋىك ۋە كېبەك رايونلىرىدا)، بېلگىيەدە (ۋالونى، بىريۇسسىل ۋە فلاندىرىيە رايونىنىڭ بەزى شەھەرلىرىدە)، ئامېرىكا قوشما شىتاتلىرىدا (بولۇپمۇ لۇئىزىيان ۋە مەن شىتاتلىرىدا)، شىۋتىسارىيەدە (ئۈچ ئاساسلىق دۆلەت تىلىنىڭ بىرى)قوللىنىلىدۇ.

فرانسۇزچە دۇنيادىكى باشقا بەزى دۆلەت ۋە رايونلاردا ئىككىنچى ياكى ئۈچىنچى تىل قاتارىدا ئىشلىتىلىدۇ. مەسىلەن، كوڭگو دېموكىراتىك جۇمھۇرىيىتى، فرانسۇز تىلى رايونىدىكى ئەڭ كۆپ نوپۇسلۇق دۆلەت، شۇنداقلا فرانسۇز تىلى رەسمى تىل ياكى قوشۇمچە رەسمى تىل بولغان 29 دۆلەتنىڭ بىرى. غەربى ئافرىقىدىكى دۆلەتلەرنىڭ مۇتلەق كۆپچىلىكى ۋە يەنە مەغرىپ دۆلەتلىرىمۇ مۇشۇ قاتارغا كىرىدۇ. بۇ دۆلەتلەرنىڭ مۇتلەق كۆپچىلىكى كونا فرانسۇز ۋە بېلگىيە مۇستەملىكىلىرى. ئافرىقىنىڭ ئىۋارىيە تۇمشۇقى ۋە گابونغا ئوخشاش بەزى دۆلەتلىرىدە، پۈتۈنلەي فرانسۇز تىلى قوللىنىلىدۇ.

فرانىسيەدە فرانسۇز تىلى دۆلەت مۇستەقىللىكىنىڭ مۇھىم كۆرسەتكۈچلىرىدىن بىرى: جۇمھۇرىيەت تىلى فرانسۇز تىلى (1958-يىلىدىكى ئاساسى قانۇننىڭ ئىككىنچى ماددىسى)؛ يەنە شۇنداقلا پۈتۈن دۇنيادىكى فرانسۇز مەدەنىيىتى ۋە فرانسۇز ئىدىيىسىنىڭ ھەرىكەت كۈچى.

دۇنيادا 201مىليون كىشى تەرىپىدىن ھەقىقى ئاساسلىق تىل سۈپىتىدە ئىشلىتىلىدىغان (دۇنيا فرانسۇز تىلى تەشكىلاتىنىڭ 2009-يىللىق سىتاتىسكىسى)، 309 مىليون كىشى تەرىپىدىن قوشۇمچە تىل ياكى چەتئەل تىلى سۈپىتىدە قوللىنىلىدىغان فرانسۇز تىلى، دۇنيادا ئەڭ كۆپ سۆزلىنىدىغان تىللار ئىچىدە تۆتىنچى ئورۇندا تۇرىدۇ. مەزكۇر تىل بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ ئالتە رەسمى تىلى ۋە ئىككى خىزمەت تىلىنىڭ بىرى، ياۋروپا ئىتتىپاقىغا ئوخشاش دۇنياۋى تەشكىلاتلارنىڭ رەسمى ياكى خىزمەت تىلى ھېساپلىنىدۇ. كونا فرانسۇز رېجىمى، رۇسلارنىڭ چار پادىشاھى تاكى گىرمانىيە ۋە ئىسپانىيە پادىشاھلىرىغا قەدەر، فرانسۇز تىلى، ئېنگلىز ۋە ئىسپان تىللىرىنىڭ قاتارىدا ئاساسلىق دېپلوماتىيە تىلى بولۇپ كەلدى. ئەمما، خەلقئارا ئىقتىسادى ۋە ئىلمى تەتقىقات ساھەلىرىدە، بارغانسېرى ئېنگلىىز تىلى تەرىپىدىن بېسىلىپ كېتىۋاتىدۇ.

فرانسۇز تىلىنىڭ تەرەققىياتىدا فرانسۇز ئاكادېمىيىسى ۋە نۇرغۇن زىيالىيلارنىڭ رولى ئىنتايىن چوڭ. بۇ تىل يەنە "ئاكادېمىك تىلى" دىيىلىدۇ. ئادەتتە، بۇ تىلنى تەرپلەش ئۈچۈن، فرانسۇز دىراماتورگى موللېرنىڭ ئىسمى بىلەن "موللېر تىلى" دەپ ئاتىلىدۇ.

Other Languages
адыгабзэ: Францыбзэ
Afrikaans: Frans
አማርኛ: ፈረንሳይኛ
aragonés: Idioma francés
Ænglisc: Frencisc sprǣc
العربية: لغة فرنسية
asturianu: Idioma francés
Aymar aru: Phransiya aru
azərbaycanca: Fransız dili
تۆرکجه: فرانسه دیلی
башҡортса: Француз теле
Boarisch: Franzesisch
žemaitėška: Prancūzu kalba
Bikol Central: Tataramon na Pranses
беларуская: Французская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Француская мова
български: Френски език
Bahasa Banjar: Bahasa Parancis
bamanankan: Faransekan
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: পর্তুগীজ ঠার
brezhoneg: Galleg
bosanski: Francuski jezik
català: Francès
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Huák-ngṳ̄
Cebuano: Prinanses
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: ᐱᔥᑎᑯᔮᐤ ᐊᔨᒧᐎᓐ
qırımtatarca: Frenk tili
čeština: Francouzština
kaszëbsczi: Francësczi jãzëk
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Франкїискъ ѩꙁꙑкъ
Чӑвашла: Франс чĕлхи
Cymraeg: Ffrangeg
Zazaki: Fransızki
dolnoserbski: Francojska rěc
ދިވެހިބަސް: ފަރަންސޭސި
eʋegbe: Fransegbe
Ελληνικά: Γαλλική γλώσσα
emiliàn e rumagnòl: Francés
Esperanto: Franca lingvo
español: Idioma francés
euskara: Frantses
estremeñu: Luenga francesa
Fulfulde: Faransinkoore
føroyskt: Franskt mál
français: Français
Nordfriisk: Fransöösk spriak
Frysk: Frânsk
Gaeilge: An Fhraincis
贛語: 法語
Gàidhlig: Fraingis
Avañe'ẽ: Hyãsiañe'ẽ
Gaelg: Frangish
Hausa: Faransanci
客家語/Hak-kâ-ngî: Fap-ngî
עברית: צרפתית
Fiji Hindi: French bhasa
hrvatski: Francuski jezik
hornjoserbsce: Francošćina
Kreyòl ayisyen: Lang franse
հայերեն: Ֆրանսերեն
interlingua: Lingua francese
Bahasa Indonesia: Bahasa Perancis
ГӀалгӀай: Ференгий мотт
íslenska: Franska
italiano: Lingua francese
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐅᐃᒍᐃᕐᒥᐅᖅ
日本語: フランス語
Patois: French
la .lojban.: fasybau
Basa Jawa: Basa Prancis
ქართული: ფრანგული ენა
Qaraqalpaqsha: Frantsuz tili
Taqbaylit: Tafrensist
Адыгэбзэ: Фрэнджыбзэ
Kongo: Kifalanse
қазақша: Француз тілі
kalaallisut: Franskisut
ភាសាខ្មែរ: ភាសាបារាំង
한국어: 프랑스어
Перем Коми: Франсуз кыв
къарачай-малкъар: Француз тил
kernowek: Frenkek
Кыргызча: Француз тили
Lëtzebuergesch: Franséisch
Lingua Franca Nova: Franses (lingua)
Limburgs: Frans
lumbaart: Lengua francesa
lingála: Falansé
لۊری شومالی: زۊن فرانساٛیی
lietuvių: Prancūzų kalba
latviešu: Franču valoda
Malagasy: Fiteny frantsay
олык марий: Француз йылме
Māori: Reo Wīwī
македонски: Француски јазик
монгол: Франц хэл
Bahasa Melayu: Bahasa Perancis
မြန်မာဘာသာ: ပြင်သစ်ဘာသာစကား
مازِرونی: فرانسوی زوون
Dorerin Naoero: Dorerin Prant
Napulitano: Lengua franzese
Plattdüütsch: Franzöösche Spraak
Nedersaksies: Fransk
नेपाल भाषा: फ्रेञ्च भाषा
Nederlands: Frans
norsk nynorsk: Fransk
norsk: Fransk
Novial: Fransum
Nouormand: Fraunceis
Sesotho sa Leboa: Sefora
Diné bizaad: Dáághahii bizaad
occitan: Francés
Livvinkarjala: Frantsien kieli
Pangasinan: Salitan Français
Kapampangan: Amanung Pranses
Papiamentu: Frances
Picard: Frinsé
Norfuk / Pitkern: French
Piemontèis: Lenga fransèisa
português: Língua francesa
Runa Simi: Ransis simi
rumantsch: Lingua franzosa
română: Limba franceză
tarandíne: Lènga frangese
русиньскый: Французькый язык
Kinyarwanda: Igifaransa
संस्कृतम्: फ्रेञ्चभाषा
саха тыла: Француз тыла
sicilianu: Lingua francisa
davvisámegiella: Fránskkagiella
srpskohrvatski / српскохрватски: Francuski jezik
Simple English: French language
slovenčina: Francúzština
slovenščina: Francoščina
Gagana Samoa: Fa'afarani
Soomaaliga: Af-Faransiis
српски / srpski: Француски језик
SiSwati: SíFulentji
Sesotho: Sefora
Basa Sunda: Basa Perancis
svenska: Franska
Kiswahili: Kifaransa
ślůnski: Francusko godka
Türkmençe: Fransuz dili
Setswana: Sefora
Tok Pisin: Tok Frens
Türkçe: Fransızca
татарча/tatarça: Француз теле
reo tahiti: Reo farāni
удмурт: Француз кыл
українська: Французька мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Fransuz tili
vepsän kel’: Francijan kel'
Tiếng Việt: Tiếng Pháp
West-Vlams: Frans
Volapük: Fransänapük
Winaray: Frinanses
Wolof: Wu-faraas
吴语: 法文
მარგალური: ფრანგული ნინა
ייִדיש: פראנצויזיש
Yorùbá: Èdè Faransé
Vahcuengh: Vah Fazgoz
Zeêuws: Frans
中文: 法语
文言: 法蘭西語
Bân-lâm-gú: Hoat-gí
粵語: 法文
isiZulu: IsiFulentshi