Qızıl taypılma

Qızıl taypılma
Qızıl häm zäñgär taypılmalar

Qızıl taypılma — ximik elementlarnıñ spektr sızıqlarınıñ qızıl (ozın dulqınlı) yaqqa taypılışı.

Bu küreneş Doppler effektı yäki gravitatsion qızıl taypılma säbäple xasil bula.

Şämäxä (qısqa dulqınlı) yaqqa taypılış zäñgär taypılma dip yörtelä.

1848 yılda fransuz fiziğı İppolit Fizo yoldız spektrlarında spektr sızıqlarınıñ taypılmasın taswirlıy häm añlatu öçen Doppler effektın täqdim itä.

Taswir

Taypılma parametrı

biredä

, — küzätü noqtalarında dulqın ozınlıqları (küzätü häm çığaru noqtalarında)

Çığanaq spektrınıñ dulqın ozınlığınıñ Doppler taypılması, - nur tizlege, - tulı tizlek

Ğomumi çağıştırmalılıq teoriäsendä Albert Eynşteyn gravitatsion taypılmanı aldan äytä. Sızqça yaqınçalıqta

,
biredä , - gravitatsion potensiallar küzätü häm nurlandıru noqtalarında

küzätü noqtasında potensial zurraq oçraqta (module keçeräk, tiskäre zurlıq)

Zur gravitatsion qırı belän massiv obyektlar öçen (neytron yoldız, qara tişek), sfera öçen:

biredä

massa , radius

- gravitatsion radius

Other Languages
Afrikaans: Rooiverskuiwing
العربية: انزياح أحمر
беларуская: Чырвонае зрушэнне
বাংলা: লোহিত সরণ
bosanski: Crveni pomak
čeština: Rudý posuv
Cymraeg: Rhuddiad
English: Redshift
Esperanto: Ruĝenŝoviĝo
eesti: Punanihe
Gaeilge: Deargaistriú
hrvatski: Crveni pomak
Bahasa Indonesia: Pergeseran merah
Ido: Redesko
íslenska: Rauðvik
日本語: 赤方偏移
ქართული: წითელი ძვრა
한국어: 적색편이
къарачай-малкъар: Къызыл тебиуню ёлчеми
Lëtzebuergesch: Routverrécklung
latviešu: Sarkanā nobīde
Bahasa Melayu: Anjakan merah
မြန်မာဘာသာ: အနီရောင်အရွေ့
नेपाली: रेडसिफ्ट
Nederlands: Roodverschuiving
norsk nynorsk: Raudforskuving
Novial: Redesko
Scots: Reidshift
srpskohrvatski / српскохрватски: Crveni pomak
Simple English: Red shift
slovenčina: Červený posun
slovenščina: Rdeči premik
shqip: Redshift
српски / srpski: Црвени помак
українська: Червоний зсув
Tiếng Việt: Dịch chuyển đỏ
中文: 紅移
文言: 紅移
粵語: 紅移