Шовинизм

Шовинизм (франц. chauvinisme) — терминның оригиналь һәм төп мәгънәсендә, милләтчелекнең иң чик формасы, берәүләрнең үз милләтен башка милләтләрдән өстен куеп, башка милләт вәкилләрен кимсетү[1], аларның җирләрен басып алуны һәрьяктан аклау пропагандасы алып бару. «Шовинизм» термины француз язучысы T. Коньяр комедиясендәге Никола Шовен исемле персонажга бәйләнгән. Персонажның прототибы (шул исемдәге француз солдаты) Наполеонны күккә чөеп йөргән булган.

Термин мәгънәсе үзен берәр сәяси төркем белән билгеләгән кешенең анарга чамадан тыш тарафдарлыгын, аеруча көндәш төркемнәргә карата начарлык теләү яки күрәлмаучанлык хисләре булганда.

Соңгы арада ирләр шовинизмы термины киң тарала башлый.[2]

Милләтчелек мәгънәсендә

Шушы күренешне төрле илләрдә төрле терминнар белән атый башлыйлар. Мәсәлән, Англиядә джингоизм термины Русия белән Төркия арасында сугыш барган елларда (1877—1878) барлыкка килә (Русиягә үтә каршы торучы «патриотларны» джингоистлар дип атаганнар). Ләкин шовинизм, иң киң таралган һәм иң тискәре күренеш буларак, бөек державачылыкта таныла. Ул «бөек» милләтләрнең башка халыкларны үзләренә буйсындыруын, аларны мөстәкыйльлектән мәхрүм итүен аңлата.

Мәсәлән, Беренче бөтендөнья сугышына хәтле Русия үзенә буйсындырылган дәүләтләрне «халыклар төрмәсенә» әверелдерә. Икенче бөтендөнья сугышы елларында бөек державачыл шовинизм сәясәтен Алмания фашистлар партиясе уздыра башлый. Немец милләте иң югары раса дип игълан ителә, башка халыклар, бигрәк тә славяннар һәм яһүдләр, «түбән раса» дип бәяләнә, һәм төрле концлагерьларда юк ителүгә дучар була.

Other Languages
Alemannisch: Chauvinismus
العربية: شوفينية
مصرى: شوڨينيه
azərbaycanca: Şovinizm
беларуская: Шавінізм
беларуская (тарашкевіца)‎: Шавінізм
български: Шовинизъм
bosanski: Šovinizam
català: Xovinisme
нохчийн: Шовинизм
کوردی: شۆڤینیزم
čeština: Šovinismus
Deutsch: Chauvinismus
Ελληνικά: Σωβινισμός
English: Chauvinism
Esperanto: Ŝovinismo
español: Chovinismo
eesti: Šovinism
euskara: Chauvinismo
فارسی: شوونیسم
suomi: Sovinismi
français: Chauvinisme
galego: Chauvinismo
עברית: שוביניזם
hrvatski: Šovinizam
magyar: Sovinizmus
Հայերեն: Շովինիզմ
Bahasa Indonesia: Sauvinisme
italiano: Sciovinismo
日本語: 排外主義
ქართული: შოვინიზმი
қазақша: Шовинизм
한국어: 쇼비니즘
Кыргызча: Шовинизм
Limburgs: Chauvinisme
lietuvių: Šovinizmas
македонски: Шовинизам
Bahasa Melayu: Cauvinisme
مازِرونی: شوونیسم
Nederlands: Chauvinisme
norsk nynorsk: Sjåvinisme
ਪੰਜਾਬੀ: ਸ਼ੋਵੇਨਿਜ਼ਮ
polski: Szowinizm
پښتو: شوننېزم
português: Chauvinismo
română: Șovinism
русский: Шовинизм
русиньскый: Шовінізм
Scots: Chauvinism
srpskohrvatski / српскохрватски: Šovinizam
slovenčina: Šovinizmus
српски / srpski: Шовинизам
svenska: Chauvinism
Türkçe: Şovenizm
українська: Шовінізм
Tiếng Việt: Chủ nghĩa Sô vanh
მარგალური: შოვინიზმი
中文: 沙文主义
Bân-lâm-gú: Chauvin-chú-gī