Трамплиннан сикерү

Чаңгыда трамплиннан сикерү
Vikersund skiflygingsbakke.jpg
Викерсунд (Норвегия)
Халыкара федерацияFIS
Беренче тапкыр искә алына1868 ел
Сыйфатламасы
ТөрләрК120 шәхси беренчелек; К120 команда беренчелеге; К90
Категориякышкы спорт
кирәк-яракчаңгылар
Үткәрелү урынычаңгы трамплины
Олимпия уеннарында1924

Трамплиннан сикерү (ингл. ski jumping) — төрле биеклектәге ясалма трамплиннардан сикерүне үз эченә алган спорт төре. Аерым спорт төре буларак та исәпләнә, шул ук вакытта чаңгы буенча икебәйге программасына керә.

Тарихи белешмә

Тарихына килгәндә, ул Норвегиянең Телемарк провинциясендә барлыкка килгән. Урындагы халык шул ярыш төре белән 1840 еллардан бирле мавыга. Ул вакытта, еш булмаса да, таудан чаңгыда шуып төшү (слалом) бәйгесе уздырыла.

Күпмедер вакыт үтү белән чаңгычылар арасыннан таудан төшүне өстен күргән «таучылар» төркеме бүленеп чыга. Алар тау битләрендә яткан түмәләчләрдән сикереп ләззәт тапканнар. Алары да канәгатьләндерми башлагач, калкулыкларны үзләре ясый башлый. Шулай ук, чаңгычылар башта тигез урынга килеп төшүне хуп күрсә, аннары, мавыгуларына нинди дә булса киеренкелек өстәргә теләп, кыя урынга төшә башлыйлар.

Ярышта катнашучының нинди ераклыкка сикергәнен рәсми рәвештә теркәү 1868 елдан башлана. Иң беренче нәтиҗә дә билгеле — 19 метр. Ярыш даими үткәрелмәү сәбәпле, күрсәткечләр бик әкрен үсә. 1906 елдан башлап чаңгычылар таудан тизлеккә төшү, чокыр-чакырлы урыннарны оста үтү буенча үзара ярыш үткәрә башлый. Әкренләп бу ярышлар программасы борылышлар башкару, кечкенә трамплиннардан сикерү кебек “сынаулар” белән баетыла. Нәтиҗәлә, берничә үзбаш чаңгы спорты төрләре барлыкка килә: узышу, слалом һәм трамплиннан сикерү. Шулай итеп, Норвегия халкы арасында слаломга караганда трамплиннан сикерү һәм узышу дисциплиналары билгелелек яулый.

Чаңгы спорты буенча дөнья беренчелекләренең, кышкы Олимпия уеннарының килеп чыгышына «Төньяк уеннары» (1901 елдан) булышлык итә. 1920 еллардан башлап Халыкара чаңгы федерациясе чаңгының бөтен төр ярышлары буенча Бөтендөнья беренчелеген, ә 1924 елдан Халыкара олимпия комитеты кышкы Олимпия уеннарын үткәрә башлый.

Дүрт елга бер генә мәртәбә уздырылган Олимпия уеннары спортчыларның көрәшкә булган «сусавын басмый» дип, Халыкара чаңгы федерациясе 1929 елдан башлап ел саен чаңгы спортының бөтен төрләре буенча дөнья беренчелекләрен үткәрә. 1950 елдан чаңгы узышы, икебәйге һәм трамплиннан сикерү буенча беренчелекләр дүрт елга бер тапкыр, ягъни кышкы Олимпия уеннары аралыгында уздырыла башлый.

Other Languages
العربية: قفز تزلجي
asturianu: Saltu d'esquí
беларуская (тарашкевіца)‎: Скачкі на лыжах з трампліну
български: Ски скокове
català: Salt d'esquí
Cymraeg: Neidio sgi
dansk: Skihop
Deutsch: Skispringen
Ελληνικά: Άλμα με σκι
English: Ski jumping
Esperanto: Skisaltado
español: Salto de esquí
euskara: Eski-jauzi
فارسی: اسکی پرش
suomi: Mäkihyppy
français: Saut à ski
magyar: Síugrás
Հայերեն: Դահուկացատկ
Interlingue: Ski-Saltation
íslenska: Skíðastökk
한국어: 스키점프
македонски: Скијачки скокови
Nederlands: Schansspringen
norsk nynorsk: Skihopping
norsk: Skihopping
occitan: Saut d'esquí
português: Salto de esqui
Scots: Ski jimpin
srpskohrvatski / српскохрватски: Skijaški skokovi
Simple English: Ski jumping
slovenščina: Smučarski skoki
српски / srpski: Скијашки скокови
svenska: Backhoppning
Türkçe: Kayakla atlama
West-Vlams: Schansspringn
中文: 跳台滑雪
粵語: 跳臺滑雪