Планета

Җирсыман планеталар: Меркурий, Чулпан, Җир, Марс (зурлыклар чагыштыру өчен, ераклыклар сакламаган)
Кояш җирлегендә газлы зур планеталар: Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун (зурлыклар чагыштыру өчен, ераклыклар сакламаган)

Планета (грек. πλανήτης — «илгизәр») — йолдыз яки йолдыз калдыгы тирәсендә әйләнүче, үз орбитасының әйләнә-тирәсен планетезимальләрдән бушата алган һәм үз гравитациясе тәэсирендә йомры форма алу өчен җитәрлек, әмма термик төш реакциясе башлану өчен җитмәслек массага ия күк җисеме.

Планеталарны ике төп төркемгә бүлергә мөмкин: түбән тыгызлыклы зур планеталар, һәм эре булмаган каты кабыклы җирсыман планеталар. Халыкара астрономия берлеге билгеләмәсе буенча, Кояш системасында 8 планета бар. Кояштан ераклашу тәртибендә дүрт җирсыман: Меркурий, Чулпан, Җир, Марс, аннары дүрт зур планета: Юпитер, Сатурн, Уран һәм Нептун. Шулай ук, Кояш системасында ким дигәндә 5 кәрлә планета бар: Плутон (2006 елгача тугызынчы планета дип исәпләнде), Макемаке, Хаумеа, Эрида һәм Церера. Меркурий һәм Венерадан тыш, һәрбер планета тирәсендә ким дигәндә бер иярчен әйләнә.

1992 елдан башка йолдызлар тирәсендә әйләнүче йөзләрчә планета (экзопланеталар) ачышларыннан башлап, галимнәр Галактикада һәрбер урында планеталарны табып булганны аңлыйлар. 2010 елның декабрь ае башына зур планеталардан алып җирсыман планеталарга хәтле 505 экзопланета мәгълүм була.


Other Languages
Afrikaans: Planeet
Alemannisch: Planet
አማርኛ: ፕላኔት
aragonés: Planeta
العربية: كوكب
ܐܪܡܝܐ: ܦܠܝܛܐ
مصرى: كوكب
asturianu: Planeta
azərbaycanca: Planet
تۆرکجه: گزه‌گن
башҡортса: Планета
Boarisch: Planet
žemaitėška: Planeta
беларуская: Планета
беларуская (тарашкевіца)‎: Плянэта
български: Планета
भोजपुरी: ग्रह
Bahasa Banjar: Palanit
বাংলা: গ্রহ
བོད་ཡིག: གཡོ་སྐར།
brezhoneg: Planedenn
bosanski: Planeta
буряад: Гараг
català: Planeta
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Giàng-sĭng
нохчийн: Сайрат
کوردی: هەسارە
qırımtatarca: Seyyare
čeština: Planeta
Чӑвашла: Планета
Cymraeg: Planed
dansk: Planet
Deutsch: Planet
Zazaki: Geyrenık
डोटेली: ग्रह
ދިވެހިބަސް: ގުރަހަ
Ελληνικά: Πλανήτης
emiliàn e rumagnòl: Pianaid
English: Planet
Esperanto: Planedo
español: Planeta
eesti: Planeet
euskara: Planeta
estremeñu: Praneta
فارسی: سیاره
suomi: Planeetta
Võro: Hod'otäht
føroyskt: Gongustjørnur
français: Planète
arpetan: Planèta
Nordfriisk: Planeete
furlan: Planet
Frysk: Planeet
Gaeilge: Pláinéad
Gàidhlig: Planaid
galego: Planeta
Avañe'ẽ: Mbyjajere
ગુજરાતી: ગ્રહ
Gaelg: Planaid
Hausa: Duniyoyi
客家語/Hak-kâ-ngî: Hàng-sên
Hawaiʻi: Hōkū hele
עברית: כוכב לכת
हिन्दी: ग्रह
Fiji Hindi: Grah
hrvatski: Planet
Kreyòl ayisyen: Planèt
magyar: Bolygó
Հայերեն: Մոլորակ
interlingua: Planeta
Bahasa Indonesia: Planet
Ilokano: Planeta
ГӀалгӀай: Дуне
Ido: Planeto
íslenska: Reikistjarna
italiano: Pianeta
日本語: 惑星
Patois: Planit
la .lojban.: plini
Basa Jawa: Planèt
ქართული: პლანეტა
Qaraqalpaqsha: Planeta
Kongo: Mweta
қазақша: Ғаламшар
ភាសាខ្មែរ: ភព
ಕನ್ನಡ: ಗ್ರಹ
한국어: 행성
kurdî: Gerstêrk
коми: Планет
kernowek: Planet
Кыргызча: Планета
Latina: Planeta
Lëtzebuergesch: Planéit
лезги: Планета
Lingua Franca Nova: Planeta
Limburgs: Planeet
lumbaart: Pianeta
lietuvių: Planeta
latviešu: Planēta
Basa Banyumasan: Planet
Malagasy: Fajiry
олык марий: Планете
Baso Minangkabau: Planet
македонски: Планета
മലയാളം: ഗ്രഹം
монгол: Гариг
मराठी: ग्रह
Bahasa Melayu: Planet
Malti: Pjaneta
Mirandés: Planeta
မြန်မာဘာသာ: ဂြိုဟ်
эрзянь: Чарытеште
Napulitano: Chianeta
Plattdüütsch: Planet
Nedersaksies: Planeet
नेपाली: ग्रह
नेपाल भाषा: ग्रह
Nederlands: Planeet
norsk nynorsk: Planet
norsk: Planet
Novial: Planete
Nouormand: Plianète
occitan: Planeta
Ирон: Планетæ
ਪੰਜਾਬੀ: ਗ੍ਰਹਿ
Kapampangan: Planeta
Picard: Planète
Pälzisch: Planed
Norfuk / Pitkern: Plaanet
polski: Planeta
Piemontèis: Pianeta
پنجابی: پاندھی
پښتو: سياره
português: Planeta
Runa Simi: Pachahina
rumantsch: Planet
Romani: Shiyaron
română: Planetă
armãneashti: Planetâ
русский: Планета
русиньскый: Планета
саха тыла: Планета
sardu: Praneta
sicilianu: Pianeta
Scots: Planet
davvisámegiella: Planehta
srpskohrvatski / српскохрватски: Planeta
සිංහල: ග්‍රහලෝක
Simple English: Planet
slovenčina: Planéta
slovenščina: Planet
chiShona: Chindeya
Soomaaliga: Meere
shqip: Planeti
српски / srpski: Планета
Seeltersk: Planet
Basa Sunda: Planét
svenska: Planet
Kiswahili: Sayari
ślůnski: Planeta
தமிழ்: கோள்
ತುಳು: ಗ್ರಹ
తెలుగు: గ్రహం
тоҷикӣ: Сайёра
Tagalog: Planeta
Tok Pisin: Planet
Türkçe: Gezegen
українська: Планета
اردو: سیارہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Sayyora
vèneto: Pianeta
Tiếng Việt: Hành tinh
Winaray: Planeta
吴语: 行星
მარგალური: პლანეტა
ייִדיש: פלאנעט
Yorùbá: Plánẹ̀tì
Zeêuws: Planete
中文: 行星
文言: 行星
Bân-lâm-gú: He̍k-chheⁿ
粵語: 行星
isiZulu: Iplanethi