Кулон законы

⚙️  Классик электродинамика
VFPt Solenoid correct2.svg
Электр · Магнетизм
Шулай ук карагыз: Портал:Физика

Куло́н кануны – нокта электр корылмалары тәэсирләшүе кануны.

1785 елда Кулон тарафыннан ачыла. Металлик шарлар белән бик күп тәҗрибәләр үткәргәннән соң, Шарль Кулон канунга мондый формулировка бирә:

Вакуумдагы ике корылган нокталы җисемнәр арасындагы тәэсир итешү көче, бу ике җисемне тоташтыручы туры сызык буенча юнәлгән, һәм ул корылма зурлыкларының тапкырчыгышына туры, ә алар арасындагы ераклыкның квадратына кире пропорциональ.

Канун дөрес булсын өчен түбәндәгеләр кирәк:

  1. корылмаларның нокталыгы – ягъни корылган җисемнәр арасындагы ераклык, аларның үлчәмнәреннән күпкә зуррак булырга тиеш.
  2. аларның хәрәкәтсезлеге. Әгәр алай булмаса, өстәмә эффектланы исәпкә алырга кирәк: хәрәкәт итүче корылманың магнит кырын, һәм аңа тиңдәш, үзгә корылмага тәэсир итүче өстәмә Лоренц көчен.
  3. Вакуумдагы тәэсирләшү.

Ләкин, канун, кайсыбер дөресләүләр белән, тирәлектәге һәм хәрәкәтләнүче корылмалар тәэсирләшүенә дә дөрес.

Ш.Кулонның канунын векторлы формада түбәндәгечә язалар:

) тигез булган вектор;  – пропорциональлек коэффициенты.

Шулай итеп, канун бер тамгалы корылмаларның этешкәнен, ә каршы тамгалыларының тартышканын ачык күрсәтә.

k коэффициенты

СГСта үлчәү берәмлеге шулай итеп алынган ки, коэффициент k = 1 һәм, кагыйдә буларак, төшеп кала.

СИда k ≈ 8,987551787·109 Н·м2/Кл2 (яки Ф-1·м) һәм түбәндәгечә языла:

кая  ≈ 8.854187817·10−12 Ф/м – электр даимие.

Бертөрле изотроп матдәдә формуланың ваклаучысына тирәлекнең диэлектрик үткәрүчәнлеге ε кушыла.

СГСта

СИда

Other Languages
Afrikaans: Coulomb se wet
Alemannisch: Coulombsches Gesetz
العربية: قانون كولوم
asturianu: Llei de Coulomb
azərbaycanca: Kulon qanunu
беларуская: Закон Кулона
беларуская (тарашкевіца)‎: Закон Кулёна
български: Закон на Кулон
English: Coulomb's law
Esperanto: Kulomba leĝo
español: Ley de Coulomb
עברית: חוק קולון
हिन्दी: कूलॉम-नियम
hrvatski: Coulombov zakon
Kreyòl ayisyen: Lwa koulon
Bahasa Indonesia: Hukum Coulomb
íslenska: Kúlombskraftur
қазақша: Кулон заңы
ភាសាខ្មែរ: ច្បាប់គូឡុំ
한국어: 쿨롱 법칙
lietuvių: Kulono dėsnis
latviešu: Kulona likums
македонски: Кулонов закон
မြန်မာဘာသာ: ကူးလောင်း၏ နိယာမ
Nederlands: Wet van Coulomb
norsk nynorsk: Coulomb-lova
Piemontèis: Lej ëd Coulomb
português: Lei de Coulomb
русский: Закон Кулона
srpskohrvatski / српскохрватски: Coulombov zakon
Simple English: Coulomb's law
slovenčina: Coulombov zákon
slovenščina: Coulombov zakon
српски / srpski: Кулонов закон
svenska: Coulombs lag
Türkçe: Coulomb yasası
українська: Закон Кулона
Tiếng Việt: Lực tĩnh điện
中文: 库仑定律