Босния һәм Герцеговина


Босния һәм Һерцеговина
Flag of Bosnia and Herzegovina.svgБосния һәм Һерцеговина илтамгасы
БайракИлтамга
Босния һәм Һерцеговина милли һимны
Europe-Bosnia and Herzegovina.svg
Рәсми телләрбошнак теле[d], хорват теле һәм серб теле[d]
БашкалаСараево
Халык саны
• Бәя
• Халык тыгызлыгы

3 531 159 кеше кеше (2013)[1]
ТЭП (номинал)
  • Барлыгы
  • Кеше башына

18 286 273 232±1 $[2] $
КПҮИ 0,697, 0,71[3], 0,724[3], 0,726[3], 0,729[3] һәм 0,733[3] 
Акча берәмлегеконвертламалы марка[d]
Интернет-домен.ba
ISO кодыBA
ХОК кодыBIH
Телефон коды+387
Сәгать кушакларыҮзәк Аурупа вакыты[d], UTC+01:00, UTC+02:00 һәм Europe/Sarajevo[d]
Балигъ булу яше18 яшь

Бо́сния һәм Герцегови́на (Босна һәм Һерцеговина, босн. һәм хорв. Bosna i Hercegovina, BiH, серб. Босна и Херцеговина, БиХ) – Балкан ярымутравының үзәгендә урнашкан дәүләт.

Халык саны — 3,53 млн кеше (2013). Территориясе: 51 200 км². Төньяктан, көнбатыштан һәм көньяктан Хорватия белән, көнчыгыштан Сербия белән көньяк-көнчыгыштан Каратау белән чикләнгән. Көньяк-көнбатышта Әдрән диңгезенә чыгыш бар. Дәүләт телләре босна теле, хорват теле һәм серб теле. Башкаласы — Сараево.

Идарә итү формасы — парламент җөмһүрияте. 1992 елдан БМО әгъзасы. 2016 елның февраль аенда Аурупа берлегенә керү гаризасын җибәрә.

Төп тышкы икътисади хезмәттәшләр - Аурупа берлеге дәүләтләре. Акча берәмлеге — алмаштырыла торган (конвертацияләнә торган) марка.

Босний дәүләте X—XI гасырларда барлыкка килә. Беренче патшалар католиклар булганнар. 1463 елда Госман дәүләте Боснияне яулап ала. Халыкның шактый зур өлеше Исламны кабул итә.

Исемнең этимологиясе

Босна елгасы

Босния хакында беренче яхшы сакланган искәртмә « Империя белән идарә итү» исемле хезмәттә ясалган[4] (948 һәм 952 еллар арасында Константин VII тарафыннан язылган сәяси-географик белешмәлек). Анда «кечкенә җир» (юнан телендә χωρίον) "Босона" (Βοσώνα) дип атала. Бу исем гидроним (Босна елгасыннан нигез ала). Антон Майер фикеренчә, Босна исеме юнан телендәге «Bass-an-as» тамырыннан килә ала, мәгънәсе «агым су» дигәнне аңлата («bos» яки «bogh»).

Һерцеговина исеме (алман телендәге «duke» сүзеннән («hерцогның җире» булып чыга)[5] Степан Вукчич дигән босния магнатының исеменнән алынган урынатГосманлы империясе бу җирдә идарә иткән вакытта аны баштан «Һерцоговина сәнҗагы» (төр. Hersek Sancağı) дип атыйлар, соңрак «Һерцоговина әйәләте» дип әйтелә. Һәм инде 1850-елларда аны «Босна һәм Һерцеговина» исеме белән таный башлыйлар.

1992 нче елда бәйсезлек игълан итү белән «Босния һәм Һерцеговина җөмһүрияте» исемен ала. Әмма 1995 нче елда Дайтон килешүе һәм аның белән бергә кабл ителгән яңа конституциясе нигезендә исеме рәсми рәвештә «Босния һәм Һерцеговина»га үзгәртелә. 

Other Languages
беларуская (тарашкевіца)‎: Босьнія і Герцагавіна
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: বসনিয়া বারো হার্জেগোভিনা
Chavacano de Zamboanga: Bosnia y Hercegovina
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Bosnia gâe̤ng Herzegovina
qırımtatarca: Bosna ve Hersek
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Босна
estremeñu: Bósnia Ercegovina
Frysk: Bosnje
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना
客家語/Hak-kâ-ngî: Bosnia lâu Herzegovina
hornjoserbsce: Bosniska a Hercegowina
Kreyòl ayisyen: Bosni ak Erzegovin
Bahasa Indonesia: Bosnia dan Herzegovina
Kongo: Bosna
kalaallisut: Bosnia-Hercegovina
къарачай-малкъар: Босния бла Герцеговина
Lëtzebuergesch: Bosnien an Herzegowina
Lingua Franca Nova: Bosnia e Hersegovina
لۊری شومالی: بوسنی و ھئرزئگوڤین
Basa Banyumasan: Bosnia-Herzegovina
Bahasa Melayu: Bosnia dan Herzegovina
Dorerin Naoero: Boteniya me Erdegobina
Napulitano: Bosnia-Erzegovina
Plattdüütsch: Bosnien-Herzegowina
Nedersaksies: Bosnië-Herzegovina
norsk nynorsk: Bosnia-Hercegovina
Livvinkarjala: Bosnii-Hertsegovinu
Papiamentu: Bosnia Herzogovina
Norfuk / Pitkern: Bosnya a' Hersegowina
tarandíne: Bosnie-Erzegovine
संस्कृतम्: बास्निया
davvisámegiella: Bosnia ja Hercegovina
srpskohrvatski / српскохрватски: Bosna i Hercegovina
Simple English: Bosnia and Herzegovina
slovenčina: Bosna a Hercegovina
slovenščina: Bosna in Hercegovina
Gagana Samoa: Bosnia ma Herzegovina
Soomaaliga: Bosniya
Sranantongo: Bosnikondre
Türkçe: Bosna-Hersek
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: بوسنىيە ۋە ھېرسېگوۋىنا
oʻzbekcha/ўзбекча: Bosniya va Gersegovina
vepsän kel’: Bosnii da Gercegovin
Tiếng Việt: Bosna và Hercegovina
walon: Bosneye
Wolof: Bosni
吴语: 波黑
Bân-lâm-gú: Bosnia kap Herzegovina
粵語: 波斯尼亞