Yerelması

Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Yerelması
Yerelması çiçekleri
Yerelması çiçekleri
Yerelması köksapları
Yerelması köksapları
Bilimsel sınıflandırma
Âlem:Plantae
Şube:Angiosperms
Sınıf:Eudicots
Takım:Asterids
Alt takım:Asterales
Familya:Asteraceae
Cins:''Helianthus''
Alt cins:Heliantheae
Tür:'''''H. tuberosus'''''
Binominal adı
''Helianthus tuberosus''
L.

Yerelması (Helianthus tuberosus), papatyagiller ailesinden, ayçiçeğigiller (Helianthus) cinsinden, yenilebilir köksapları yumru durumunda olan bir bitki. Köksaplarının yemeği ve salatası yapılabildiği gibi meyve olarak da tüketilebilir. Turpa benzer bir dokusu ve tatlımsı bir tadı vardır. Yerelmasını ve patatesi diğer sebzelerden ayıran en büyük özelliği tohum ile üreme yerine vejetatif üreme yapmasıdır. Yani yerelması ile geri dönüşüm kullanılarak elde edilmesidir. Örneğin: bir yerelması parçasını toprağın altına koyduğunuzda bu önce kendiliğinden yerelması bitkisi olur sonra Yerelması toprağın altında çoğalır.

Tarihçe

Çiçekler ve gövde

Yerelmaları Amerikan yerlileri tarafından, Avrupalıların gelişinden çok daha önce yetiştirilmeye başlandı. Uzun tarım geçmişi bu bitki türünün doğal yayılım alanını gizlemektedir.[1] Fransız kaşif Samuel de Champlain Massachusetts'te yaşayan Nauset limanı yerli halkının enginar tadında yumrular yetiştirdiğini tespit etti. Bir sonraki yıl, Champlain aynı bölgeye döndü ve yumruların pazıya benzer bir tada sahip olduğunu keşfetti[2] ve bitkiyi Fransaya getirme sorumluluğunu aldı. Bir süre sonra, Petrus Hondius, Hollandalı bir botanist, pörsümüş bir yerelması yumrusunu Terneuzen'deki bahçesine ekti ve bitkinin çoğaldığını gözlemledi[2] Yerelmaları Avrupa iklimine ve toprağına çok iyi uyum sağladı ve hızlıca türedi. 1600'lerin ortasında, yerelması Avrupa ve Amerikada yaygın olarak tüketilen bir sebze haline geldi ve hatta hayvanların beslenmesinde kullanıldı.[3] Özellikle fransızlar bu sebzeyi beğendiler, 19. yüzyılın başlarında popülerliğinin zirvesine ulaştı.[3] Yerelması, 2002'de Niş Fransız Yemek Festivalinde 'en iyi çorba sebzesi' ünvanını aldı.


En otros idiomas
تۆرکجه: شلقم
беларуская: Тапінамбур
беларуская (тарашкевіца)‎: Тапінамбур
català: Nyàmera
Чӑвашла: Топинамбур
dansk: Jordskok
Deutsch: Topinambur
dolnoserbski: Topinambur
Esperanto: Terpiro
eesti: Maapirn
euskara: Topinanbu
français: Topinambour
hrvatski: Čičoka
hornjoserbsce: Topinambur
հայերեն: Գետնախնձոր
íslenska: Ætifífill
日本語: キクイモ
ქართული: მიწავაშლა
қазақша: Жер алмұрты
한국어: 뚱딴지
kurdî: Sêvarxin
latviešu: Topinambūrs
македонски: Чичока
Nederlands: Aardpeer
norsk nynorsk: Jordskokk
norsk: Jordskokk
română: Topinambur
русский: Топинамбур
srpskohrvatski / српскохрватски: Čičoka
Simple English: Jerusalem artichoke
slovenščina: Topinambur
српски / srpski: Čičoka
тыва дыл: Топинамбур
українська: Топінамбур
oʻzbekcha/ўзбекча: Topinambur
vèneto: Topinanbur
Tiếng Việt: Cúc vu
中文: 洋姜
粵語: 菊芋