Uygur alfabesi

Uygur alfabesi, çağdaş Türk yazı dillerinden Uygurcanın yazımı için kullanılan alfabedir. Uygurca 10. yüzyıldan beri Arap alfabesi ile yazılmaktadır. 1969-1983 yılları arasında Çin hükumetinin hazırlattığı Uygur Latin alfabesi ile yazılmış fakat sonra Uygurca sesleri gösteren ek işaretler ile Arap alfabesine dönülmüştür. Aşağıdaki kıyaslama Arap, Latin ve Kiril harflerinin bir karşılaştırılmasıdır:

Uygur alfabesinin kıyaslanması
ArapPinyinKirilLatinTürkçeUFA ArapPinyinKirilLatinTürkçeUFA
ئاA aA aA aA a/a/قĶ ķҚ қQ qK k (Q q)/q/
ئەƏ əƏ əE eE e/æ/كK kK kK kK k/k/
بB bБ бB bB b/b/ڭ-ngҢ ң-ng-ng (Ñ ñ)/ŋ/
پP pП пP pP p/p/گG gГ гG gG g/ɡ/
تT tТ тT tT t/t/لL lЛ лL lL l/l/
جJ jҖ җJ jC c/ʤ/مM mМ мM mM m/m/
چQ qЧ чCH chÇ ç/ʧ/نN nН нN nN n/n/
خH hX xX xH h (X x)/x/ھⱧ ⱨ Һ һH hH h/h/
دD dД дD dD d/d/ئوO oО оО оO o/o/
رR rР рR rR r/r/ئۇU uУ уU uU u/u/
زZ zЗ зZ zZ z/z/ئۆƟ ɵӨ өÖ öÖ ö/ø/
ژⱫ ⱬЖ жZH zhJ j/ʒ/ئۈÜ üҮ үÜ üÜ ü/y/
سS sС сS sS s/s/ۋV v (W w)В вW wV v/v/
شX xШ шSH shŞ ş/ʃ/ئېE eE eË ëE e (É é)/e/
غƢƣҒ ғGH ghĞ ğ/ʁ/ئىI iИ иI iİ i/I ı/i/ veya /ɨ/
فF fФ фF fF f/f/يY yЙ йY yY y/j/

Uygur Kiril alfabesi ek olarak iki harfe sahiptir, ki bunlar iki sesin birleşimidir. Bunlar aşağıda Arabik ve Latin harflerinin eşdeğeriyle gösterilmiştir.

KirilArabikLatin
Ю юيۇyu
Я яياya

Alfabe öncesi kullanımda olan alfabeler:

  • K̡ona Yezik̡ ("Eski yazı" Arap harfleri ile)
  • Uygur Arap Yazısı UEY, (Arap harfleri ile 1980 sonra)
  • Uygur Pinyin Yazısı UPNY, (Pinyin harfleri ile 1960 - 1980 arasında)
  • Uygur Siril Yazısı USY, (Kiril alfabesi ile)
  • Uygur Latin Yazısı ULY, (Latin harfleri ile 2000 sonra)
  • kaynakça

Kaynakça

En otros idiomas