Siyasi parti

Siyasî parti (eskiden fırka, farklı görüşe sahip topluluk), benzer siyasî görüşleri paylaşan kişilerin bir ülkenin yönetiminde söz sahibi olmak üzere kurdukları örgütlere verilen isimdir.

Tarihçe

Siyasî partilerin geçmişi insanlık tarihi kadar eskidir. İnsanlar kabileler halinde yaşarlarken bile onları yöneten önderlere muhalefet eden gruplar oluşturmuşlardır. Bu grupların siyasi partilerin kökenini oluşturdukları söylenebilir. Siyasî partilerin geçmişi kesinlikle demokrasiden daha eskidir. Monarşiyle yönetilen toplumlarda bile her zaman toplumu yöneten kişinin (kral, sultan, imparator, şah, padişah, han vs.) görüşlerine karşı çıkan gruplar mevcut olmuştur. En otokratik yönetimlerde bile bu muhalif gurupların ülkelerinin yönetiminde söz sahibi olma gayretleri yok olmamıştır. Bu gayretler demokrasiden önceki dönemlerde sanıldığından çok daha sık bir oranda başarılı olmuşlardır. En güçlü ve en sert diktatörler bile aslında çevrelerindeki insanlara memnun ettikleri sürece güçlerini koruyabilmişlerdir. Bu yüzden de iktidara karşı çıkan güçlerin başarılı olma ihtimaller her zaman saklı kalmıştır. Örneğin Osmanlı padişahlarına karşı bile muhalefet her zaman mevcuttu. Yeniçeriler bazen padişahı tahttan indirebiliyorlardı. Anadolu halkının bile zaman zaman ayaklanma çıkararak istedikleri siyasi amaçları elde etme imkânları mevcuttu.

Modern anlamdaki siyasî partilerin oluşması, Fransız Devrimi sonrasında başladı. Önce Avrupa'da, sonra da dünyanın diğer bölgelerinde çeşitli siyasî görüşlere sahip kişiler resmen bir araraya gelerek örgüt kurmaya ve yapılan seçimlerde bu örgütler topluca ülkelerinin yönetiminde söz sahibi olma hakkını kazanmaya başladılar. Halen günümüze kadar varlığını sürdürebilmiş en eski partiler arasında 1830'larda İngiltere'de kurulmuş Muhafazakâr Parti ile aynı dönemlerde ABD'de kurulmuş Demokratik Parti gösterilebilir. Türkiye'nin en eski partisi ise 21 Mayıs 1889’da İttihad-ı Osmani adı altında padişah II. Abdülhamit'i tahttan indirmek amacıyla kurulan dernektir. Sonradan İttihat ve Terakki Cemiyeti adını alan bu örgüt II. Meşrutiyet'in ilanının ardından 18 Ekim-8 Kasım 1908 tarihleri arasında toplanan kongresinde siyasî parti haline geldiğini ilan etti.

En otros idiomas
Afrikaans: Politieke party
Alemannisch: Partei
aragonés: Partito politico
العربية: حزب سياسي
ܐܪܡܝܐ: ܓܒܐ
azərbaycanca: Siyasi partiya
تۆرکجه: حیزب
башҡортса: Сәйәси фирҡә
žemaitėška: Puolitėnė partėjė
беларуская: Палітычная партыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Палітычная партыя
کوردی: حیزب
Ελληνικά: Πολιτικό κόμμα
eesti: Erakond
فارسی: حزب
suomi: Puolue
français: Parti politique
Avañe'ẽ: Aty ojokuaikuaáva
עברית: מפלגה
Fiji Hindi: Rajnetic dal
magyar: Párt
Bahasa Indonesia: Partai politik
Interlingue: Political partise
日本語: 政党
Basa Jawa: Partai pulitik
қазақша: Саяси партия
한국어: 정당
къарачай-малкъар: Политика партия
Кыргызча: Саясий партия
Lëtzebuergesch: Politesch Partei
lumbaart: Partii politegh
Malagasy: Antoko politika
македонски: Политичка партија
Bahasa Melayu: Parti politik
မြန်မာဘာသာ: နိုင်ငံရေးပါတီ
नेपाल भाषा: दल
Nederlands: Politieke partij
norsk nynorsk: Politisk parti
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਿਆਸੀ ਦਲ
Piemontèis: Partì polìtich
پنجابی: سیاسی پارٹی
پښتو: گوند
português: Partido político
Runa Simi: Rakisa
română: Partid politic
русиньскый: Політічна партія
संस्कृतम्: राजनैतिकदलम्
davvisámegiella: Bellodat
srpskohrvatski / српскохрватски: Politička stranka
Simple English: Political party
slovenčina: Politická strana
slovenščina: Politična stranka
Soomaaliga: Xisbi siyaasad
српски / srpski: Политичка партија
татарча/tatarça: Сәяси фиркаләр
українська: Політична партія
oʻzbekcha/ўзбекча: Siyosiy partiyalar
吴语: 政党
中文: 政党
Bân-lâm-gú: Chèng-tóng
粵語: 政黨