René Descartes

René Descartes
Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg
Doğumu31 Mart 1596(1596-03-31)
La Haye en Touraine, Indre-et-Loire, Fransa Krallığı
Ölümü11 Şubat 1650 (53 yaşında)
Stokholm, İsveç İmparatorluğu
Çağı17. yüzyıl felsefesi
BölgesiBatı felsefesi
OkuluKartezyenizm, akılcılık, temelcilik
İlgi alanlarıMetafizik, epistemoloji, bilim, matematik, felsefe
Önemli fikirleriCogito ergo sum, metodik şüphe, Kartezyen koordinat sistemi, ikisellik, Tanrı'nın varlığına ilişkin ontolojik argüman; modern felsefenin kurucusu olarak kabul edilir
İmzası

René Descartes (Fransızca: [ʁəne dekaʁt]; Latinceleştirilmiş: Renatus Cartesius; sıfat hali: Kartezyen, d. 31 Mart 1596 – ö. 11 Şubat 1650), Fransız filozof, matematikçi ve yazar.

Hayatının çoğunu Hollanda’da geçirmiş olup, Modern Filozofinin Babası unvanını almıştır ve kendisini takip eden Batı felsefesi çoğunlukla onun günümüzde hala çalışılan yazılarına cevap niteliğindedir. Özellikle “İlk Felsefe Üzerine Düşünceler” hala çoğu üniversitenin felsefe bölümünde standart bir kaynak olarak kabul edilir. Descartes’ın matematiğe katkısı da aynı derecede belirgindir; uzaydaki bir noktayı bir numaralar seti olarak işaretleyebilmeyi ve cebirsel denklemleri iki boyutlu koordinat sisteminde geometrik şekiller olarak göstermeyi (ve tam tersini) sağlayan Kartezyen koordinat sistemi, ismini Descartes’tan alır. Cebir ve geometri arasında bir köprü olan, sonsuz küçükler hesabı ve analizi için elzem olan, analitik geometrinin de temellerini Descartes atmıştır. Bir deha örneği olarak tanımlanan Descartes aynı zamanda bilimsel devrimdeki anahtar kişilerden biridir. Kendisinden önceki filozofların otoritesini ve kendi algılarının kesinliğini kabul etmeyi reddetmiştir.

Descartes kendi fikirlerini öncüllerininkinden ayrı tutar. “Ruhun Tutkuları”nın, bugün “duygu” diye adlandırdıklarımızın eski modern versiyonunun bilimsel incelemesinin, giriş kısmında bu konuda daha önce kimse yazmamış gibi yazacağını söyleyecek kadar ileri gider. Felsefesinin birçok ögesi geç Aristotelesçilik, 16. Yüzyılın yeniden dirilmiş stoacılığı, içerisinde emsallerini gösterir. Descartes felsefesinde, ekollerden iki temel noktada farklılık gösterir: korporel maddenin durum ve şekil olarak ayrıldığı ve doğal fenomenlerde doğal veya ilahi herhangi bir uç nokta olduğu kanılarına karşı çıkar. Teolojisinde, Tanrı’nın yaratma eylemindeki mutlak özgürlüğü üzerinde durur.

Descartes, daha sonra Baruch Spinoza ve Gottfried Leibniz tarafından savunulan, ve empirik ekolü ( Hobbes, Locke, Berkeley, Rousseau, Hume) tarafından karşı çıkılan 17. Yüzyıl kıtasal rasyonalizminin temellerini atmıştır. Leibniz, Spinoza ve Descartes felsefenin yanında matematikle de ilgililerdi, ve Descartes ile Leibniz bilime de birçok katkıda bulundular.

Descartes belki de en çok, Metot üzerine konuşmanın 4. ve Felsefenin İlkelerinin 1. bölümlerinde geçen “cogito ergo sum (düşünüyorum öyleyse varım)” şeklindeki felsefi cümlesiyle tanınır.

En otros idiomas
Afrikaans: René Descartes
Alemannisch: René Descartes
አማርኛ: ረኔ ዴካርት
aragonés: René Descartes
العربية: رينيه ديكارت
asturianu: René Descartes
azərbaycanca: Rene Dekart
башҡортса: Рене Декарт
žemaitėška: René Descartes
беларуская: Рэнэ Дэкарт
беларуская (тарашкевіца)‎: Рэнэ Дэкарт
български: Рене Декарт
भोजपुरी: रेने देकार्त
brezhoneg: René Descartes
bosanski: René Descartes
буряад: Рене Декарт
нохчийн: Декарт, Рене
čeština: René Descartes
Ελληνικά: Ρενέ Ντεκάρτ
Esperanto: Renato Kartezio
español: René Descartes
estremeñu: René Descartes
فارسی: رنه دکارت
føroyskt: René Descartes
français: René Descartes
Nordfriisk: René Descartes
贛語: 笛卡兒
עברית: רנה דקארט
Fiji Hindi: René Descartes
hrvatski: René Descartes
Kreyòl ayisyen: René Descartes
հայերեն: Ռենե Դեկարտ
interlingua: René Descartes
Bahasa Indonesia: René Descartes
íslenska: René Descartes
italiano: Cartesio
la .lojban.: rynes dekart
Basa Jawa: René Descartes
ქართული: რენე დეკარტი
Qaraqalpaqsha: René Descartes
Taqbaylit: René Descartes
Kabɩyɛ: René Descartes
қазақша: Рене Декарт
Кыргызча: Рене Декарт
Lëtzebuergesch: René Descartes
Lingua Franca Nova: René Descartes
Limburgs: René Descartes
لۊری شومالی: رئنئ دئکارت
lietuvių: René Descartes
latviešu: Renē Dekarts
Malagasy: René Descartes
македонски: Рене Декарт
монгол: Рене Декарт
Bahasa Melayu: René Descartes
Mirandés: René Descartes
မြန်မာဘာသာ: ရနေး ဒေးကာ့
مازِرونی: رنه دکارت
Nāhuatl: René Descartes
Plattdüütsch: René Descartes
Nederlands: René Descartes
norsk nynorsk: René Descartes
Nouormand: René Descartes
Livvinkarjala: René Descartes
Kapampangan: René Descartes
Piemontèis: René Descartes
پنجابی: رینے ڈیکارٹ
português: René Descartes
Runa Simi: René Descartes
română: René Descartes
русский: Декарт, Рене
русиньскый: Рене Декарт
Kinyarwanda: René Descartes
संस्कृतम्: रने देकार्त
саха тыла: Рене Декарт
sicilianu: Cartesiu
srpskohrvatski / српскохрватски: René Descartes
Simple English: René Descartes
slovenčina: René Descartes
slovenščina: René Descartes
српски / srpski: Рене Декарт
Kiswahili: René Descartes
Türkmençe: Rene Dekart
татарча/tatarça: Рене Декарт
тыва дыл: Декарт, Рене
українська: Рене Декарт
oʻzbekcha/ўзбекча: René Descartes
vepsän kel’: Dekart Rene
Tiếng Việt: René Descartes
Volapük: René Descartes
მარგალური: რენე დეკარტი
ייִדיש: רענע דעקארט
Yorùbá: René Descartes
文言: 笛卡兒
Bân-lâm-gú: René Descartes
粵語: 笛卡兒