RNA virüsleri

Genetik materyali RNA (ribonükleik asit) olan virüslere RNA virüsü denir.[1] Nükleik asitleri genellikle tek iplikçikli RNA (tiRNA) yapısındadır ancak çift iplikçikli olanlar da mevcuttur (çiRNA).[2] Önemli insan hastalıklarına neden olan RNA virüslerine örnekler: ebola virüsü, SARS, nezle, grip, hepatit C, batı nil virüsü, çocuk felci ve kızamık.

UAVTK sınıflandırmasındaki RNA virüs aileleri, Baltimor sınıflandırmasında Grup III, Grup IV ve Grup V'in altında yer almaktadırlar,[3] genetik materyal olarak RNA barındıran ancak replikasyonda aracı olarak DNA kullanan virüsler (Retrovirüs) ise Grup VI'da yer alırlar.

Retrovirüsler haricindeki tüm RNA virüslerin ribovirüs de denilmektedir.[4]

Karakteristikleri

Tek iplikçikli RNA virüsleri ve RNA yönelimi

Tek iplikçikli RNA virüsleri genom yönelimlerine (polarite) göre de alt gruplara ayrılırlar, bunlar pozitif yönelimli, negatif yönelimli ya da çift yönelimli (ambises) olabilmektedirler. Pozitif yönelimli RNA, mRNA'ya benzer ve bu nedenle konak hücre ribozomları tarafından doğrudan okunabilir. Negatif yönelimli RNA ise mRNA'nın tamamlayıcısıdır, konak hücre ribozomlarının okuyabilmesi için RNA polimeraz enzimi tarafından pozitif iplikçiğe dönüştürülmesi gerekir. Pozitif yönelimli RNA'ya enfektif RNA'da denmektedir. Ambisens RNA virüsleri, pozitif iplikçikli genlere çevirmek dışında negatif yönelimli RNA virüslerine benzerler.[5]

çift iplikçikli RNA virüsleri

Çift iplikçikli RNA virüsleri, virüslerin çok geniş konak aralığına sahip (insan, hayvan, bitki, mantar ve bakteri),  genom segment sayısı birden onikiye kadar değişebilen ve virion organizasyonu (T-sayısı, kapsid katmanları ya da taretleri) farklı bir grubunu temsil eder. Bu grubun içinde rotavirüsler de dahil olmak üzere önemli birçok patojen virüsler yer almaktadır.[6][7] 

tek iplikçikli ters transkripsiyonlu RNA virüsleri

Bu grupta Retrovirüsler yer alır. Bu virüslerin genomları diploit yapıdadır (tek iplikçikten iki adet barındırır). Relikasyonda RNA ters transkripsiyon (RNA'ya bağımlı DNA polimeraz) enzimi vasıtasıyla DNA'ya dönüştürülür. Bu DNA konak hücre genomuna entegre olabilmektedir (profaj).[kaynak belirtilmeli]

Mutasyon oranları

RNA virüslerinin mutasyon oranları DNA virüslerine oranla çok daha fazladır, bunun nedeni DNA polimeraz enziminin hata düzeltme kabiliyetinin olmasıdır.[8][9] Bu durum RNA virüslerine karşı etkili aşı geliştirme çabalarını zorlaştrmaktadır.[10] Retrovirüsler yüksek mutasyon oranlarına sahip olmalarının yanı sıra, aracı DNA ile konak genomuna entegre olabilmektedirler (ve böylece konak DNA'sının hata düzeltme sisteminden faydalanırlar).[11] Bazı RNA virüslerinde replikasyon döngüsünü etkileyecek mutasyonlar tolere edilemez. Örneğin, hepatit C virüsü genomunun kor proteinlerini kodlayan bölgeleri yüksek oranda korunur,[12] çünkü bu kısım dahili ribozom giriş sahasını kapsayan RNA yapısını içerir.[13]

En otros idiomas
Afrikaans: RNS-virus
български: РНК вирус
català: Virus d'ARN
čeština: RNA viry
Deutsch: RNA-Virus
English: RNA virus
español: Virus ARN
euskara: RNA birus
français: Virus à ARN
galego: Virus de ARN
magyar: RNS-vírus
italiano: Virus a RNA
日本語: RNAウイルス
한국어: RNA 바이러스
Nederlands: RNA-virus
norsk nynorsk: RNA-virus
polski: Wirusy RNA
português: Vírus ARN
română: Ribovirus
Simple English: RNA virus
slovenščina: Virus RNK
српски / srpski: RNK virus
svenska: RNA-virus