Nelson Mandela

Nelson Mandela
Nelson Mandela (Mayıs 2008, Johannesburg)
1. Güney Afrika Cumhurbaşkanı
Görev süresi
10 Mayıs 1994 - 14 Haziran 1999
Yerine geldiğiFrederik Willem de Klerk
Yerine gelenThabo Mvuyelwa Mbeki
Kişisel bilgiler
DoğumNelson Rolihlahla Mandela
18 Temmuz 1918(1918-07-18)
Mvezo, Güney Afrika
Ölüm5 Aralık 2013 (95 yaşında)
Johannesburg, Güney Afrika
PartisiAfrika Ulusal Kongresi
Diğer siyasi
bağlantıları
Güney Afrika Komünist Partisi
Evlilik(ler)Evelyn Ntoko Mase (1944–1957)
Winnie Madikizela (1957–1996)
Graça Machel (1998–2013)
Çocukları6
İmzası

Nelson Rolihlahla Mandela ya da kabile adıyla Madiba (d. 18 Temmuz 1918 - ö. 5 Aralık 2013), Güney Afrikalı Anti Apartheid (ayrımcılık karşıtı) aktivist ve Güney Afrika Cumhuriyeti'nin ilk siyahî devlet başkanı. 1994'te ilk defa tüm halkın katıldığı seçimlerde devlet başkanı seçilmiştir. Yönetimi, Apartheid'ın mirasının dağılmasına, ırkçılığı engellemeye, fakirlik ve eşitsizliğe odaklanmıştır. Siyasi görüş olarak Demokratik Sosyalist olan Mandela, Afrika Ulusal Konseyi siyasi partisinde 1990'dan 1999'a kadar parti başkanlığı yapmıştır.

Bantu dillerine ait olan Kosa (Xhosa) dilini konuşan Tembu (Thembu) kabilesinde, kabile şefinin oğlu olarak doğan Mandela, Fort Hare Üniversitesi ve Witwatersrand Üniversitesi'nde hukuk eğitimi gördü. Johannesburg'un ilçelerinde yaşarken sömürgecilik karşıtı hareketi benimsedi ve ANC'ye katılarak bu partinin gençlik kolunun kurucu üyesi oldu. Ulusal Parti, Apartheid'ı 1948'de uyguladığında, ANC'nin 1952'deki Başkaldırı Mücadelesi (Defiance Campaign)'nde göze çarptı ve Halk Kongresinde buna bağlı olarak Transvaal ANC koluna başkan olarak seçildi. Avukat olarak çalışırken sürekli olarak kışkırtıcı aktivitelerden ve 1956'dan 1961'e kadar süren İhanet Duruşmaları'ndan dolayı tutuklandı. Başlangıçta şiddet içermeyen protestolar olacağını söylemesine rağmen Güney Afrika Komünist Partisi ile iş birliği yaparak 1961'de, sonradan devlet hedeflerine saldıracak olan militan Umkhonto we Sizwe (MK) örgütünü kurdu. 1962'de tutuklandı ve hükumeti alaşağı etmek için komplo kurmak ve sabotaj etmekten dolayı ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Mandela cezasını önce Robben Adası'nda daha sonra Pollsmoor Hapishanesinde çekti. Bu esnada salıverilmesi için 1990'da yani 27 yıl sonra onay verilecek uluslararası bir kampanya düzenlendi. Hapishaneden çıktıktan sonra ANC başkanı olan Mandela otobiyografisini yazdı ve başkan F.W. de Klerk ile 1994'de tüm halkın katıldığı ve ANC'nin büyük çoğunlukla kazandığı bir seçimin kurulması Apartheid'ın sona erdirilmesi için görüşmelere sebep oldu. Devlet Başkanı olarak yeni bir anayasa oluşturdu ve toprak reformu, yoksullukla mücadele ve sağlığın iyileştirilmesi gibi politikaları uygularken Doğruluk ve Uzlaşma Komisyonu'nu geçmişte yaşanan insan hakları ihlalini araştırması için oluşturdu. Uluslararası olarak Libya ve Birleşik Krallık arasında olan Lockerbie Faciası görüşmeleri sırasında arabulucu olarak rol oynadı. İkinci bir seçime katılmayı reddetti ve yerine seçimle yardımcısı Thabo Mheki geçti. Mandela daha sonra ulusal lider olarak hayır işlerinde yer aldı ve daha çok yoksullukla ve AIDS ile mücadele etti.

Mandela, anti-sömürgeci ve anti-apartheid görüşü ile uluslararası beğeni topladı ve 1993'deki Nobel Barış Ödülü, Amerika Birleşik Devletleri Başkanlığı Özgürlük Madalyası ve Sovyet Lenin Nişanı da dahil olmak üzere 250'nin üzerinde ödül kazandı. Güney Afrika'da "Ulusun Babası" olarak görülür.

Nelson Mandela'nın geçmişi ve yaşadıkları filmlere konu olmuştur.

Apartheid
Olaylar ve Projeler

Sharpeville Katliamı
Soweto Ayaklanması · İhanet Davası
Rivonia Davası
Church Street saldırısı · CODESA
St James Kilisesi Katliamı
Cape Town barış yürüyüşü

Kuruluşlar

ANC · IFP · AWB · Siyah Kuşak · CCB
Muhafazakar Parti · ECC · PP · RP
PFP · HNP · MK · PAC · SACP · UDF
Broederbond · Ulusal Parti
COSATU · SADF

Kişiler

P. W. Botha · Nelson Mandela
Desmond Tutu · F. W. de Klerk
Walter Sisulu · Helen Suzman
Harry Schwarz · Andries Treurnicht
H. F. Verwoerd · Oliver Tambo
B. J. Vorster · Kaiser Matanzima
Jimmy Kruger · Steve Biko
Mahatma Gandhi · Robert Sobukwe
Joe Slovo · Trevor Huddleston
Hector Pieterson · Winnie Madikizela-Mandela

Yerler

Bantustan · Altıncı Bölge · Robben Adası
Sophiatown · Güneybatı Afrika
Soweto · Sun City · Vlakplaas

Diğer konular

Afrika ulusalcılığı
Apartheid yasaları · Özgürlük Anlaşması
Sullivan İlkeleri · Kairos Belgesi
Yatırım çekme kampanyası
Güney Afrika Polis Teşkilatı

En otros idiomas
Afrikaans: Nelson Mandela
Alemannisch: Nelson Mandela
aragonés: Nelson Mandela
Ænglisc: Nelson Mandela
asturianu: Nelson Mandela
Aymar aru: Nelson Mandela
azərbaycanca: Nelson Mandela
башҡортса: Нельсон Мандела
žemaitėška: Nelsons Mandela
Bikol Central: Nelson Mandela
беларуская: Нельсан Мандэла
беларуская (тарашкевіца)‎: Нэльсан Мандэла
български: Нелсън Мандела
brezhoneg: Nelson Mandela
bosanski: Nelson Mandela
Chavacano de Zamboanga: Nelson Mandela
ᏣᎳᎩ: Nelson Mandela
Tsetsêhestâhese: Nelson Mandela
čeština: Nelson Mandela
Thuɔŋjäŋ: Nelson Mandela
dolnoserbski: Nelson Mandela
Ελληνικά: Νέλσον Μαντέλα
emiliàn e rumagnòl: Nelson Mandela
Esperanto: Nelson Mandela
español: Nelson Mandela
estremeñu: Nelson Mandela
føroyskt: Nelson Mandela
français: Nelson Mandela
Nordfriisk: Nelson Mandela
Gàidhlig: Nelson Mandela
Avañe'ẽ: Nelson Mandela
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: Nelson Mandela
客家語/Hak-kâ-ngî: Nelson Mandela
Hawaiʻi: Nelson Mandela
Fiji Hindi: Nelson Mandela
hrvatski: Nelson Mandela
hornjoserbsce: Nelson Mandela
Kreyòl ayisyen: Nelson Mandela
interlingua: Nelson Mandela
Bahasa Indonesia: Nelson Mandela
Interlingue: Nelson Mandela
íslenska: Nelson Mandela
italiano: Nelson Mandela
Basa Jawa: Nelson Mandela
Qaraqalpaqsha: Nelson Mandela
Taqbaylit: Nelsun Mandela
Kabɩyɛ: Nelson Mandela
한국어: 넬슨 만델라
कॉशुर / کٲشُر: नेल्सॅन मंडेलॅ
Ripoarisch: Nelson Mandela
kernowek: Nelson Mandela
Lëtzebuergesch: Nelson Mandela
Limburgs: Nelson Mandela
lumbaart: Nelson Mandela
lingála: Nelson Mandela
لۊری شومالی: نلسون ماندلا
lietuvių: Nelson Mandela
latviešu: Nelsons Mandela
Malagasy: Nelson Mandela
Baso Minangkabau: Nelson Mandela
македонски: Нелсон Мандела
Bahasa Melayu: Nelson Mandela
مازِرونی: نلسون ماندلا
Nāhuatl: Nelson Mandela
Napulitano: Nelson Mandela
Plattdüütsch: Nelson Mandela
नेपाल भाषा: नेल्सन मन्डेला
Nederlands: Nelson Mandela
norsk nynorsk: Nelson Mandela
Sesotho sa Leboa: Nelson Mandela
Chi-Chewa: Nelson Mandela
Livvinkarjala: Nelson Mandela
Kapampangan: Nelson Mandela
Papiamentu: Nelson Mandela
Piemontèis: Nelson Mandela
português: Nelson Mandela
Runa Simi: Nelson Mandela
română: Nelson Mandela
русиньскый: Нелсон Мандела
संस्कृतम्: नेल्सन् मण्डेला
sicilianu: Nelson Mandela
davvisámegiella: Nelson Mandela
srpskohrvatski / српскохрватски: Nelson Mandela
Simple English: Nelson Mandela
slovenčina: Nelson Mandela
slovenščina: Nelson Mandela
Soomaaliga: Nelson Mandela
српски / srpski: Нелсон Мандела
Basa Sunda: Nelson Mandela
Kiswahili: Nelson Mandela
ślůnski: Nelson Mandela
Setswana: Nelson Mandela
Tok Pisin: Nelson Mandela
Xitsonga: Nelson Mandela
татарча/tatarça: Нельсон Мандела
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: نىلسۇن ماندىلا
українська: Нельсон Мандела
oʻzbekcha/ўзбекча: Nelson Mandela
vepsän kel’: Mandela Nel'son
Tiếng Việt: Nelson Mandela
West-Vlams: Nelson Mandela
Volapük: Nelson Mandela
isiXhosa: Nelson Mandela
მარგალური: ნელსონ მანდელა
Yorùbá: Nelson Mandela
Bân-lâm-gú: Nelson Mandela
粵語: 曼德拉