Mimarlık

Floransa Katedrali' nin kubbe bölümü.

Mimarlık veya mimari, binaları ve diğer fiziki yapıları (okul, gökdelen...vb.) tasarlama ve kurma sanatı ve bilimidir. İnsanların yaşamını kolaylaştırmak ve barınma, dinlenme, çalışma, eğlenme gibi eylemlerini sürdürebilmelerini sağlamak üzere gerekli mekânları, işlevsel gereksinmeleri ekonomik ve teknik olanaklarla bağdaştırarak estetik yaratıcılıkla inşa etme sanatıdır. Başka bir tanımlamayla, yapıları ve fiziksel çevreyi uygun ölçülerde tasarlama, inşa etme sanatı ve bilimidir.İnsan barınmak için yaşamak ve doğa şartlarından korunmak için bir mekân ihtiyacı duyar ve bu mekânı kendine özgü kültürel, fonksiyonel, teknik ve farklı zevklerde yaratır. Bu zevkler sınırlandırmalarla belirlenebileceği gibi mimar tarafından hayal gücünü somutlaştırarak belli başlı tasarım çizgisinin de dışına çıkmaya dolayısıyla bireyin kendini keşfetmesine, kendi içindeki uzayı ortaya çıkartmasına, yarayan işlevsel bir araçtır. [kim?]

Mimarlık mesleğinin kapsamına dini yapılardan saraylara, bir kentin dokusunu oluşturan basit konut tiplemelerine kadar her türlü açık ve kapalı mekân ve çevre (peyzaj mimarlığı) girer. Bu çevre kırsal veya kentsel olabileceği gibi, yapıları veya mekânları kuşatan yakın dış çevre diğer bir ifadeyle peyzaj tasarımı da, mimari tasarımı da olabilir. Mekân, içinde yaşamın gerçekleştiği fiziki ortam olarak tanımlanabilir. Mekânın oluşabilmesi ve üretilebilmesi için yapılara, yaşamın her gün artan çeşitliliği göz önüne alınırsa, oldukça karmaşık ilişkiler düzeni içinde yapılaşmış fiziki çevre; peyzaj mimarlığı çalışmalarına gereksinim vardır. Mimari tasarımın öznesi olan yaşam, coğrafi, iklimsel, kültürel, demografik farklılıklar içerir.

MÖ 1. yüzyılda yaşamış olan Roma'lı mimar Vitruvius "De Architectura" adlı kitabında başarılı bir mimarlık için "Utilitas, Firmitas, Venustas" (kullanışlılık, sağlamlık, güzellik) etmenlerinin gerekli olduğunu ileri sürmüştür. Rönesans' ta bu tanım, "Comodita, perpetuita, bellezza" (kullanışlılık,süreklilik- kalıcılık, güzellik) olarak benimsenmiştir. 1581'de bir İngiliz yazarı mimarlığı "yapı bilimi" olarak tanımlarken 19. yüzyılda İngiliz eleştirmen John Ruskin mimarlığın "yapılara uygulanan süslemeden başka bir şey olmadığı" nı ileri sürüyordu. Amatör bir eleştirici olan Sir Henri Watton "The Elements of Architecture" (1624) adlı kitabında mimarlığın üç koşula (kullanılışlılık, sağlamlık, güzellik) yanıt vermesi gerektiğini belirtir. Frank Lloyd Wright'a göre de "mimarlık biçim haline gelmiş yaşamdır."

Mimarlık ve yapı sektörü birbiriyle direkt ilgilidirler. Bunun yanında bu mesleğin mensupları; inşaat mühendisliği, makina mühendisliği, elektrik mühendisliği, peyzaj mimarlığı ve iç mimarlık gibi disiplinleri yönlendirerek sağlıklı bir çalışma ortamı oluşturur, ortaya bir proje çıkması için gerekecek sistemli organizasyonu yaparak, bu disiplinler tarafından planlanan, tasarlanan ve üretilen çeşitli ölçek ve kapsamdaki projelerin organizasyonu yapar.

Mimarlık okullarından mezun olanların, mesleğin ilgi alanının çok geniş bir yelpazeyi kapsaması nedeni ile, birbirinden çok farklı alanlarda çalışabildikleri gözlemlenmiştir.

Kaynakça

  1. Doğan Hasol, Mimarlık Sözlüğü
  2. Doç Dr Aydan Balamir, Mimarlık ve Kimlik Temrinleri- I: Türkiye’de Modern Yapı Kültürünün Bir Profili
En otros idiomas
Afrikaans: Argitektuur
Alemannisch: Architektur
አማርኛ: ሥነ ሕንጻ
aragonés: Arquitectura
العربية: عمارة
مصرى: عماره
asturianu: Arquiteutura
azərbaycanca: Memarlıq
башҡортса: Архитектура
Boarisch: Architektua
žemaitėška: Arkėtektūra
беларуская: Архітэктура
беларуская (тарашкевіца)‎: Архітэктура
български: Архитектура
भोजपुरी: आर्किटेक्चर
Bislama: Arkitekisa
বাংলা: স্থাপত্য
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: স্থাপত্য
brezhoneg: Arkitektouriezh
bosanski: Arhitektura
català: Arquitectura
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Gióng-dé̤ṳk-hŏk
нохчийн: Архитектура
Cebuano: Arkitektura
کوردی: نژیاروانی
čeština: Architektura
kaszëbsczi: Architektura
Чӑвашла: Архитектура
dansk: Arkitektur
Deutsch: Architektur
Ελληνικά: Αρχιτεκτονική
English: Architecture
Esperanto: Arkitekturo
español: Arquitectura
euskara: Arkitektura
estremeñu: Arquitetura
فارسی: معماری
français: Architecture
Nordfriisk: Baukonst
furlan: Architeture
Frysk: Boukeunst
Gaeilge: Ailtireacht
贛語: 建築學
Gàidhlig: Ailtireachd
galego: Arquitectura
گیلکی: معماری
Avañe'ẽ: Jogapokuaa
עברית: אדריכלות
हिन्दी: वास्तुकला
Fiji Hindi: Architecture
hrvatski: Arhitektura
Kreyòl ayisyen: Achitekti
magyar: Építészet
interlingua: Architectura
Bahasa Indonesia: Arsitektur
Interlingue: Architectura
Ilokano: Arkitektura
íslenska: Byggingarlist
italiano: Architettura
日本語: 建築
Patois: Aachitecha
Basa Jawa: Arsitèktur
ქართული: არქიტექტურა
қазақша: Сәулет
kalaallisut: Ilusilersugaaneq
한국어: 건축
कॉशुर / کٲشُر: فَنہِ تعمیٖرات
kurdî: Mîmarî
Кыргызча: Архитектура
Latina: Architectura
Ladino: Arkitektura
Lëtzebuergesch: Architektur
Lingua Franca Nova: Arciteta
Limburgs: Architectuur
lumbaart: Architetüra
lietuvių: Architektūra
latviešu: Arhitektūra
Malagasy: Maritrano
Baso Minangkabau: Arsitektur
македонски: Архитектура
монгол: Архитектур
Bahasa Melayu: Seni bina
Mirandés: Arquitetura
မြန်မာဘာသာ: ဗိသုကာပညာ
Napulitano: Architettura
Nedersaksies: Architektuur
नेपाल भाषा: आर्किटेक्चर
Nederlands: Architectuur
norsk nynorsk: Arkitektur
norsk: Arkitektur
Novial: Arkitekture
Nouormand: Architectuthe
occitan: Arquitectura
Livvinkarjala: Arhitektuuru
ਪੰਜਾਬੀ: ਉਸਾਰੀ ਕਲਾ
Pangasinan: Arkitekture
Papiamentu: Arkitectura
Norfuk / Pitkern: Aarkitekchur
polski: Architektura
Piemontèis: Architetura
پنجابی: آرکیٹکچر
português: Arquitetura
română: Arhitectură
armãneashti: Arhitecturâ
русский: Архитектура
русиньскый: Архітектура
саха тыла: Архитектура
sicilianu: Architittura
srpskohrvatski / српскохрватски: Arhitektura
Simple English: Architecture
slovenčina: Architektúra
slovenščina: Arhitektura
српски / srpski: Архитектура
Seeltersk: Baukunst
Basa Sunda: Arsitéktur
svenska: Arkitektur
Kiswahili: Usanifu majengo
тоҷикӣ: Меъморӣ
Tagalog: Arkitektura
Xitsonga: Vuaki
татарча/tatarça: Архитектура
українська: Архітектура
اردو: فن تعمیر
oʻzbekcha/ўзбекча: Meʼmorlik
vèneto: Architetura
Tiếng Việt: Kiến trúc
Winaray: Arkitektura
吴语: 建築
მარგალური: არქიტექტურა
ייִדיש: ארכיטעקטור
Zeêuws: Architectuur
中文: 建筑
Bân-lâm-gú: Kiàn-tio̍k
粵語: 建築學