Luis Buñuel

Luis Buñuel
Luis Buñuel.JPG
Luis Buñuel (1968)
DoğumLuis Buñuel Portolés
22 Şubat 1900
Calanda, İspanya
Ölüm29 Haziran 1983 (83 yaşında)
Meksika
Evlilik(ler)Jeanne Buñuel (1934–1983)

Luis Buñuel Portolés (22 Şubat 1900, Calanda - 29 Haziran 1983), sürrealist İspanyol yönetmen ve senarist. Otoriteler tarafından sinema tarihinin en etkili yönetmenlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Hayatı

1900'de İspanya'nın Aragón eyaletine bağlı Calanda'da doğdu. Madrid Üniversitesi'ne girmeden önce Zaragoza'da bulunan Colegio del Salvador'da oldukça ağır bir cizvit eğitimi aldı. Madrid Üniversitesi'nde doğal bilimler ve ziraat okurken daha sonra mühendislik, en sonunda da psikoloji bölümüne geçti. Burada Salvador Dali ve Federico Garcia Lorca ile tanıştı. Sinema eğitimi almak için avangard deneyimlerin boy gösterdiği 1920'lerin Paris'ine gitti. "Mauprat" filminde Jean Epstein'ın, "La Sirène des Tropiques" filminde ise Mario Nalpas'ın asistanlığını yaptı. 1929'da Salvador Dali ile birlikte içinde bir kadının gözbebeklerinin bir ustura ile kesildiği ünlü sahneyi barındıran gerçeküstücü bir klasik olan Bir Endülüs Köpeği adlı filmi gerçekleştirdi.

1930'da Marquis de Sade'ın Sodom'un 120 Günü adlı eserinden izler taşıyan Altın Çağ'ı çekti. Filme Salvador Dali ile birlikte başlamayı planlamıştı ancak yaşanan anlaşmazlık nedeniyle yalnız çekmek durumunda kaldı. Katolizmi hedef aldığı söylenen film, büyük skandala yol açtı ve gösterimi yasaklandı. Film üzerindeki yasak ancak 1980 yılında ortadan kalktı.

Bu filmi çekmesinden iki yıl sonra Las Hurdes bölgesindeki yoksulluğu gözler önüne seren bir belgesel olan Ekmeksiz Toprak filmini çekti. 1936'da iç savaşın başlamasına yakın, değişen politik iklimi anlatan bir belgesel olan España 1936 (İspanya 1936) filminin senaryosuna katkıda bulundu ve yapımcılığını üstlendi.

1939'da iç savaş sırasında ABD'ye gitti ve çeşitli belgeseller çekti. 1947'de Meksika'ya geçti ve burada Meksikalı kenar mahalle çocuklarının yaşamını anlattığı unutulmaz filmi olan Los Olvidados'u çekti. Bu film ona Cannes Film Şenliği'nde en iyi yönetmen ödülünü kazandırdı. 1955'e kadar uluslararası düzeyde dikkat çekip beğeni toplayacağı 14 film çekti. 1955'te Fransa'ya döndü ve onu sinema sanatının merkezine yerleştirecek olan üç ortak yapıma imza attı. 1961'de İspanyol hükümeti tarafından Viridiana'yı çekmesi için İspanya'ya davet edildi. Film, içinde barındırdığı kilise karşıtı öğeler nedeniyle İspanya'da büyük tepkilere yol açtı ve ülkede gösterimi yasaklandı. Geri kalan hayatını İspanya dışında geçirdi. 1954 senesinde kendine has Robinson Crouse'u çekti. 1951 yılında "Susanna" adlı filmi çekti ve bu film çok tutulmadı. 1953 de "El" adlı tanınmış filmi çekmiştir. 1956 yılında güzel oyuncu Simone Signoret'in başrolü oynadığı La Mort ce Jardin'i çekti. 1959 senesinde Francisco Rabal'ın başrolü oynadığı dram filmi Nazarin'i çekti. 1962 senesinde gizemli ve dram filmi olan esrarengiz El Angel Exterminador'u çekti ve bu filmi de ses getirdi. 1964 senesinde Le Journal D' Une Femme De Chambre'yi çekti. 1967'de ise birçok ödül kazandığı ve tüm dünyada ses getiren güzel oyuncu Catherine Denevue ile Bella De Jour'u çekmiştir. 1970 senesinde ise "Tristana" adlı filmi çekti ve bu film de çok ses getirdi. İspanya iç savaş dönemi kölelik üzerine yapılmış bir filmdir. Başrolleri Fernando Rey ve güzel yıldız Catherine Denevue paylaşmıştır. Bu filmden sonra 1972 senesinde "Burjuvazinin Çekiciliği" adlı filmde , burjuva kesimin bir türlü yemek yiyemediklerini anlatmıştır. Bu filmde de yine vazgeçmediği oyuncu Fernando Rey oynamaktadır. 1977 yılında "Arzunun O Belirsiz Nesnesi" adlı filmi çekerek sinemayı bıraktı. Fernando Rey yine başrolü oynamıştır. 1983'te Meksiko'da öldü.

Hayatını anlatan otobiyografik kitabı "Mon Dernier Soupir", Son Nefesim (ISBN 978-975-53345-7-8) ismiyle Türkiye'de de yayımlandı.

En otros idiomas
Alemannisch: Luis Buñuel
aragonés: Luis Buñuel
العربية: لويس بونويل
asturianu: Luis Buñuel
azərbaycanca: Luis Bunyuel
беларуская: Луіс Буньюэль
български: Луис Бунюел
bosanski: Luis Buñuel
čeština: Luis Buñuel
Чӑвашла: Луис Бунӳэл
Deutsch: Luis Buñuel
English: Luis Buñuel
Esperanto: Luis Buñuel
español: Luis Buñuel
euskara: Luis Buñuel
français: Luis Buñuel
galego: Luis Buñuel
हिन्दी: लुई बुनुएल
hrvatski: Luis Buñuel
magyar: Luis Buñuel
Bahasa Indonesia: Luis Buñuel
íslenska: Luis Buñuel
italiano: Luis Buñuel
Lëtzebuergesch: Luis Buñuel
lietuvių: Luis Buñuel
latviešu: Luiss Bunjuels
Malagasy: Luis Buñuel
македонски: Луис Буњел
Nāhuatl: Luis Buñuel
Nederlands: Luis Buñuel
norsk nynorsk: Luis Buñuel
occitan: Luis Buñuel
polski: Luis Buñuel
português: Luis Buñuel
Runa Simi: Luis Buñuel
română: Luis Buñuel
русский: Бунюэль, Луис
sicilianu: Luis Buñuel
srpskohrvatski / српскохрватски: Luis Buñuel
српски / srpski: Луис Буњуел
svenska: Luis Buñuel
українська: Луїс Бунюель
oʻzbekcha/ўзбекча: Byunyuel Luis