Karbon

Karbon (C)

H Periyodik tablo He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba   Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra   Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo  
  La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
  Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr  


Temel özellikleri
Atom numarası 6
Element serisi Ametaller
Grup, periyot, blok 14, 2, p
Görünüş siyah (grafit)
renksiz (elmas)
Karbon
Atom ağırlığı 12.0107(8) g/mol
Elektron dizilimi [C] 1s² 2s² 2p²

Elektronlar=2, 4

Enerji seviyesi başına
Elektronlar
CAS kayıt numarası 7440-44-0
Fiziksel Özellikleri
Maddenin hâli Katı
Yoğunluk 2.267 g/cm³
Sıvı hâldeki yoğunluğu 2.267 g/cm³
Ergime noktası 4300–4700 ° K
4027-4427 ° C
Kaynama noktası 4000 ° K
3727 ° C
Ergime ısısı 100 kJ/mol
Buharlaşma ısısı 120 kJ/mol
Isı kapasitesi 8.517 (grafit)
6.115 (elmas) J/(mol·K)
Atom özellikleri
Kristal yapısı Kübik
Yükseltgenme seviyeleri 4, 2
Elektronegatifliği 2,55 Pauling ölçeği
İyonlaşma enerjisi 1086,5 kJ/mol
Atom yarıçapı 70 pm
Atom yarıçapı (hes.) 67 pm
Kovalent yarıçapı 77 pm
Van der Waals yarıçapı 170 pm
Diğer özellikleri
Elektrik direnci (300 K) (grafit)

(119–165) nΩ·m (20°C'de)

Isıl iletkenlik (300 K) (elmas)

(900–2320) W/(m·K)

Isıl genleşme  ? µm/(m·K) (25°C'de)
Ses hızı 18350 m/s (?'de)
Mohs sertliği (grafit) 0.5
(elmas) 10.0
Vickers sertliği  ? MPa
Brinell sertliği  ? MPa

Karbon, doğada yaygın bulunan ametal kimyasal element. Evrende bolluk bakımından altıncı sırada yer alan karbon, kızgın yıldızlarda hidrojenin termonükleer yanmasında temel rol oynar. Dünyada hem doğal halde, hem de başka elementlerle bileşik halinde bulunan karbon, ağırlık olarak yerkabuğunun yaklaşık % 0,2'sini oluşturur. En arı (katışıksız) biçimleri elmas ve grafittir; daha düşük arılık derecelerinde madenkömürünün, kokkömürünün ve odunkömürünün bileşeni olarak bulunur. Atmosferin yaklaşık % 0,05'ini oluşturan ve bütün doğal sularda erimiş olarak bulunan karbon dioksit, kireç taşı ve mermer gibi karbonat mineralleri, kömürün, petrolün ve doğal gazın başlıca yapıtaşları olan hidrokarbonlar, en bol bulunan bileşikleridir.

Karbon, bilinen elementlerin en çok yönlü olanıdır. Bileşiklerin %94'ü (4 milyondan çoğu) karbon içerir. Yaşamın dayandığı temel işlevleri yerine getirmek için yeterli çeşitlilikte ve karmaşıklıkta düzenlemeler oluşturarak başka elementlerle birleşme yeteneği, yalnızca karbonda vardır. Belirli karbon bileşikleri, canlılardaki maddenin yaklaşık %18'ini oluşturur (geri kalanı çoğunlukla sudur). Bu bileşikler, canlı hücrelerin planı olarak, hücre yapımında kullanılan yapıtaşları olarak işlev görürler.

Yakıt işlevi gören başka karbon bileşikleri de, yeşil bitkilerde ışıl birleşimle sürekli olarak yenilenir. Organizma öldüğü zaman, çevreyle karbon alışverişi durur ve geriye kalan radyoaktif karbon-14 izotopu miktarı, biyolojik kökenli maddelerin yaşını belirlemekte kullanılabilir.

Kalkınmış ülkelerin ekonomilerinin büyük bir bölümü, karbon içeren yakıtların, plastiklerin, kimyasal maddelerin, dokumaların ve ilaçların işlenmesine ve üretimine dayanır. Karbon temelli sentetik bileşiklerin üretilmesi ve kullanılması, birçok ülkede yaşama düzeyini derinlemesine etkilemiştir.

Özellikleri

Simgesi C, atom numarası 6, atom ağırlığı 12,011 olan karbon, periyodik tablonun IVA grubunda silisyum, germanyum, kalay ve kurşun elementleriyle birlikte yer alır. Bu elementlerin en hafifi ve en az metalik olanıdır. Periyodik çizelgedeki başka birçok grubun tersine, IVA grubu elementleri, kimyasal bakımdan birbirinden çok farklıdır; grubu temsil edici davranışı en fazla gösteren de karbondur.

Karbonun en bol bulunan izotopu, doğal karbonun % 98,89'unu oluşturan karbon-12'dir. Tam olarak 12 dalton (atom kütlesi birimi) değerinde olan bu izotop, atom ağırlığı konusunda uluslararası standart olarak kullanılır. Doğal karbonun % 1,11'ini oluşturan kar-bon-13, ikinci kararlı izotoptur. Karbonun beş radyoaktif izotopu bilinmektedir; bunlardan karbon-14 (yarılanma süresi 5 730 yıl) en kararlı ve en yararlı olanıdır. Bağlar. Serbest karbon atomunun 1s kabuğunda iki elektron, 2s ve 2p kabuklarındaysa bağ oluşturmaya hazır dört değerlik elektronu bulunur. Metallerden ve ametallerin birçoğundan farklı olarak, karbonda bağ oluşumu genellikle iyonik değil, kovalent (ortaklaşa) niteliktedir. Bunun nedenlerinden biri, karbonun atom sayısının küçük olması, bu nedenle de, atom çekirdeğine yakın olan değerlik elektronlarını çok sıkı tutmasıdır. Ayrıca, bir karbon atomunun kararlı bir iyon haline gelmesi için dört elektron alması ya da yitirmesi gerekir: Bu da oldukça büyük enerji isteyen bir olaydır.

Ortaklaşa bağlanmada, her karbon atomu, değerlik elektronlarını karşılıklı olarak başka atomlarla paylaşır. Karbon bileşiklerinin çoğunda, bitişik bir atom, 1 -3 arasında elektron verir; buna karşılık karbon da eşit sayıda elektron katkısı yapar ve tek, çift ya da üçlü bağ oluşur.

En otros idiomas
Afrikaans: Koolstof
Alemannisch: Kohlenstoff
አማርኛ: ካርቦን
aragonés: Carbonio
العربية: كربون
مصرى: كاربون
অসমীয়া: কাৰ্বন
asturianu: Carbonu
azərbaycanca: Karbon
تۆرکجه: کربون
башҡортса: Углерод
žemaitėška: Onglė
беларуская: Вуглярод
беларуская (тарашкевіца)‎: Вуглярод
български: Въглерод
भोजपुरी: कार्बन
বাংলা: কার্বন
བོད་ཡིག: སོཕ་རྗས།
brezhoneg: Karbon
bosanski: Ugljik
català: Carboni
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Táng
Cebuano: Karbon
کوردی: کاربۆن
corsu: Carboniu
čeština: Uhlík
Чӑвашла: Кăмрăкамăш
Cymraeg: Carbon
dansk: Carbon
Deutsch: Kohlenstoff
dolnoserbski: Wuglik
Ελληνικά: Άνθρακας
English: Carbon
Esperanto: Karbono
español: Carbono
eesti: Süsinik
euskara: Karbono
فارسی: کربن
suomi: Hiili
Na Vosa Vakaviti: Kaboni
føroyskt: Kolevni
français: Carbone
Nordfriisk: Koolestuf
furlan: Carboni
Frysk: Koalstof
Gaeilge: Carbón
贛語:
Gàidhlig: Gualan
galego: Carbono
Avañe'ẽ: Tatapỹi
ગુજરાતી: કાર્બન
Gaelg: Carboan
客家語/Hak-kâ-ngî: Than
Hawaiʻi: Kalepona
עברית: פחמן
हिन्दी: कार्बन
Fiji Hindi: Koila
hrvatski: Ugljik
hornjoserbsce: Wuhlik
Kreyòl ayisyen: Kabòn
magyar: Szén
Հայերեն: Ածխածին
interlingua: Carbon
Bahasa Indonesia: Karbon
Ilokano: Karbon
Ido: Karbo
íslenska: Kolefni
italiano: Carbonio
日本語: 炭素
Patois: Kaaban
la .lojban.: tabno
Basa Jawa: Karbon
ქართული: ნახშირბადი
Kabɩyɛ: Karɩbɔnɩ
Gĩkũyũ: Carbon
қазақша: Көміртегі
ភាសាខ្មែរ: កាបូន
ಕನ್ನಡ: ಇಂಗಾಲ
한국어: 탄소
Перем Коми: Шомувтыр
Ripoarisch: Kohlenstoff
Kurdî: Karbon
Кыргызча: Көмүртек
Latina: Carbonium
Lëtzebuergesch: Kuelestoff
лезги: Углерод
Limburgs: Koolstof
Ligure: Carbonio
lumbaart: Carboni
lingála: Kaboni
lietuvių: Anglis
latviešu: Ogleklis
Basa Banyumasan: Karbon
мокшень: Седель
Malagasy: Karbônina
олык марий: Шӱйдӱҥ
Māori: Waro
македонски: Јаглерод
മലയാളം: കാർബൺ
मराठी: कार्बन
кырык мары: Углерод
Bahasa Melayu: Karbon
Malti: Karbonju
မြန်မာဘာသာ: ကာဗွန်
эрзянь: Седь
Nāhuatl: Tecolli
Plattdüütsch: Kohlenstoff
नेपाली: कार्बन
नेपाल भाषा: कार्बोन
Nederlands: Koolstof
norsk nynorsk: Karbon
norsk: Karbon
Novial: Karbo
Diné bizaad: Káábin
occitan: Carbòni
Livvinkarjala: Hiilisuadu
ଓଡ଼ିଆ: ଅଙ୍ଗାରକ
ਪੰਜਾਬੀ: ਕਾਰਬਨ
Papiamentu: Karbon
पालि: कार्बोन
Piemontèis: Carbòni
پنجابی: کاربن
português: Carbono
Runa Simi: K'illimsayaq
română: Carbon
armãneashti: Carbonu
русский: Углерод
русиньскый: Карбон
संस्कृतम्: कार्बन
саха тыла: Углерод
sardu: Carbòniu
sicilianu: Carbòniu
Scots: Caurbon
srpskohrvatski / српскохрватски: Ugljenik
සිංහල: කාබන්
Simple English: Carbon
slovenčina: Uhlík
slovenščina: Ogljik
chiShona: Carbon
Soomaaliga: Kaarboon
shqip: Karboni
српски / srpski: Угљеник
Seeltersk: Koolestof
Basa Sunda: Karbon
svenska: Kol
Kiswahili: Kaboni
தமிழ்: கரிமம்
తెలుగు: కార్బన్
тоҷикӣ: Карбон
Tagalog: Karbon
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: كاربون
українська: Вуглець
اردو: کاربن
oʻzbekcha/ўзбекча: Uglerod
vèneto: Carbonio
vepsän kel’: Hil'nik
Tiếng Việt: Cacbon
West-Vlams: Carbong
walon: Carbone
Winaray: Carbono
吴语:
хальмг: Углерод
isiXhosa: I-carbon
ייִדיש: קוילנשטאף
Yorùbá: Kárbọ̀nù
Vahcuengh: Danq
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Thoàⁿ-sò͘
粵語: