Fil

Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Fil
Afrika fili (Loxodonta africana)
Afrika fili (Loxodonta africana)
Bilimsel sınıflandırma
Alem:Animalia (Hayvanlar)
Şube:Chordata (Kordalılar)
Sınıf:Mammalia (Memeliler)
Takım:Proboscidea
(Hortumlular)
Familya:Elephantidae (Filgiller)
Gray, 1821
Cinsler
Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Fil ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Fil ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.

Fil, hortumlular takımının filgiller (Elephantidae) familyasını oluşturan memeli bir hayvandır. Geleneksel olarak Asya fili (Elephas maximus) ve Afrika fili (Loxodonta africana) olmak üzere iki türü tanınır; ancak bazı kanıtlara dayanarak Afrika savan fili (L. africana) ile Afrika orman filinin (L. cyclotis) de iki ayrı tür olduğu öne sürülür. Filler, Sahra altı Afrika ile Güney ve Güneydoğu Asya'da bulunur. İçinde mamutlar ve mastodonlar gibi soyu tükenmiş türleri de barındıran hortumlular takımından günümüzde soyunu sürdüren bir tek filler kalmıştır. Karada yaşayan en büyük hayvan olan Afrika filinin erkeği 4 m boya ve 7.000 kg ağırlığa ulaşabilir. Fillerin dikkat çekici ve ayırt edici özellikleri arasında, nesneleri yakalamak gibi çeşitli amaçlar için kullanılan uzun hortumları başta gelir. Çok uzun ve sivri olan kesici dişlerini nesneleri taşımak, yeri kazmak için kullanırlar. Fildişinin kaynağı olan bu kesici dişler aynı zamanda dövüşürken silah olarak da kullanılır. Filin büyük ve geniş kulakları vücut ısısını kontrol etmeye yarar. Afrika fillerinin kulakları daha büyük olur ve sırtları içbükeydir. Asya fillerinin ise kulakları daha küçük olur ve sırtları dışbükey ya da düzdür.

Otçul olan filler; savan, orman, çöl ve bataklık gibi doğal yaşam alanlarında bulunur. Genellikle su kenarlarında kalmayı tercih eder. Çevrelerinde bıraktıkları etki yüzünden kilittaşı türlerden biri sayılır. Diğer hayvanlar fillerden uzak durur ve aslan, kaplan, sırtlan ile yabani köpekler gibi yırtıcılar yalnızca yavru fillere saldırır. Dişi filler, genellikle bir dişi ve yavruları ya da akraba dişiler ve yavrularından oluşan aile grupları hâlinde yaşar. Birkaç dişi ve yavrularından oluşan grubun lideri en yaşlı dişidir. Fillerin oluşturduğu aile grupları zaman zaman bir araya gelerek daha büyük topluluklar oluşturabilir. Ergenliğe ulaşan erkek filler aile gruplarını terk eder veya yalnız ya da diğer erkek fillerle birlikte bir grup oluşturabilir. Erişkin erkekler çiftleşmek için eş aradıklarında aile grupları ile bir araya gelir. Testosteron salgılanmasının arttığı ve aşırı saldırgan davranışların görüldüğü mest adı verilen durum erkek fillerin baskın olmalarına olanak verir ve üreme başarısını artırır. Aile gruplarında ilgi odağı yavru fillerdir ve anneleri tarafından üç yıl kadar bakılırlar. Filler doğal ortamlarında 70 yıl kadar yaşar; dokunma, görme ve işitme yolu ile iletişim kurar. Uzun mesafelerde, filler insanın duyamayacağı kadar düşük frekanslı sesler ve sismik iletişim yolu ile haberleşir. Fillerin zekâsı primatlar ve balinalar ile kıyaslanacak düzeydedir. Kendilerinin farkında oldukları ve kendi cinslerinden ölmekte olan ya da ölmüş hayvanlara karşı empati gösterdikleri gözlemlenmektedir.

Afrika filleri Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) tarafından soyunun tükenme riski yüksek olan hassas türler arasında listelenirken, Asya filleri soyunun tükenme riski çok yüksek olan tehlikedeki türler arasında listelenmiştir. Fil popülasyonları için en büyük tehditlerden birisi kaçak olarak avlanan hayvanların dişleri ile yapılan fildişi ticaretidir. Diğer tehditler arasında doğal yaşam alanı kaybı ve yerel halk ile olan çıkar çatışmaları sayılabilir. Filler, Asya'da yük hayvanı olarak kullanılmaktadır. Geçmişte savaşlarda da kullanılan filler günümüzde hayvanat bahçeleri ve sirklerin üyelerindendir. Çok kolay tanınabilen filler sanat, folklor, din, edebiyat ve popüler kültür alanlarında sıklıkla kullanılmıştır.

Adlandırma

Fil adı Türkçeye, Arapçada aynı anlama gelen فيل (fil) kelimesinden geçmiştir. Arapçaya Aramice פיל (pīl), Aramiceye de Sanskritçe "fildişi" anlamına gelen पीलु (pīlu) kelimelerinden geçiş olmuştur.[1] Asya filinin cins adı Elephas Latincede "fil" anlamındadır ve Latinceye, Antik Yunancada "fil" anlamına gelen ἐλέφας (elephas) kelimesinden geçmiştir.[2] Afrika filinin cins adı Loxodonta Antik Yunancada "verev yanlı diş" anlamına gelmektedir.[3]

En otros idiomas
Acèh: Gajah
Afrikaans: Olifant
Alemannisch: Elefant
አማርኛ: ዝሆን
aragonés: Elefant
العربية: فيل
مصرى: فيل
تۆرکجه: فیل
башҡортса: Фил
žemaitėška: Dromblīs
беларуская: Слон
беларуская (тарашкевіца)‎: Слон
български: Слон
Bahasa Banjar: Gajah
bamanankan: Sama
বাংলা: হাতি
བོད་ཡིག: གླང་ཆེན།
brezhoneg: Olifant
bosanski: Slon
буряад: Заан
català: Elefants
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Chiông
Tsetsêhestâhese: Tsêhe'êseeséhe
کوردی: فیل
corsu: Elefante
čeština: Slon
Cymraeg: Eliffant
dansk: Elefanter
Thuɔŋjäŋ: Akɔ̈ɔ̈n
Zazaki: Fil
eʋegbe: Atiglinyi
Ελληνικά: Ελέφαντας
English: Elephant
Esperanto: Elefanto
español: Elefante
eesti: Elevant
فارسی: فیل
suomi: Norsu
Võro: Elevant
føroyskt: Fílur
français: Éléphant
Gaeilge: Eilifint
Gagauz: Fillär
贛語:
Gàidhlig: Ailbhean
galego: Elefante
Avañe'ẽ: Tapi'itĩmbuku
ગુજરાતી: હાથી
Gaelg: Elefant
Hausa: Giwa
客家語/Hak-kâ-ngî: Siong
עברית: פיל (שבט)
हिन्दी: हाथी
Fiji Hindi: Haanthi
Kreyòl ayisyen: Elefan
Հայերեն: Փղեր
Bahasa Indonesia: Gajah
Ilokano: Elepante
íslenska: Fíll
日本語: ゾウ
la .lojban.: xanto
Basa Jawa: Gajah
ქართული: სპილოსებრნი
Kongo: Nzau
Gĩkũyũ: Njogu
қазақша: Пілдер
kalaallisut: Nagguaatsoq
ಕನ್ನಡ: ಆನೆ
한국어: 코끼리
कॉशुर / کٲشُر: ہوٚس
kurdî: Fîl
Latina: Elephas
лакку: Пил
лезги: Фил
Limburgs: Olifante
Ligure: Elefante
lingála: Nzɔku
lietuvių: Drambliai
latviešu: Ziloņi
Baso Minangkabau: Gajah
македонски: Слон
മലയാളം: ആന
монгол: Заан
मराठी: हत्ती
Bahasa Melayu: Gajah
эрзянь: Пил
Dorerin Naoero: Elephant
Nāhuatl: Elefante
Plattdüütsch: Elefant
नेपाली: हात्ती
नेपाल भाषा: किसि
Nederlands: Olifanten
norsk nynorsk: Elefant
norsk: Elefanter
Nouormand: Êléphant
Sesotho sa Leboa: Tlou
occitan: Elefant
ਪੰਜਾਬੀ: ਹਾਥੀ
Papiamentu: Olifanti
پنجابی: ہاتھی
پښتو: پيل
português: Elefante
română: Elefant
armãneashti: Elefandu
русский: Слон
русиньскый: Слон
Kinyarwanda: Inzovu
संस्कृतम्: गजः
sicilianu: Liafanti
Scots: Elephant
سنڌي: هاٿي
srpskohrvatski / српскохрватски: Slonovi
සිංහල: අලි
Simple English: Elephant
slovenščina: Sloni
Gagana Samoa: Elefane
chiShona: Nzou
Soomaaliga: Maroodi
shqip: Elefanti
српски / srpski: Слон
Sesotho: Tlou
Basa Sunda: Gajah
svenska: Elefant
Kiswahili: Ndovu
தமிழ்: யானை
ತುಳು: ಆನೆ
తెలుగు: ఏనుగు
ไทย: ช้าง
татарча/tatarça: Фил
удмурт: Слон
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: پىل
українська: Слон
اردو: ہاتھی
Tshivenda: Nḓou
vepsän kel’: Elefant
Tiếng Việt: Voi
West-Vlams: Olifant
Winaray: Elepante
Wolof: Ñay
хальмг: Зан
isiXhosa: Indlovu
ייִדיש: העלפאנד
Yorùbá: Erin
Vahcuengh: Duzciengh
中文:
文言:
粵語:
isiZulu: Indlovu