Fırlatma koltuğu

Martin-Baker tipi bir fırlatma koltuğu

Fırlatma koltuğu, genellikle savaş uçaklarında acil durumlarda pilot veya mürettebatı kurtarabilmek için tasarlanmış bir sistemdir. Çoğu tasarımda pilotun oturduğu koltuk pilotla beraber patlayıcı veya roket motoru yardımıyla uçağın dışına fırlatılır. Uçaktan ayrılan koltuk bir paraşüt açarak pilotun güvenle yere inmesini sağlar.

Tarihçe

ABD Hava Kuvvetlerine bağlı Yüzbaşı Chris Stricklin F-16C savaş uçağından fırlatma koltuğu yardımıyla uzaklaşıyor. 14 Eylül 2003 Idaho ABD'de yapılan hava gösterilerinde hata yapan pilot uçağın 60 bin göstericinin üzerine düşmesine engel olmak için son ana kadar uçağı terk etmemiştir. Fırlatmadan 0.8 saniye sonra uçak çakılmış ancak uçak dışında mal veya can kaybı yaşanmamıştır.
Fırlatma koltuğu testler sırasında

Paraşüt tasarımcısı ve mucit Everard Calthrop 1916 yılında sıkıştırılmış havayla fırlatılma prensibiyle çalışan bir fırlatma koltuğu tasarımının patentini aldı. [1] Modern fırlatma koltuğu tasarımının ilk adımı ise Romanya’lı mucit Anastase Dragomir tarafından atılmıştır. Bir uçak veya araçtan ayrılabilen paraşütlü bölümü içeren tasarım ilk kez 25 Ağustos 1929 tarihinde Paris Orly Havaalanında test edilmiş ve başarılı olmuştur. [2]

Fırlatma koltuğu tasarımı II. Dünya Savaşı sırasında oldukça geliştirilmiştir. Bundan önce kontrol edilemez hale gelmiş bir uçaktan kaçmanın tek yolu uçaktan atlamaktı ancak sıkışık durum, pilotun üzerindeki g-kuvveti ve hava akımı gibi olumsuz koşullar yüzünden çoğunlukla başarısızlıkla sonuçlanıyordu.

İlk fırlatma koltukları birbirinden bağımsız şekilde Heinkel ve SAAB tarafından geliştirilmiştir. İlk tasarımlarda sıkıştırılmış hava itici kuvvet kaynağı olarak kullanılmaktaydı. 1940 yılında Heinkel He 280 jet savaş uçağında bir prototip denenmiştir. Test pilotlarından Helmut Schenk 13 Ocak 1942 uçuş sırasında zorunlu kalarak uçaktan fırlatma koltuğu sayesinde çıkmak zorunda kalan ilk kişi olur. [3] Ancak prototipten memnun kalınmayınca üretimi iptal edilen uçaktan sonra fırlatma koltuğunun standart olarak uygulandığı ilk uçak 1942 yılında Heinkel He 219 Uhu savaş uçağı olur.

En otros idiomas
العربية: مقعد قذفي
Deutsch: Schleudersitz
English: Ejection seat
עברית: מושב מפלט
Bahasa Indonesia: Kursi lontar
日本語: 射出座席
Bahasa Melayu: Kerusi lenting
Nederlands: Schietstoel
português: Assento ejetor
slovenščina: Katapultni sedež
српски / srpski: Избациво седиште
svenska: Katapultstol
українська: Крісло-катапульта
Tiếng Việt: Ghế phóng
中文: 彈射椅