Bor

Bor (B)

HPeriyodik tabloHe
LiBeBCNOFNe
NaMgAlSiPSClAr
KCaScTiVCrMnFeCoNiCuZnGaGeAsSeBrKr
RbSrYZrNbMoTcRuRhPdAgCdInSnSbTeIXe
CsBa HfTaWReOsIrPtAuHgTlPbBiPoAtRn
FrRa RfDbSgBhHsMtDsRgCnUutFlUupLvUusUuo 
 LaCePrNdPmSmEuGdTbDyHoErTmYbLu
 AcThPaUNpPuAmCmBkCfEsFmMdNoLr 


Temel özellikleri
Atom numarası5
Element serisiMetaloidler
Grup, periyot, blok13, 2, p
Görünüşsiyah/kahverengi
Bor
Atom ağırlığı10,811(7) g/mol
Elektron dizilimiHe 1s2 2s2 2p1
Enerji seviyesi başına
Elektronlar
2, 3
CAS kayıt numarası7440-42-8
Fiziksel Özellikleri
Maddenin hâliKatı
Yoğunluk2,34 g/cm³
Sıvı hâldeki yoğunluğu2,08 g/cm³
Ergime noktası2349 °K
2076 °C
Kaynama noktası4200 °K
3927 °C
Ergime ısısı50,2 kJ/mol
Buharlaşma ısısı480 kJ/mol
Isı kapasitesi11,087 J/(mol·K)
Atom özellikleri
Kristal yapısıRombohedral
Yükseltgenme seviyeleri3 (hafif asidik oksit)
Elektronegatifliği2,04 Pauling ölçeği
İyonlaşma enerjisi800,6 kJ/mol
Atom yarıçapı85 pm
Atom yarıçapı (hes.)87 pm
Kovalent yarıçapı82 pm
Van der Waals yarıçapı208 pm
Diğer özellikleri
Elektrik direnci150 nΩ·m (20°C'de)
Isıl iletkenlik27,4 W/(m·K)
Isıl genleşme5-7 µm/(m·K) (25°C'de)
Ses hızı16200 m/s (25 °C'de)
Mohs sertliği9,3
Vickers sertliği49000 MPa
Brinell sertliği? MPa

Bor, atom numarası 5 ve kimyasal sembolü B olan kimyasal elementtir. Bor bir yarı metaldir. Gerek Güneş Sistemi'nde gerek Dünya'nın kabuğunda düşük miktarlı bir elementtir. Buna rağmen, doğada rastlanan bileşiklerinin (borat minerallerinin) suda çözünürlüğü nedeniyle belli yerlerde yüksek yoğunlukta bulunabilir.

Elementel bor doğada bulunmaz. Endüstride yüksek saflıkta bor zorlukla elde edilebilir çünkü bor, karbon ve başka elementlerle bileşikler oluşturur. Borun çeşitli allotropları vardır: amorf bor koyu kahverengi bir tozdur; kristal bor ise siyah, son derece sert (Mohs sertlik skalasında yaklaşık 9,5) ve oda sıcaklığında düşük iletkendir. Elementel bor, yarı iletken endüstrisinde bir dopant olarak kullanılır. Yüksek saflıkta elementel bor süperiletken MgB2 teknolojisinin en önemli bileşenidir. Dunyada en cok bor Turkiyede.[1] Dünyada 4 önemli elementel bor üreticisi vardır: H.C. Starck (Almanya), S.B. Boron (A.B.D), Thronox (A.B.D) ve Pavezyum Kimya (Türkiye).

Bor bileşiklerinin ana kullanım alanları, çamaşır tozunda beyazlatıcı olarak (sodyum perborat) ve ısı yalıtımında kullanılan cam elyafının boraks bileşeni olaraktır. Bor bileşklierinin ayrıca, yüksek kuvvetli düşük ağırlıklı yapısal malzemelerde özelleşmiş rolleri vardır. Camlar ve seramiklerde onların ısı şokuna dayanıklı olması için kullanılır. Boron içeren reaktanlar organik bileşiklerin sentezinde kullanılırlar, ve boron içermeyen bazı ilaçların yapımında ara ürün olurlar.

Biyolojide boratlar memelilere düşük düzeyde toksiktir (sofra tuzu kadar) ama eklem bacaklılarda çok daha etkilidirler. Boron içeren doğal bir antibiyotik bilinmektedir. Bitkilerde az miktarda boron hücre duvarının sertleşmesi için gereklidir, bu yüzden toprakta boronun varlığı bitki büyümesi için gereklidir. Deneylerde boronun hayvanlarda da eser seviyede dahi olsa gerekli bir element olduğu bulunmuştur, ama hayvan fizyolojisindeki rolü bilinmemektedir.

En otros idiomas
Afrikaans: Boor (element)
አማርኛ: ቦሮን
aragonés: Boro
العربية: بورون
asturianu: Boru
azərbaycanca: Bor
беларуская (тарашкевіца)‎: Бор (элемэнт)
български: Бор (елемент)
भोजपुरी: बोरॉन
বাংলা: বোরন
བོད་ཡིག: ཚ་ནག
brezhoneg: Bor
bosanski: Bor (element)
català: Bor
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Bèng
Cebuano: Boro
کوردی: بۆرۆن
corsu: Boru
čeština: Bor (prvek)
Чӑвашла: Бор (элемент)
Cymraeg: Boron
Deutsch: Bor
ދިވެހިބަސް: ބޯރޯން
Ελληνικά: Βόριο
English: Boron
Esperanto: Boro
español: Boro
eesti: Boor
euskara: Boro
فارسی: بور
suomi: Boori
français: Bore
Nordfriisk: Boor
furlan: Bôr
Gaeilge: Bórón
Gagauz: Bor
Gàidhlig: Bòron
galego: Boro
ગુજરાતી: બોરોન
Gaelg: Boron
客家語/Hak-kâ-ngî: Phìn
Hawaiʻi: Boron
עברית: בור (יסוד)
हिन्दी: बोरॉन
Fiji Hindi: Boron
hrvatski: Bor (element)
magyar: Bór
interlingua: Boro
Bahasa Indonesia: Boron
Ido: Borono
íslenska: Bór
italiano: Boro
日本語: ホウ素
Patois: Buoran
la .lojban.: jicmrboro
Basa Jawa: Boron
ქართული: ბორი
Kabɩyɛ: Bɔrɩ
Gĩkũyũ: Boron
қазақша: Бор (элемент)
ភាសាខ្មែរ: បរ
ಕನ್ನಡ: ಬೊರಾನ್
한국어: 붕소
kurdî: Bor
коми: Бор
Кыргызча: Бор (элемент)
Latina: Borium
Lëtzebuergesch: Bor
Limburgs: Boor
Ligure: Boro
lumbaart: Boro
lingála: Bolo
lietuvių: Boras
latviešu: Bors
Māori: Pūtiwha
македонски: Бор (елемент)
മലയാളം: ബോറോൺ
मराठी: बोरॉन
кырык мары: Бор (элемент)
Bahasa Melayu: Boron
မြန်မာဘာသာ: ဘိုရွန်
Nāhuatl: Xacoiztatl
Plattdüütsch: Bor (Element)
नेपाली: बोरोन
नेपाल भाषा: बोरोन
Nederlands: Boor (element)
norsk nynorsk: Grunnstoffet bor
Novial: Bore
occitan: Bòr
Livvinkarjala: Borum
ଓଡ଼ିଆ: ବୋରନ
ਪੰਜਾਬੀ: ਬੋਰਾਨ
पालि: बोरोन
polski: Bor
Piemontèis: Bòr
پنجابی: بورون
português: Boro
Runa Simi: Boru
română: Bor (element)
armãneashti: Boru
русский: Бор (элемент)
संस्कृतम्: बोरान
sicilianu: Boru
Scots: Boron
srpskohrvatski / српскохрватски: Bor (element)
සිංහල: බෝරෝන්
Simple English: Boron
slovenčina: Bór
slovenščina: Bor (element)
Soomaaliga: Booron
shqip: Bori
Seeltersk: Bor
Basa Sunda: Boron
svenska: Bor
Kiswahili: Boroni
தமிழ்: போரான்
తెలుగు: బోరాన్
тоҷикӣ: Бор
ไทย: โบรอน
Tagalog: Boron
татарча/tatarça: Бор (элемент)
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: بور
українська: Бор
oʻzbekcha/ўзбекча: Bor (unsur)
vepsän kel’: Bor (himine element)
Tiếng Việt: Bo
Winaray: Boro
吴语:
хальмг: Борон
Yorùbá: Bórọ̀nù
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Phêng-sò͘
粵語: