Bazitli mantarlar

Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Bazitli mantarlar
Ernst Haeckel'in 1904 yılı Kunstformen der Natur (Doğanın Sanatsal Biçimleri) eserinden bazidyumlu mantar örnekleri.
Ernst Haeckel'in 1904 yılı Kunstformen der Natur (Doğanın Sanatsal Biçimleri) eserinden bazidyumlu mantar örnekleri.
Bilimsel sınıflandırma
Âlem:Fungi (Mantarlar)
Bölüm:Basidiomycota
Sınıflar

Alt bölüm Teliomycotina
   Urediniomycetes
Alt bölüm Ustilaginomycotina
    Ustilaginomycetes
Alt bölüm Hymenomycotina
    Homobasidiomycetes
    Heterobasidiomycetes

Bazitli mantarlar veya topuzlu mantarlar (Latince: Basidiomycota), mantar âleminin büyük bir bölümüdür. Topuz şekilli bazit adlı yapılar üzerinde spor oluşturan türlerden meydana gelir. Asklı mantarların kardeş grubu sayılır, tanımlanmış mantarların %37'sini oluşturan yaklaşık 22.300 farklı tür içerir. Bazidyumlu mantarlar geleneksel olarak Homobasidiomyctes (gerçek mantarlar) ve Heterobasidiomycetes (pas ve rastık mantarları) olarak ikiye ayrılmıştır. Günümüzde ise bazitli mantarların üç kladdan oluştukları düşünülür, bunlar Hymenomycotina (Hymenomycetes; mantarlar), Ustilaginomycotina (Ustilaginomycetes; rastık mantarları) ve Teliomycotina (Urediniomycetes; pas mantarları).

Bazitli mantarların hem tek hücreli hem de çok hücreli tipleri, eşeyli ve eşeysiz türleri vardır. Hem kara ortamında, hem de deniz dahil olmak üzere suda bulunurlar. Bazit üzerinde eşeysel sporlar taşımaları, uzun ömürlü çift çekirdekli hücrelere (dikaryonlara) sahip olmaları ve genelde kıskaç bağlantıları oluşturma özellikleri ile tanımlanırlar.

Yaşam döngüsü

Bazitli mantarların anormal bir cinselliği vardır. Genelde farklı cinsiyete sahip bireylerden oluşurlar ( heterotaliktirler), iki kutuplu (tek faktörlü) veya dört kutuplu (iki faktörlü) bir çiftleşme sistemi ile çok eşeyli gibi davranırlar. Genelde somatogami (hifogami) olur, yani farklı eşey tiplerine sahip iki monokaryotik miselyum hücresinin (hifin) birleşmesinden çift çekirdekli (dikaryotik) bir miselyum hücresi oluşur. Bu hücrenin içindeki iki çekirdek vejetatif büyüme boyunca birleşmez. Bu tip miselyuma dikaryotik, onu oluşturan miselyumlara dikaryon denir.

Çoğu bazitli mantar hayatının büyük bölümünde iki çekirdekli (dikaryotik) miselyum halinde yaşar, uygun çevresel şartlar oluşursa bir bazidyum meydana gelir, içinde çekirdek kaynaşması (karyogami) ardından mayoz gerçekleşir ve dört tane tek çekirdekli hücre meydana gelir.

Diploid hayat döngüsü örnekleri de vardır. Xerula cinsi spor şeklinde diploid klonlar oluşturur. Yaygın bir orman patojeni olan Armillaria, diploid miselyuma sahiptir, bunda hücre kaynaşmasını ( plasmogamiyi) çekirdek kaynaşması ( karyogami) izler.

Bazitli mantar türlerinde, eşeysiz sporlara ( konidyumlara) da sıkça rastlanır.

Bazidyumlar
En otros idiomas
aragonés: Basidiomycota
العربية: دعاميات
asturianu: Basidiomycota
azərbaycanca: Bsaidiomycoota
башҡортса: Базидиомицеттар
български: Базидиеви гъби
català: Basidiomicots
Cebuano: Basidiomycota
Deutsch: Ständerpilze
English: Basidiomycota
Esperanto: Bazidiomicetoj
español: Basidiomycota
eesti: Kandseened
euskara: Basidiomycota
français: Basidiomycota
Gaeilge: Basidiomycota
interlingua: Basidiomycota
Bahasa Indonesia: Basidiomycota
íslenska: Kólfsveppir
italiano: Basidiomycota
日本語: 担子菌門
Basa Jawa: Basidiomycota
한국어: 담자균류
lietuvių: Papėdgrybiai
latviešu: Bazīdijsēnes
македонски: Столпчести габи
Nederlands: Basidiomycota
polski: Podstawczaki
پنجابی: کھمبیاں
português: Basidiomycota
română: Basidiomycota
srpskohrvatski / српскохрватски: Gljive stapčarke
Simple English: Basidiomycota
slovenčina: Bazídiové huby
Tagalog: Basidiomycota
татарча/tatarça: Базидиомицетлар
українська: Базидіомікотові
oʻzbekcha/ўзбекча: Bazidiomitsetlar
Tiếng Việt: Ngành Nấm đảm
Winaray: Basidiomycota
中文: 担子菌门