Arkeoloji

Keops Piramidi, Mısır

Arkeoloji, arkeolojik yöntemlerle ortaya çıkarılmış kültürleri, sosyoloji, coğrafya, tarih, etnoloji gibi birçok bilim dalından yararlanarak araştıran ve inceleyen bilim dalıdır. Türkçeye yanlış bir şekilde "kazıbilim" olarak çevrilmiş olsa da kazı, arkeolojik araştırma yöntemlerinden sadece bir tanesidir. Arkeoloji asıl olarak insanlığın kültürel geçmişini, kültürlerin değişimini ve birbirleriyle ilişkilerini inceler.

Arkeoloji, Yunancadaki ἀρχé ar(ch)ke: eski, eskiden kalma ve ό λόγος logos: bilgi, bilim, öğreti, öğretme, tanımlama, ortaya koyma kelimelerinden türemiştir. Kelime anlamı olarak da "Eskinin -Bilgisi, -Bilmi, -Öğretisi, -Tanımlanması ve -Ortaya Çıkarılması" anlamlarına gelebilmektedir.

Arkeoloji, kendi içinde birçok farklı bilim dalını barındırmaktadır. Bunlar arasında tarihöncesi (prehistorya) arkeolojisi, klasik arkeoloji, protohistorya ve önasya arkeolojisi, mısır arkeolojisi, tevrat arkeolojisi, ortaçağ arkeolojisi sayılabilir. Arkeoloji, yazılı tarihten önce ve sonra yaşamış insanlara ilişkin bilgi edinme olanağı sağlaması açısından özellikle önemlidir. Bu bilim dalının uzmanları olan arkeologlar, araç, eşya ve yapı kalıntılarını inceleyerek, eski insanların nasıl yaşadıklarını anlayabilirler.

Arkeologlar çalışmalarını çoğunlukla eskiden insanların yaşadığı varsayılan yerleşimleri gün yüzüne çıkararak yürütürler. Yıkılan bir kentin üstüne yenisi yapıldığından eski kentler genellikle toprağın altında kalır ve üst üste kurulan yerleşmelerin mimari (özellikle kerpiç) yıkıntıları zamanla bir tepe oluşturur. Bu tür tepeler Türkiye'de höyük, Yunanistan'da "Magula", Yakındoğu'da "Tell", İran'da "Teppe" olarak adlandırılır.

Ülkemizdeki Alacahöyük,Yalıhüyük ve Çatalhöyük gibi eski yerleşmeler birer höyüktür. Ancak her arkeolojik buluntu yeri bir höyük değildir. İnler, düz yerleşme yerleri, antik kentler de arkeolojinin araştırma alanları arasında yer alır.

Tarih öncesi arkeolojisi yazının ortaya çıkmasından önceki dönemleri inceler. Bu incelemede kazılar çok büyük bir dikkatle yürütülür. Tarih öncesi dönemden günümüze kalan çanak çömlek parçaları, taş araçlar, mimari kalıntılar ya da organik kalıntılar çok önem taşımaktadır.

En otros idiomas
Afrikaans: Argeologie
Alemannisch: Archäologie
አማርኛ: ሥነ ቅርስ
aragonés: Arqueolochía
العربية: علم الآثار
asturianu: Arqueoloxía
azərbaycanca: Arxeologiya
башҡортса: Археология
Boarisch: Archäologie
žemaitėška: Arkeuoluogėjė
беларуская: Археалогія
беларуская (тарашкевіца)‎: Археалёгія
български: Археология
brezhoneg: Arkeologiezh
bosanski: Arheologija
català: Arqueologia
Cebuano: Arkeyolohiya
čeština: Archeologie
kaszëbsczi: Archeòlogijô
Cymraeg: Archaeoleg
dansk: Arkæologi
Deutsch: Archäologie
Zazaki: Arkeolociye
Ελληνικά: Αρχαιολογία
emiliàn e rumagnòl: Archeologî
English: Archaeology
Esperanto: Arkeologio
español: Arqueología
euskara: Arkeologia
estremeñu: Arqueologia
suomi: Arkeologia
français: Archéologie
furlan: Archeologjie
Frysk: Archeology
Gàidhlig: Àrc-eòlas
galego: Arqueoloxía
客家語/Hak-kâ-ngî: Kháu-kú-ho̍k
hrvatski: Arheologija
Kreyòl ayisyen: Akeyoloji
magyar: Régészet
interlingua: Archeologia
Bahasa Indonesia: Arkeologi
Interlingue: Archeologia
íslenska: Fornleifafræði
italiano: Archeologia
日本語: 考古学
Basa Jawa: Arkéologi
ქართული: არქეოლოგია
Qaraqalpaqsha: Arxeologiya
қазақша: Археология
kalaallisut: Ittarnisarsiorneq
ភាសាខ្មែរ: បុរាណវិទ្យា
한국어: 고고학
kurdî: Arkeolojî
Кыргызча: Археология
Latina: Archaeologia
Ladino: Arkeolojiya
Lëtzebuergesch: Archeologie
Lingua Franca Nova: Arceolojia
Limburgs: Archeologie
Ligure: Archeologia
lietuvių: Archeologija
latviešu: Arheoloģija
олык марий: Археологий
македонски: Археологија
монгол: Археологи
Bahasa Melayu: Arkeologi
Mirandés: Arqueologie
Napulitano: Archeologgia
Plattdüütsch: Archäologie
Nedersaksies: Ooldheaidkeunde
नेपाल भाषा: पुरातत्व
Nederlands: Archeologie
norsk nynorsk: Arkeologi
norsk: Arkeologi
Nouormand: Archéologie
occitan: Arqueologia
Livvinkarjala: Arheolougii
Picard: Arkéolodjie
polski: Archeologia
português: Arqueologia
română: Arheologie
русский: Археология
русиньскый: Археолоґія
саха тыла: Археология
sicilianu: Archioluggìa
srpskohrvatski / српскохрватски: Arheologija
Simple English: Archaeology
slovenčina: Archeológia
slovenščina: Arheologija
српски / srpski: Археологија
Basa Sunda: Arkéologi
svenska: Arkeologi
Kiswahili: Akiolojia
tetun: Akarolojia
Türkmençe: Arheologiýa
Tagalog: Arkeolohiya
Tok Pisin: Akiolosi
українська: Археологія
اردو: آثاریات
oʻzbekcha/ўзбекча: Arxeologiya
vèneto: Archiołogia
Tiếng Việt: Khảo cổ học
West-Vlams: Archeologie
Volapük: Vönotav
Winaray: Arkeyolohiya
მარგალური: არქეოლოგია
ייִדיש: ארכעאלאגיע
Zeêuws: Archeolohie
中文: 考古学
Bân-lâm-gú: Khó-kó͘-ha̍k
粵語: 考古