Afrika

Afrika
Africa (orthographic projection).svg
Alan30.370.000 km² (11.668.598,7 sq mi)
Nüfus1.032.532.974[1] (2011, 2nd)
Yoğunluk30,51/km²/km² (80/sq mi)
Ülkeler54
Zaman Dilimi+0 (Senegal)
+4 (Mauritius)
Dünya haritasında Afrika
Uydu görüntüsü

Afrika, yüzölçümü ve nüfus yoğunluğu açısından dünyanın en büyük ikinci kıtasıdır. Kendisine bitişik kabul edilen adalar ile birlikte 30,8 milyon km²'lik alanı ile dünya yüzölçümünün %6'sını ve dünya üzerindeki toprakların %24,4'ünü kapsar.[2] 1 milyar kişilik nüfusuyla dünya nüfusunun %15'ini barındırır. Afrika, kuzeyde Akdeniz, güneyde Hint Okyanusu, batıda Atlas Okyanusu, doğuda Sina Yarımadası, Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı ile çevrelenmiştir. Madagaskar'ı ve çeşitli takımadaları bünyesinde barındırır. Kıtada 54 adet diplomatik olarak tanınmış bağımsız devlet, dokuz bölge ve 3 adet de sınırlı tanınmış devlet bulunur.

Tüm kıtalar arasında en fazla genç nüfus Afrika'da bulunmaktadır. Afrikalıların %50'si 19 yaşının altındadır. Cezayir yüzölçüm olarak Afrikanın en büyük ülkesiyken, nüfus anlamında en büyük ülke ise Nijerya dır. Özellikle Batı Afrika'nın, insanoğlunun başlangıç noktası olduğu kabul edilir. Erken dönem büyük insansı maymunların yanı sıra, geç dönemdekileri yedi milyon yıl öncesinde olan Sahelanthropus tchadensis, Australopithecus africanus, A. afarensis, Homo erectus, H. habilis ve H. ergaster gibi türlerin evrimleşmesiyle oluştuğu kanıtlanan Homo sapiens yani modern insana dair bundan 200.000 yıl öncesine ait bulgular Etiyopya'da bulunmuştur.[3] Afrika, çok çeşitli iklim bölgeleri bulunan ekvatorun her iki yanında ve dünya üzerinde her iki iklim kuşağında da bulunan tek kıtadır.[4]

Afrika etnik, kültür ve dil olarak çok büyük bir çeşitliliğe ev sahipliği yapar. 19. yüzyıl sonlarında Avrupa ülkeleri tarafından sömürge haline getirilmiştir. Afrika'nın modern devletleri 20. yüzyıldaki dekolonizasyon sürecinden sonra ortaya çıkmıştır. Afrika ülkeleri kısmen 1881-1914 yıllarındaki Afrika Talanı sırasında şekillenmiştir.

Etimoloji

Afrika adı, Kartaca'ya ilk defa ayak basan Romalılarca "Afri" veya "Africani" denilen oymakların adından esinlenerek verilmiştir. Bu adın yerel Libya kabilelerini betimlemek için kullanıldığı düşünülse de, genellikle Fenikece'de kullanılan afar yani toz kelimesi ile bağlantılıdır. Ancak 1981 yılında yapılan bir hipoteze göre[5] bir Berberi kelimesi olan ve "deve" anlamına gelen ifriden gelir.[6] Aynı kelime kuzeybatı Libya'da bulunan, orijinal ismi Yafran(veya Ifrane) olan aynı zamanda Trablusgarb ve Cezayir dolaylarındaki Banu Ifran kabilesine verilen isimdir.[7]

Roma hakimiyetindeyken Kartaca, bugün Libya'nın sahil kesimleri dolaylarındaki Afrika Pronconsularis eyaletinin başkentiydi. Latin son eki "-ica" bir alanı tanımlamakta kullanılır.

Antik Romalılara göre, Asya kelimesi Mısır'ın doğusunda kalan Anadolu ve ötesini ifade ederken, Afrika kelimesi Mısır'ın batısını tanımlamak için kullanılmaktaydı. Bu keskin çizgi Yunan coğrafyacı Ptolemy (85-165 MÖ) tarafından belirlenmiştir.

Diğer etimolojik hipotezler ise;

  • Birinci yüzyıl Yahudi tarihçisi Flavius Josephus tarafından İncil Yaradılış 25:4'te ileri sürülen görüşe göre Afrika adı Libya'yı istila ettiği söylenen İbrahim peygamberin torunu Epher tarafından verilmiştir.
  • Sevillalı Isıldore'in Etymologiae isimli eserinde belirttiğine göre Afrika adı Latin kökenli aprica, yani "güneşli" anlamına gelen kelimeden gelmektedir.
  • Massey'in 1881 yılında ortaya attığı teze göre Afrika kelimesi, Mısır dilindeki af-rui-ka cümlesinden gelmektedir. Bunun anlamı "Ka'nın ağzına doğu dönmek" manasına gelir. Mısır felsefesinde "Ka", her insanın içinde olduğuna inanılan hayat özüdür ve "Ka'ya doğru dönmek", doğum yerine başlangıç yerine dönmek manasına gelir. Afrika, Mısırlılar için, soylarının geldiğine inanılan başlangıçtır.
  • Michèle Fruyt tarafından ortaya atılan bir diğer hipoteze göre[8], İtalya'da bulunan Umbria bölgesi kökenli "yağmurlu rüzgar" anlamına gelen Latinceyle bağlantılı "africus" yani "güney rüzgarı" kelimesinden gelmektedir.
En otros idiomas
Acèh: Afrika
адыгабзэ: Африкэ
Afrikaans: Afrika
Akan: Afrika
Alemannisch: Afrika
አማርኛ: አፍሪቃ
aragonés: Africa
Ænglisc: Affrica
العربية: أفريقيا
ܐܪܡܝܐ: ܐܦܪܝܩܐ
مصرى: افريقيا
অসমীয়া: আফ্ৰিকা
asturianu: África
авар: Африка
Aymar aru: Aphrika
azərbaycanca: Afrika
تۆرکجه: آفریقا
башҡортса: Африка
Boarisch: Afrika
žemaitėška: Afrėka
Bikol Central: Aprika
беларуская: Афрыка
беларуская (тарашкевіца)‎: Афрыка
български: Африка
भोजपुरी: अफिरका
Bislama: Afrika
Bahasa Banjar: Aprika
bamanankan: Afrika
বাংলা: আফ্রিকা
བོད་ཡིག: ཨ་ཧྥེ་རི་ཁ།
brezhoneg: Afrika
bosanski: Afrika
буряад: Африка
català: Àfrica
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Hĭ-ciŭ
нохчийн: Африка
Cebuano: Aprika
ᏣᎳᎩ: ᎬᎿᎦᏍᏛ
Tsetsêhestâhese: Mo'hetaneho'e
کوردی: ئەفریقا
corsu: Africa
qırımtatarca: Afrika
čeština: Afrika
kaszëbsczi: Afrika
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Афрїка
Чӑвашла: Африка
Cymraeg: Affrica
dansk: Afrika
Deutsch: Afrika
Thuɔŋjäŋ: Apirïka
Zazaki: Afrika
dolnoserbski: Afrika
डोटेली: अफ्रिका
ཇོང་ཁ: ཨཕ་རི་ཀ་
Ελληνικά: Αφρική
English: Africa
Esperanto: Afriko
español: África
eesti: Aafrika
euskara: Afrika
estremeñu: África
فارسی: آفریقا
Fulfulde: Afirik
suomi: Afrikka
Võro: Afriga
føroyskt: Afrika
français: Afrique
arpetan: Africa
Nordfriisk: Afrikoo
furlan: Afriche
Frysk: Afrika
Gaeilge: An Afraic
Gagauz: Afrika
贛語: 非洲
Gàidhlig: Afraga
galego: África
گیلکی: آفریقا
Avañe'ẽ: Áfrika
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: आफ्रिका खंड
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌰𐍆𐍂𐌹𐌺𐌰
ગુજરાતી: આફ્રિકા
Gaelg: Yn Affrick
Hausa: Afirka
客家語/Hak-kâ-ngî: Fî-chû
Hawaiʻi: ʻApelika
עברית: אפריקה
हिन्दी: अफ़्रीका
Fiji Hindi: Africa
hrvatski: Afrika
hornjoserbsce: Afrika
Kreyòl ayisyen: Afrik
magyar: Afrika
Հայերեն: Աֆրիկա
interlingua: Africa
Bahasa Indonesia: Afrika
Interlingue: Africa
Igbo: Eluàlà
Ilokano: Aprika
ГӀалгӀай: Африка
Ido: Afrika
íslenska: Afríka
italiano: Africa
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐊᑉᕆᖄ
日本語: アフリカ
Patois: Afrika
la .lojban.: frikytu'a
Basa Jawa: Afrika
ქართული: აფრიკა
Qaraqalpaqsha: Afrika
Taqbaylit: Tafrikt
Адыгэбзэ: Африкэ
Kongo: Afelika
Gĩkũyũ: Abĩrika
қазақша: Африка
kalaallisut: Afrika
ភាសាខ្មែរ: អាហ្វ្រិក
ಕನ್ನಡ: ಆಫ್ರಿಕಾ
한국어: 아프리카
Перем Коми: Африка
къарачай-малкъар: Африка
कॉशुर / کٲشُر: اَفریٖقہ
kurdî: Afrîka
коми: Африка
kernowek: Afrika
Кыргызча: Африка
Latina: Africa
Ladino: Afrika
Lëtzebuergesch: Afrika
лезги: Африка
Lingua Franca Nova: Africa
Luganda: Afirika
Limburgs: Afrika
Ligure: Africa
lumbaart: Africa
lingála: Afríka
لۊری شومالی: آفریقا
lietuvių: Afrika
latgaļu: Afrika
latviešu: Āfrika
मैथिली: अफ्रिका
Basa Banyumasan: Afrika
мокшень: Африк
Malagasy: Afrika
олык марий: Африка
Māori: Āwherika
македонски: Африка
മലയാളം: ആഫ്രിക്ക
монгол: Африк
मराठी: आफ्रिका
кырык мары: Африка
Bahasa Melayu: Afrika
Malti: Afrika
Mirandés: África
မြန်မာဘာသာ: အာဖရိက
مازِرونی: آفریقا
Dorerin Naoero: Aprika
Nāhuatl: Africa
Napulitano: Africa
Plattdüütsch: Afrika
Nedersaksies: Afrika
नेपाली: अफ्रिका
नेपाल भाषा: अफ्रिका
Nederlands: Afrika
norsk nynorsk: Afrika
norsk: Afrika
Novial: Afrika
Nouormand: Afrique
Sesotho sa Leboa: Afrika
Chi-Chewa: Africa
occitan: Africa
Livvinkarjala: Afriekku
Oromoo: Afrikaa
ଓଡ଼ିଆ: ଆଫ୍ରିକା
Ирон: Африкæ
ਪੰਜਾਬੀ: ਅਫ਼ਰੀਕਾ
Pangasinan: Afrika
Kapampangan: Aprika
Papiamentu: Afrika
Picard: Afrike
Deitsch: Afrikaa
Norfuk / Pitkern: Afreka
polski: Afryka
Piemontèis: Àfrica
پنجابی: افریقہ
Ποντιακά: Αφρικήν
پښتو: افريقا
português: África
Runa Simi: Aphrika
rumantsch: Africa
Romani: Afrika
Kirundi: Bufirika
română: Africa
armãneashti: Africa
tarandíne: Afriche
русский: Африка
русиньскый: Африка
Kinyarwanda: Afurika
संस्कृतम्: आफ्रिकाखण्डः
саха тыла: Африка
sardu: Àfrica
sicilianu: Àfrica
Scots: Africae
سنڌي: آفريڪا
davvisámegiella: Afrihká
Sängö: Afrîka
srpskohrvatski / српскохрватски: Afrika
Simple English: Africa
slovenčina: Afrika
slovenščina: Afrika
Gagana Samoa: Aferika
chiShona: Africa
Soomaaliga: Afrika
shqip: Afrika
српски / srpski: Африка
Sranantongo: Afrka
SiSwati: Í-Afríka
Sesotho: Afrika
Seeltersk: Afrikoa
Basa Sunda: Afrika
svenska: Afrika
Kiswahili: Afrika
ślůnski: Afrika
ತುಳು: ಆಫ್ರಿಕಾ
తెలుగు: ఆఫ్రికా
tetun: Áfrika
тоҷикӣ: Африқо
Türkmençe: Afrika
Tagalog: Aprika
Setswana: Aferika
lea faka-Tonga: ʻAfelika
Tok Pisin: Aprika
Xitsonga: Afrika
татарча/tatarça: Африка
reo tahiti: ’Afirita
тыва дыл: Африка
удмурт: Африка
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئافرىقا
українська: Африка
اردو: افریقا
oʻzbekcha/ўзбекча: Afrika
Tshivenda: Afurika
vèneto: Àfrica
vepsän kel’: Afrik
Tiếng Việt: Châu Phi
West-Vlams: Afrika
Volapük: Frikop
walon: Afrike
Winaray: Aprika
Wolof: Afrig
吴语: 非洲
хальмг: Априк
isiXhosa: I-Afrika
მარგალური: აფრიკა
ייִדיש: אפריקע
Yorùbá: Áfríkà
Vahcuengh: Feihcouh
Zeêuws: Afrika
中文: 非洲
Bân-lâm-gú: Hui-chiu
粵語: 非洲
isiZulu: IAfrika