Abdus Salam

Nobel prize medal.svg Muhammed Abdus Salam
محمد عبد السلام
Abdus Salam 1987.jpg
1987 yılında Salam, bir çocukla konuşurken.
Doğum29 Ocak 1926(1926-01-29)
Jhang, Sahiwal Bölgesi, Pencap, İngiliz Hindistanı
Ölüm21 Kasım 1996 (70 yaşında)
Oxford, İngiltere, Birleşik Krallık
MilliyetiPaki
Dinİslam
DalıKuramsal fizik
Çalıştığı yerlerPAEC
SUPARCO
PINSTECH
Pencap Üniversitesi
Imperial College London
Hükümet Koleji Üniversitesi
Cambridge Üniversitesi
ICTP
COMSATS
TWAS
Edward Bouchet Abdus Salam Enstitüsü
ÖğrenimPencap Üniversitesi
Hükümet Koleji Üniversitesi
Aziz John Koleji, Cambridge
Doktora hocasıNicholas Kemmer
Doktora öğrencileriMichael Duff
Ali Chamseddine
Robert Delbourgo
Walter Gilbert
John Moffat
Yuval Ne'eman
John Polkinghorne
Riazuddin
Fayyazuddin
Masud Ahmad
Partha Ghose
Kamaluddin Ahmed
Ghulam Murtaza
Munir Ahmad Rashid
Önemli başarılarıElektrozayıf kuvvet
•Goldstone bozonu
Büyük Birleşik Teorisi
Higgs mekanizması
•Manyetik foton
•Nötr akım
•Pati-Salam modeli
Kuantum mekaniği
•Pakistan ve kitle imha silahları
Pakistan uzay programı
Preonlar
Standart Model
•Güçlü yerçekimi
•Süper alan
W ve Z bozonları
Aldığı ödüllerSmith Ödülü
1950
Adams Ödülü
1958
Nişan-ı Pakistan
1959
Hughes Madalyası
1864
Kraliyet Madalyası
1978
Nobel Fizik Ödülü[1]
1979
Nishan-e-Imtiaz
1979
Jozef Stefan Madalyası
1980
Fiziğe Üstün Katkıları için Altın Madalya
1981
Lomonosov Altın Madalyası
1983
Copley Madalyası
1990
Cristoforo Colombo Ödülü
1992
Ek bilgiBilim alanında Nobel ödülünü kazanan ilk Müslüman bilim adamı.
İmza

Muhammed Abdüs Salam (Punjabi, Urdu: محمد عبد السلام‎; okunuşu [əbd̪ʊs səlɑm]; d. 29 Ocak 1926 - ö. 21 Kasım 1996), elektrozayıf etkileşim ile ilgili çalışmalara katkılarından dolayı 1979 yılında Nobel Fizik Ödülünü paylaşan kuramsal fizikçidir. Kendisi Nobel Ödülü kazanan ilk Pakistan'lı ve Mısır'lı Enver Sedat'tan sonra Nobel Ödülü kazanan ilk müslüman olmakla birlikte fen alanında bu ödülü kazanan ilk müslüman olmuştur.[2]

Salam 1960’ten 1974’e kadar Pakistan hükümetine bilim danışmanlığı yaptı ve bu önemli rol Pakistan'ın altyapısına büyük katkı sağladı. Salam kuramsal ve parçacık fiziğindeki önemli gelişmelerden ve katkılarından sorumlu olmanın yanında ülkesindeki bilimsel araştırmaları en yüksek seviyeye çıkarmakla da yükümlüydü. Salam SUPARCO’nun kurucu müdürüydü ve Pakistan Atomik Enerji Komisyonu’nda (PAEC) Kuramsal Fizik Grubu’nun yönetiminden sorumluydu. Bilim danışmanı olarak Salam, nükleer enerjinin barışçıl kullanılmasında ve 1972’de Pakistan’ın atom bombasını geliştirmesinde tamamlayıcı bir rol oynadı ve onun gözetiminde çalışan bilim adamları tarafınca  bu programın “bilimsel babası” olarak görüldü. 1974 yılında Pakistan Parlamentosu Ahmediyye Müslüman Topluluğu’nun kafir olduğunu beyan eden belgeyi yayınladıktan sonra Selam, ülkesinden protestolarla ayrıldı. Ölümünden sonra bile, ülkesinin en nüfuzlu bilim adamlarından sayıldı. 1998 yılında, Pakistan’ın nükleer testleri sonrası, Pakistan Hükümeti Salam’ın hizmetlerini onurlandırmak için onun anısına bir hatıra pulu bastırdı.

Salam’ın en büyük ve dikkate değer başarıları arasında Pati–Salam modeli, manyetik foton, vektör meson, Büyük Birleşme kuramı, süpersimetri çalışmaları ve de en önemlisi elektrozayıf kuvvet teorisini içerir ki bu fizik alanındaki en prestijli ödülü- Nobel Ödülünü kazanmasına vesile olmuştur , Salam kuantum alan kuramına ve Londra Imperial Koleji’nde matematiğin gelişmesine büyük katkılarda bulundu. Öğrencisi Riazuddin ile Selam modern nötron teorisi, nötron yıldızları ve kara deliklere, ayrıca kuantum mekaniğini modernize etmeye ve kuantum alan kuramına büyük katkılar yaptı.Bir öğretmen ve bilim destekçisi olarak, Salam Pakistan’da matematiksel ve kuramsal fiziğin kurucusu ve babası, kendi döneminde de başbakanın bilim başdanışmanı olarak tanınır. Pakistanlı fizikçileri Fizik Topluluğuna kazandırarak dünyaya çok büyük katkı sağlamıştır. Öldüğü ana kadar bile bıkmadan usanmadan fiziğe katkılarını ve Üçüncü Dünya Ülkelerinde bilimin ilerlemesine olan desteğini geri çekmedi.

Gençliği ve eğitim hayatı

Abdus Salam, Chaudhry Muhammad Hussain ve Hajira Hussain’in oğlu olarak bir Ahmedi Punjabi Rajput ailede dünyaya geldi. Ailesi islama 12. yüzyılda geçti ve köklü dini geleneklere ve öğrenme aşkına sahiptiler. (büyükbabası, Gül Muhammed, dindar bir alim olmanın yanı sıra bir fizikçiydi de.) Salam'ın babası Punjab State’te  Eğitim Bölümünde geçimlerini tarımla sağlayan fakir bir mahallede eğitim memurluğunu yapıyordu.

Salam 14 yaşında Punjab Üniversitesi yeterlilik sınavında o güne kadarki en yüksek notu aldı. Lahore, Punjab State’teki Government College Universitesi’ne tam burs kazanarak Urdu ve İngiliz edebiyatı alanına geçti fakat çok geçmeden yoğunlaşacağı alan olarak matematiği seçti. Salam’ın akıl hocaları Salam’ın İngilizce öğretmeni olmasını istiyordu ama Salam matematik alanında karar kıldı. Dördüncü sınıf öğrencisi olarak tezini matematikten, Srinivasa Ramanujan'ın problemi üzerine yayınladı ve ilk derecesini 1944’te Matematik bölümünden aldı. Babası Hint Sivil Servisi’ne katılmasını istiyordu. O günlerde Hint Sivil Servisi, yeni mezunların ve sivil toplumda önemli yere sahip olan kamu hizmetlilerinin en çok istek duydukları yerdi.  Babasının isteğine saygı duyarak Salam şansını Hint Demiryolları’ndan yana denedi fakat küçük yaştan beri göz kusuru olduğu ve gözlük kullandığından dolayı bu görev için yeterli değildi. Göreve alınmamasında sadece bu da değil demiryol mühendislerinin girdiği mekanik testini geçemeyişi ve çok genç oluşu da etkiliydi. Bu nedenle iş başvurusu geri çevrildi. Lahore’dayken Government College Üniversitesi’nden mezun olmak için devam etti. Matematikteki derecesini 1946 yılında Government College Üniversitesinden aldı. Aynı yıl Cambridge, Aziz John Koleji’nden burs kazandı. 1949’da B.A derecesini matematik ve fizik dalında Double First-Class Honours ile tamamladı. 1950 yılında en çok beğenilen doktora öncesi fiziğe katkısından dolayı Cambridge Üniversitesi tarafından Smith Ödülü’ne layık görüldü. Lisanslarını tamamladıktan sonra Fred Hoyle, Selam’ı deneysel fizik alanında çalışma yapmak için Cavendish Laboratuvarı’na davet etti fakat Salam’ın uzun süre deney sonucu bekleyerek uzun deneyler yürütmeye sabrı yoktu. Salam Jhang, Punjab’a geri döndü ve burs kazanmasının ardından Birleşik Krallık'a doktora yapmaya gitti.

PhD derecesini kuramsal fizik alanında Cambridge Cavedish Laboratuvarın’da edindi. Doktora tezi kuantum elektrodinamiği ile ilgili  kapsamlı ve temel çalışmalar içeriyordu. Onun 1951’de yayınladığı bu tezi dünya geneldinde oldukça dikkat çekmişti ve bunun sonucunda Adam’s Ödülü’nü kazandı. Doktora çalışmaları sırasında akıl hocaları Dirac ve Feynman gibi alimlere kafa tutan zorlu bir problemi bir yıl içerisinde çözmesi için ona meydan okudular. Salam altı ay içinde meson kuramı renormalizasyonuna bir çözüm buldu. Cavendish Laboratuvarında getirdiği bu çözümle Bethe, Oppenheimer ve Dirac’ın dikkatlerini çekmeyi başardı.

En otros idiomas
azərbaycanca: Əbdus Salam
تۆرکجه: عبدالسلام
беларуская: Абдус Салам
български: Абдус Салам
bosanski: Abdus Salam
čeština: Abdus Salam
Deutsch: Abdus Salam
Zazaki: Abdus Salam
English: Abdus Salam
español: Abdus Salam
euskara: Abdus Salam
فارسی: عبدالسلام
français: Abdus Salam
galego: Abdus Salam
ગુજરાતી: અબ્દુસ સલામ
hrvatski: Abdus Salam
Kreyòl ayisyen: Abdus Salam
magyar: Abdus Salam
Հայերեն: Աբդուս Սալամ
Bahasa Indonesia: Abdus Salam
italiano: Abdus Salam
한국어: 압두스 살람
kurdî: Abdus Salam
Latina: Abdus Salam
latviešu: Abduss Salams
Malagasy: Abdus Salam
македонски: Абдус Салам
മലയാളം: അബ്ദുസലാം
Bahasa Melayu: Abdus Salam
Nederlands: Abdus Salam
norsk nynorsk: Abdus Salam
ਪੰਜਾਬੀ: ਅਬਦੁਸ ਸਲਾਮ
polski: Abdus Salam
پنجابی: عبدالسلام
português: Abdus Salam
română: Abdus Salam
русский: Абдус Салам
srpskohrvatski / српскохрватски: Abdus Salam
Simple English: Abdus Salam
slovenčina: Abdus Salam
slovenščina: Abdus Salam
svenska: Abdus Salam
Kiswahili: Abdus Salam
тоҷикӣ: Абдуссалом
українська: Абдус Салам
oʻzbekcha/ўзбекча: Abdus Salam
Tiếng Việt: Abdus Salam
Yorùbá: Abdus Salam