Wikang Griyego

Greek
ελληνικά
ellīniká
Pagbigkas[eliniˈka]
Sinasalitang katutubo saGreece, Cyprus, Italy, Turkey, Abkhazia, Albania, Egypt, Romania, France, Ukraine and in the Greek diaspora
Mga katutubong
tagapagsalita
13.1 million  (2009)[1]
Pamilyang wika
Indo-European
  • Hellenic
    • Greek
Mga pamantayang anyo
Demotic
Mga wikain/diyalekto
Ancient dialects
Cappadokian
Cretan
Cypriot
Grico
Cheimarriotika
Katharevousa
Maniot
Pontic
Tsakonian
Yevanic
others
Sistema ng pagsulatGreek alphabet
Greek Braille
Opisyal na katayuan
Opisyal na wika sa Greece
 Cyprus
 European Union
Kinikilalang wikang pang-minoridad sa
 Albania[2][3]
 Italya[4]
 Armenia[5]
Romania Rumaniya[5]
 Turkey
 Ukraine[5]
Mga kodigong pangwika
ISO 639-1el
ISO 639-2gre (B)
ell (T)
ISO 639-3Variously:
grc – [[ell – [[pnt – [[gmy – [[gkm – [[cpg – [[yej – [[tsd – [[Tsakonian]]
Linggwaspera

56-AAA-a (varieties:

56-AAA-aa to -am)

Ang Griyego (Griyego: Ελληνικά, bigkas /e·li·ni·ká/, “Eleniko”) ay bumubuo ng kanyang sariling sangay sa pamilya ng mga wikang Indo-European. Nagtataglay ito ng 3500 taon ng nakatalang kasaysayan, ang pinakamahaba sa anumang wikang Indoeuropeo. Isinasalita ito ng 15 milyong tao.

Ang wikang Griego o Ellinika ng bansang Grecia ay isa sa pinakamatandang wika sa Europa na higit pa ang gulang sa Indo-Europeong pangkat ng mga wika. Ang pagkakaroon nito ng mga bagong salita mula sa iba pang bansang Europeo ay lalo pang nagpayaman sa wikang ito at sa kasalukuyan ang wikang ito ay may ilang sangay ng wika katulad ng Ruso, Galida o Aleman at mga wika na nakapalibot sa bansang Rusya malapit sa Asya.Ang wikang Griego ay may dalawang pangkat at ito ay ang KATHAREVUSA o dinalisay na Griego at ang ikalawa ay ang KOINE o tinaguriang pangkalahatang gamit na Griego. Sa kasalukuyan, ang KOINE na Griego ang siyang kinilalang pambansang Wika nang nasabing bansa at nilahukan na lang ng ilang mahalagang salita mula sa KATHAREVUSA dahil umano na di lubus ang pakahulugan ng salitang Griego kapag pinaghiwalay ang dalawang anyo ng Wikang ito. Ang wikang Griego o Ellinika ay gamit sa pakikipagtalastasan sa buong Grecia, sa kapuluan ng Creta at gayon din sa pulo ng Kypros.

Mga Aspektong Historiko, Sosyal at Pangkultural

Kasaysayan

Ang mga wika o dayalektong Griyego ay nasa isang kub-angkanhay (subfamily) na nasa pamilyang Indo-Europeo. Kasama ng mga nakasulat na rehistro sa loob ng 3,400 taon. Ang wikang Griyego ay isa sa mga lenggwaheng ang makasaysayang pag-unlad ay maaaring masundan sa matagal na panahon, na nalalampasan lamang ng mga nasusulat ng wika sa wikang Tsino, Ehipto, at Hitito (Hittite).[6] Ang kasaysayan ng wikang Griyego ay maaring mahati sa mga sumusunod na mga panahon.

  • Pinagmulan: Ang prehistorya ng wikang Griyego ay sumulong dahil sa mga binuong Indo-europeong huna (teoriya) simula sa gitna ng ika-XIX na siglo. Ang wikang Griyego, tulad ng mga wika sa grupong Indoaryano o Armenyo, ay nanggaling sa mga dayalektong ginamit ng mga bayang maaring lumipat sa kalagitnaan ng ika-apat na milenyo bago ang ating higtion (era) mula sa mga estepa (steppes) ng hilagang Dagat na Itim (Black Sea) sa lambak sa baba ng Ilog Danubyo (Danube River). Mula sa rehiyong ito, ang mga tagapagsalita ng proto-Heleniko (proto-hellenic) ay lumipat patimog, papunta sa Tangway ng Balkanika (Balkan Peninsula).
  • Karaang Griyego: Tinatantiya na dumating ang unang alon (first wave) ng mga tagapagsalita ng mga Griyegong dayalekto sa Peloponeso (Pelloponnese) at sa ilang mga pulo sa Dagat ng Egeyo (Aegean Sea) sa ikalawang milenyo. Kinilala sila bilang ang mga ἀχάιοι (akháioi, "akeyos") ni Homer at ang mga Ahhiyawa na nanggaling sa Hitito (Hittite). Ang sinasalita ng mga Akeyos ay tila isang base ng mga naunáng Honico-Atikong (Ionic-Attic) dayalekto. Ang mga pelasgo o mga nakaraang tagapagsalita ng Helenikong Tangway ay nahalinhinan ng mga tagapagsalita ng Griyego.
Other Languages
адыгабзэ: Урымыбзэ
Afrikaans: Grieks
Alemannisch: Griechische Sprache
አማርኛ: ግሪክ (ቋንቋ)
aragonés: Idioma griego
العربية: لغة يونانية
مصرى: يونانى
asturianu: Griegu
azərbaycanca: Yunan dili
تۆرکجه: یونان دیلی
башҡортса: Грек теле
žemaitėška: Graiku kalba
Bikol Central: Tataramon na Griego
беларуская: Грэчаская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Грэцкая мова
български: Гръцки език
भोजपुरी: यूनानी भाषा
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: গ্রীক ঠার
brezhoneg: Gresianeg
bosanski: Grčki jezik
буряад: Грек хэлэн
català: Grec
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Hĭ-lé-nà̤-ngṳ̄
нохчийн: Грекийн мотт
qırımtatarca: Yunan tili
čeština: Řečtina
Чӑвашла: Грек чĕлхи
Cymraeg: Groeg (iaith)
Zazaki: Yunanki
dolnoserbski: Grichišćina
Esperanto: Greka lingvo
español: Idioma griego
euskara: Greziera
estremeñu: Luenga griega
føroyskt: Grikskt mál
français: Grec
Nordfriisk: Griichisk spriak
Frysk: Gryksk
Gaeilge: An Ghréigis
贛語: 希臘語
Gàidhlig: Greugais
galego: Lingua grega
Avañe'ẽ: Gyresiañe'ẽ
Gaelg: Greagish
客家語/Hak-kâ-ngî: Hî-lia̍p-ngî
Hawaiʻi: ʻōlelo Helene
עברית: יוונית
Fiji Hindi: Greek bhasa
hrvatski: Grčki jezik
hornjoserbsce: Grjekšćina
հայերեն: Հունարեն
interlingua: Lingua grec
Bahasa Indonesia: Bahasa Yunani
ГӀалгӀай: Эллиной мотт
íslenska: Gríska
italiano: Lingua greca
日本語: ギリシア語
la .lojban.: xesybau
Basa Jawa: Basa Yunani
ქართული: ბერძნული ენა
Qaraqalpaqsha: Grek tili
Адыгэбзэ: Алыджыбзэ
қазақша: Грек тілі
ភាសាខ្មែរ: ភាសាក្រិក
한국어: 그리스어
Перем Коми: Эллин кыв
kernowek: Grew
Кыргызча: Грек тили
Ladino: Lingua grega
Lëtzebuergesch: Griichesch
лезги: Грек чӀал
Lingua Franca Nova: Elinica (lingua)
Limburgs: Nuigrieks
Ligure: Lengoa grega
lumbaart: Lengua greca
lingála: Ligreki
lietuvių: Graikų kalba
latviešu: Grieķu valoda
мокшень: Греконь кяль
Malagasy: Fiteny grika
олык марий: Грек йылме
Baso Minangkabau: Bahaso Yunani
македонски: Грчки јазик
монгол: Грек хэл
Bahasa Melayu: Bahasa Yunani
မြန်မာဘာသာ: ဂရိဘာသာနှင့်စာပေ
Dorerin Naoero: Dorerin Grit
Plattdüütsch: Greeksche Spraak
Nedersaksies: Grieks
नेपाल भाषा: ग्रीक भाषा
Nederlands: Grieks
norsk nynorsk: Gresk
norsk: Gresk
Novial: Grekum
Chi-Chewa: Chigiriki
occitan: Grèc (lenga)
Kapampangan: Amanung Griyegu
Papiamentu: Griego
Picard: Grec
Piemontèis: Lenga greca
پنجابی: یونانی بولی
português: Língua grega
Runa Simi: Grigu simi
română: Limba greacă
русиньскый: Ґрецькый язык
Kinyarwanda: Ikigereki
саха тыла: Гириэк тыла
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱜᱨᱤᱠ ᱯᱟᱹᱨᱥᱤ
sicilianu: Lingua greca
Scots: Greek leid
davvisámegiella: Greikkagiella
srpskohrvatski / српскохрватски: Grčki jezik
Simple English: Greek language
slovenčina: Grécke jazyky
slovenščina: Grščina
Gagana Samoa: Fa'aEleni
Soomaaliga: Af-Giriiga
српски / srpski: Грчки језик
Sesotho: Segerike
Seeltersk: Griechisk
Basa Sunda: Basa Yunani
svenska: Grekiska
Kiswahili: Kigiriki
ślůnski: Grecko godka
తెలుగు: గ్రీక్ భాష
Tok Pisin: Tok Gris
Türkçe: Yunanca
татарча/tatarça: Юнан теле
удмурт: Грек кыл
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: گرېك تىلى
українська: Грецька мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Yunon tili
vepsän kel’: Grekan kel'
Tiếng Việt: Tiếng Hy Lạp
Volapük: Grikänapük
Winaray: Griniyego
吴语: 希腊语
хальмг: Грисин келн
მარგალური: ბერძენული ნინა
ייִדיש: גריכיש
Yorùbá: Èdè Gríkì
中文: 希腊语
Bân-lâm-gú: Hi-lia̍p-gú
粵語: 希臘文
isiZulu: IsiGreki