Microsoft Windows

Microsoft Windows
Windows logo and wordmark - 2012.svg
Websayt:windows.microsoft.com
Pamilya ng OS:Windows 9x, Windows CE, at Windows NT
Modelo ng Pinagmulan:Closed/shared source
Inaasintang merkado:Personal computing
Wikang mayroon na:137 wika[1]
Paraan ng pagbago:
  • Windows Update
  • Windows Anytime Upgrade
  • Windows Store
  • Windows Software Update Services
Sinusuportang platforms:ARM, IA-32, Itanium, x86-64
Klase ng Kernel:
  • Pamilya ng Windows NT: Hybrid
  • Windows 9x at mas maaga: Monolithic (MS-DOS)
Nakatandang user interface:Windows shell
Lisensiya:Proprietary commercial software
Estado ng paggana:Inilabas sa publiko

Ang Microsoft Windows (IPA: ['maɪˌkɹaʊsɒft 'wɪndəʊs]), kilala rin sa katawagang Windows (IPA: ['wɪndəʊs]) o MS-Windows (IPA: ['ɛmɛs 'wɪndəʊs]), ay isang kamag-anakan ng mga operating system na ginawa ng Microsoft. Bagaman sa mga unang bersyon nito ang Windows ay ginawa ng Microsoft bilang isang operating environment at pakikihalubilong makikitang pantagagamit lamang habang halos lahat ng mga paglakad ay sa MS-DOS pa rin isinasalalay, lahat na ng mga sumunod na bersyon nito ay mga OS na. At noong simula rin, ang mga bersyon ng Windows ay ginawa alang-alang sa mga tahanan lamang, at ang mga OS namang pantanggapan ay sa mga bersyon ng Windows NT. Ngunit nagtapos ito noong inilabas ang Windows XP, na nagsanib ng dalawang hanay na pang-OS ng Microsoft, ang Microsoft Windows at ang Windows NT.

Sa kasalukuyan, ang Windows ang pinakatanyag na kaparaananang pampamamalakad sa buong mundo. Pinanghahawakan sa kasalukuyan ng Microsoft ang 91.13% ng pamilihang pang-OS habang ang hinahawakan ng pinakamalaking katunggali nito sa pamilihan ay 7.82%; ito ang Mac OS ng Apple Inc..[2] Bagaman sa laki ng agwat na ito, mayroon pa ring ilang nagsasabing ipinapanganiban pa rin ang Windows na bumagsak.[3]

Kasaysayan

Punong artikulo: Kasaysayan ng Microsoft Windows
Kahon ng Windows 1.0; pansining hindi pa ito nabubuksan, at nakasulat sa kahong isa itong kapaligirang pampamamalakad

.

Mga kapaligirang pampamamalakad

19851990

Silipin din: Windows 1.0x at 2.x

Nagsimula ang Microsoft Windows bilang isang pakikihalubilong makikitang pantagagamit at kapaligirang pampamamalakad ng mga kompyuter ng IBM at iba pang mga kahalintulad na kompyuter na tumatakbo sa ilalim ng MS-DOS. Ito ay noong Nobyembre 20, 2012, ang pagkakalabas ng Windows 1.0[4], ang pinakaunang bersyon ng Microsoft Windows. Kailangang alalahaning ang mga unang limang bersyon ng Microsoft Windows: Windows 1.0, 2.x, 3.0 at 3.1x, ay hindi mga kaparaanang pampamamalakad kundi mga pakikihalubilong makikitang pantagagamit at kapaligirang pampamamalakad lamang. Ang mga ito ay gumaganap lamang bilang isang pagpapalawig ng mga kakayahan ng MS-DOS, ngunit lahat pa rin ng mga paglakad ay ginaganap pa rin ng MS-DOS.

Noong una, ang pagpapabuti ng Microsoft sa Windows ay mariing pinipigilan ng mga pagsasakdal ng Apple. Ito ay dahil sa hindi mailakip ng Microsoft ang mga katangiang kagaya ng mga nagpapatung-patong na dungawan, at ang tapunan ng basura sa paniniwala ng Apple na ang mga istilong iyon ay dapat panghawakan ng Apple lamang dahil sila ang unang gumawa at gumamit ng ganoong istilo, at ang mga ito ay saklaw ng karapatang-aring sila ay tanging may-hawak. Sa lahat-lahat, inaangkin ng Apple na nalugi sila nang USD 5 bilyon dahil dito.[5][6]

19901995

Silipin din: Windows 3.x

Noong Mayo 22, 1990, inilabas ng Microsoft ang Windows 3.0,[7] ang ikaapat na bersyon ng Microsoft Windows. Agad itong naging isa sa mga pinakatanyag at mabiling kaparaanang pampamamalakad sa kasaysayan ng Microsoft Windows at ng buong pamilihang pang-OS, at ang mayroong pinakamalaking naiambag sa pagsikat ng Microsoft at Microsoft Windows sa pamilihang panteknolohiya. At malamang ang mga pangunahing dahilan nito ay ito lamang ang nag-iisang bersyon ng Microsoft Windows na mayroong kakayahang tumakbo sa tatlong magkakaibang uri ng alaala.

Ang mga katangian ng Windows 3.0 ay pinagbutihan pa noong, Abril 6, 1992,[7][8] inilabas ng Microsoft ang Windows 3.1, isang bagong OS ng Microsoft na batay sa Windows 3.0, na mayroong dagdag na pagsasaayos sa mga suliranin ng Windows 3.0, at pagtaguyod sa mga midya at TrueType.[9] Bagaman marami pa rin itong kulang na katangiang mahahalagang, katulad ng mahahabang pangalang pantalaksan, isang hapag-gawaan, o isang kaparaanang pananggalang mula sa mga talaksang mapanira, matatagpuan lahat sa katunggali nitong OS/2, isang OS na tinulungan ding pagbutihin dati ng Microsoft, ng IBM, naging matagumpay pa rin ito sa pamilihang pang-OS. Ang pangunahing nagdulot nito ay ang kasikatan ng nauna pa nitong bersyon, ang Windows 3.0.

Naglabas din ng mga pagpapabuti ang Microsoft alang-alang sa Windows. Ang Windows 3.11 ay halos kaparang-kapara ng Windows 3.1, at nagdagdag lamang ng ilang mga talaksan. Bagaman dito, marami pa ring mga sirang matatagpuan sa Windows 3.1 ang matatagpuan pa rin sa Windows 3.11.

Mga kaparaanang pampamamalakad

Ang logo ng Windows NT

19931995

Silipin din: Windows NT 3.1, 3.5 at 3.51

Ang pinakaunang inilabas na kaparaanang pampamamalakad ng Microsoft ay ang Windows NT 3.1, na ginawa sa arkitekturang Windows NT, isang hanay pang-OS ng Microsoft alang-alang sa pamilihang pantanggapan, ay inilabas noong Hulyo 27, 1993,[10] hindi lumaon nang maghiwalay ng landas ang Microsoft at IBM sa paggawa ng kanilang sari-sariling kaparaanang pampamamalakad.

Ang arkitektura ay ginawa sa ilalim ng pamumuno ni Dave Cutler, ang punong arkitekto sa paggawa ng Windows NT. Ginawa ang Windows NT sa utos ng Microsoft na gumawa siya ng isang bitbiting, magagamit sa iba-ibang mga arkitekturang pangkompyuter, OS/2, at isa ring bitbiting pamalit sa Windows na nananalig sa isang DOS. Ngunit nang ang kanyang pulutong ay matapos, iba na ang kaparaanang kanilang nagawa.

Noong panahong iyon, si Dave Cutler ay isa rating pinunong arkitekto ng kakatigil lamang na proyektong PRISM, isang proyekto alang-alang sa pagpapabuti ng arkitekturang RISC ng Digital Electronics Corporation at Mica, ang paunang bansag sa kaparaanang pampamamalakad ng naturang arkitekturang pangkompyuter. At noong itinapos ng DEC ang proyekto, agad na kinuha ng Microsoft si Dave Cutler upang gawin ang kaparaanang pampamamalakad. Marami ang naghinalang dinala ni Cutler at ng kanyang kawanian ang ilang bahagi ng kodigo alang-alang sa Mica kaya naman binantaang sakdalin ng DEC ang Microsoft kundi nila itutuloy ang pagtaguyod ng Windows NT alang-alang sa DEC Alpha.[11] Bagaman dito, sabay ding inalis ng Microsoft at Compaq, ang bahay-kalakal na bumili ng DEC noong bumagsak ito, ang pagtaguyod sa isa at isa noong Agosto 1999.[12]

19951998

Silipin din: Windows 95, NT 4.0 at 98

Noong Agosto 24, 1995, ngunit ang kaunahang balak ay dapat Hulyo 11, inilabas ng Microsoft ang Windows 95, ang pinakamalaking hakbang sa pagbabago sa GUI ng Microsoft Windows simula nang inilabas ito, at ang pinakaunang ganap na pantahanang kaparaanang pampamamalakad na ginawa ng Microsoft; ang mga naunang OS ay nasa sa MS-DOS. Kasama sa mga malalaking pagbabago nito sa GUI ay isang ganap na hapag-gawaang hindi na alang-alang sa mga pinaliit na dungawan kundi alang-alang na sa paglalagay ng mga talaksan at iba pa, paggamit ng kanang bahagi ng maws, higit na pinadaling pakikipag-ugnayan sa Internet sa tulong ng mga nakaluklok nang pagtaguyod sa iba-ibang mga pang-Internet na protokol at isang gawaang-baras at Start Menu. Ngunit kailangang alalahaning ang wari ng isang taskbar ay hindi unang nagpakita sa Windows 95 kundi sa Windows 1.0; inalis lamang ito ng Microsoft sa mga sumunod na bersyon, at ibinalik sa Windows 95. Hindi katulad ng mga naunang OS sa Windows 95, likas na tumatakbo ang Windows 95 sa 32-bit; ngunit mayroon pa rin itong pagtaguyod alang-alang sa 16-bit, at kaya pa ring tumakbo rito.[13] At maging kahit sa pinakabagong bersyon ng Microsoft Windows, na ang Windows Vista, ay ginagamit pa rin ang kaparang banghay ng GUI. Bagaman dito, ayon sa Micromart, nasasaloob pa rin sa Windows 95 ang mababang kaligtasan ng mga naunang bersyon ng Windows at MS-DOS. Isa rito ang mababang kaligtasan ng mga panagutang pantagagamit ng Windows 95, bagaman maaari nang magkaroon ng mga mararaming panagutan sa Windows 95, walang kahit ano mang dagdag na kaligtasan itong ibinibigay; pinapahintulutan nito ang pagkakaroon ng mga iba-ibang nais alang-alang sa bawat panagutan, ngunit pinapahintulutan din nitong pindutin ang "Cancel" sa pambungad, at makapagbigay ng malayang daan sa kahit sino mang taong may-hangad na gamitin ang kompyuter. Maging sa Windows 98 ay makikita pa rin ang suliraning ito.[14]

Sumunod namang inilabas ng Microsoft Windows ang Windows 98 noong Hunyo 25, 1998, unang ginawa noong Mayo 15, 1998.[15] Walang masyadong nagbago sa GUI ng bersyong ito. At nagdagdag lamang ng ilang katangian sa Windows 95, katulad ng higit na malawak na pagtaguyod sa mga hardwer, at paggamit ng Internet Explorer, kung saan sa bersyong ito ay malawak na inilakip sa mga programa ng Microsoft Windows, maging sa Windows Explorer. Ngunit mayroong isang inhinyerong pangkompyuter, na si Shane Brooks, na gumawa ng isang manluluklok, nagngangalang 98Lite, noong Nobyembre 22, 1998 na mayroong kakayahang alisin ang nakalakip na Internet Explorer sa Windows Explorer sa iba-ibang mga bersyon ng Windows, at nagpatunay na kayang tumakbo ng Windows 98 at iba pang mga bersyon ng Windows nang walang Internet Explorer at iba pang inilakip na programa;[16] pinabilis din nito ang pagtakbo ng Windows. Napasinungalingan ang mga pag-aangkin ng Microsoft na hindi maaalis ang Internet Explorer mula sa Windows 98, kung maalis man ito, hindi ito gagana, at kung gumana man ito, tatakbo ito nang napakabagal. Sa katotohanan, ang pag-aalis ng Internet Explorer ay nagbigay ng kabaligtaran ng mga sinabi ng Microsoft, bagaman sa pag-aalis na ito ay hindi na magagamit ang mga bersyon ng Notepad at Wordpad alang-alang sa Windows 98, ngunit malulutas naman ito kung gagamitin ang Notepad at Wordpad alang-alang sa Windows 95 sa Windows 98, at mawawala rin ang Windows Update, na malulutas din sa madaling paraan.[17][18][19]

2000

Silipin din: Windows 2000 at Me
50 ulit na higit na maaasahan ang Windows 2000 Professional kaysa sa Windows 98, at 17 ulit na higit na maaasahan kaysa sa Windows NT Workstation 4.0.

Microsoft, [20]

Noong Pebrero 17, 2000, inilabas ng Microsoft ang Windows 2000, isang kaparaanang pampamamalakad na batay sa arkitekturang NT.[21][22]. Bagaman noong una, pinagpipilitan ng Microsoft na ilalabas nila ang OS nang Oktubre 6, 1999,[23] o nang alin mang petsa sa 1999. Lubhang ipinagmamalaki ng Microsoft ang OS, kagaya ng nakasaad sa itaas, ngunit walang masyadong nagbago sa OS sa larangan ng GUI, at ang hitsura nito ay kamukhang-kamukha pa rin ng Windows 98 at NT 4.0. Mariin ding iginigiit ng Microsoft na ang Windows 2000 ay alang-alang sa mga tanggapan, at hindi ipinapayo alang-alang sa mga tahanan. Ang dahilang ito ay, bagaman mayroong dagdag na pagtaguyod ang Windows 2000 alang-alang sa hardwer, marami pa ring mga larong pangkompyuter at hardwer ang hindi itinataguyod ng Windows 2000.[24]

Noong Setyembre 14, 2000 naman, at ayon sa ilan, ang kaunahang balak ay Mayo 26,[25] inilabas ang Windows Me, OS na ginawa ng Microsoft alang-alang sa mga tahanan.[26][27][28][29][30][31] Walang masyadong nagbago sa Windows Me kung ihahambing sa Windows 2000 at 98, at nagkaroon lamang ito ng higit na bagong bersyon ng Internet Explorer at Windows Media Player.[32] Isinama rin dito ang pinakaunang bersyon ng Windows Movie Maker. Ngunit bagaman iyon, marami ring nagsasabing ang Windows Me ay isa sa mga pinakamapanganib na bersyon ng Windows. Ang pangungutiyang ito ay dahil mabagal daw ito, palaging namamatay, at maraming hindi pinapatakbong programa.[33]

Hati ng mga OS sa pamilihan[34]
Punong artikulo: Kasaysayan ng Microsoft Windows#Hati sa pamilihan
OS Hati sa pamilihan
Windows XP 72.12%
Windows Vista 15.26%
Mac OS 7.83%
Windows 2000 2.25%
Linux 0.68%
Iba pa 1.97%

20012006

Silipin din: Windows XP, Server 2003 at Fundamentals for Legacy PCs

Ang taong 2001 ang naging pinakamabuting taon sa Windows. Sa Oktubre 25 ng taong ito, inilabas ng Microsoft ang pinakamabiling kaparaanang pampamamalakad sa kasaysayan, ang Windows XP.[35][36][37][38][39][40] At maging ngayon, nananatili pa rin itong pinakamatagumpay sa pamilihan bagaman dalawang taon na mula nang inilabas ang higit na bago nitong bersyon, ang Windows Vista.[41] Nagpapakita rin ng panibagong disenyo ang OS, at inilakip na MSN Messenger.[42]

Noong Marso 28, 2003, inilabas ng Microsoft ang Windows Server 2003 sa mga pamilihan. Ayon sa Microsoft, ang kaparaanang pampamamalakad ay dalawang ulit na higit na mabilis sa lahat ng paggawa nito kung ihahambing sa ibang mga OS. Ito rin daw ay nakakatipid ng 20% sa pangkalahatang gastos, at 50% ang matitipid kung ihahambing sa Windows NT Server 4.0.[43] Ilan sa mga bagay na pinagbutihan dito ay ang Active Directory at mga patakarang pampamamahala nito.[44] Bagaman dito, maging sa pinakabagong bersyon nito, walang pagtaguyod ang OS alang-alang sa maraming programang pangkompyuter, lalo na sa mga programang pantagalingkod kahit sa mga gawa ng Microsoft mismo.[45]

Noong Hulyo 12, 2006 naman, inilabas ng Microsoft ang Windows Fundametals for Legacy PCs. Sa katotohanan, isa lamang itong pinamura[46] at pinababang pagkakalimbag ng Windows XP.[47] At dahil dito, ang hitsura nito ay totoong katulad na katulad pa rin ng Windows XP. Ginawa ng Microsoft ang bersyong ito alang-alang sa mga luma at mababagal na mga kompyuter.[48][49]

20062008

Silipin din: Windows Vista, Home Server at Server 2008
Ang hitsura ng bagong Start Button

Inilabas ang Windows Vista[50] noong Enero 30, 2007 sa buong daigdig;[51][52][53][54][55] inilabas naman ito sa mga malalaking mangangalakal sa isang higit na maagang petsa ng Nobyembre 30, 2006.[56][57][58][59][60][61][62][63][64][65][66] Bago pa ang paglalabas na ito, ilang ulit na ring ipinahayag ng Microsoft ang paglalabas ng Windows Vista nang simula pa noong Hulyo ng 2006,[67] at nangako rin sila rating ilalabas nila ito nang Disyembre 2006[68][69] ngunit hindi natuparan ng Microsoft ang mga petsang ito. Naglakip ito ng mararaming pagbabago lalo na sa GUI nito. Isa na rito ang inibang Start Menu, at ang bagong disenyong Aero na nagbibigay ng napapaglagusang-liwanag na mga dungawan, ngunit nakakabagal ito ng pagtakbo ng kaparaanang pampamamalakad.[70] Bagaman dito, maraming nagsasabing pangit ang OS na ito dahil sa laki ng kinakain nitong kagamitan at alaalang pangkompyuter, at sa kawalang-pagtaguyod nito sa napakaraming sopwer at hardwer.[71] Kasama rin sa bersyong ito ang pangangailangan ipasugid" ang Windows Vista, isang kayarian laban sa pamimirata. Kundi gagawin matapos ang 30 araw na palugit mula sa araw ng pagkaluklok sa kompyuter, maraming kagamitan ng OS ang mamamatay at babagal.[72] Bagaman mayroon nang ganito, madali pa ring mababaliwala ang katangiang ito sa pamamagitan ng mga napakaraming pangwarak na ipinamimigay nang libre sa Internet.[73][74]

Noong Nobyembre 5, 2007 naman, naglabas ang Microsoft ng isang OS na pantagalingkod, ngunit sa pagkakataong ito, ito ay alang-alang naman sa mga tahanan hindi sa mga tanggapan, ito ang Windows Home Server,[75] ang pinakaunang Windows na pantagalingkod na ginawa alang-alang sa mga tahanan. Unang ipinakilala ito ng Microsoft sa Consumer Electronics Show noong Enero 8, 2007. Ilan sa mga itinatampok sa bagong OS ay ang kakayahan nitong gumawa ng mga bak-ap araw-araw ng mga kompyuter alang-alang sa madaliang pagbangon sakaling masira man, at, ayon sa Microsoft, ang pagkakaroon ng isang higit na nakapagitna at buong daan sa mga kompyuter at talaksan nitong nakaugnay sa kompyuter na mayroong Windows Home Server. Ayon din sa Microsoft, ito raw ang sagot sa panininop kung mayroong malaking katipunan ng mga retrato, musika at bidyo.[76][77]

Ngayon ang pinakabagong bersyon ng Windows ay isang tagalingkod. Ito ang Windows Server 2008, isang OS na pantagalingkod na inilabas sa ilalim ng walong pagkakalimbag[78] noong Pebrero 27, 2008,[79] bagaman ipinangako ng Microsoft na ilalabas nito ang OS sa huling bahagi ng 2007.[80] Ang OS na ito ay ipinagbuti nang limang taon, at ang kasunod ng Windows Server 2003. Ayon sa Microsoft, nilalayon ng Server 2008 na bawasan ang ginagastos na oras sa pagtatrabaho, tulungang mabilis na makaangkop ang mga bahay-kalakal sa mga pangangailangan, at dagdagan ang kaligtasan. Maganda ang mga kritisismong natanggap ng Windows Server 2008, at totoong nagtatampok ang OS ng dagdag na kaligtasan;[81] isa rito ang pangangangailangan ng pagtatakda ng isang "matatag" na hudyat, isang hudyat na naglalaman ng mga bilang, tanda at titik, bago makalagda sa isang panagutan.[82] Kahit batay ito sa Windows Vista, higit na maayos ang pagtakbo nito.[83][84][85][86]

Other Languages
অসমীয়া: ৱিণ্ড'জ
azərbaycanca: Microsoft Windows
žemaitėška: Microsoft Windows
беларуская: Windows
беларуская (тарашкевіца)‎: Microsoft Windows
български: Microsoft Windows
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Microsoft Windows
corsu: Windows
Ελληνικά: Microsoft Windows
føroyskt: Windows
עברית: Microsoft Windows
hornjoserbsce: Windows
magyar: Windows
interlingua: Microsoft Windows
Bahasa Indonesia: Microsoft Windows
la .lojban.: la canko
ქართული: Microsoft Windows
Qaraqalpaqsha: Microsoft Windows
қазақша: Microsoft Windows
Ripoarisch: Microsoft Windows
Кыргызча: Microsoft Windows
Lëtzebuergesch: Microsoft Windows
Limburgs: Windows
lumbaart: Windows
македонски: Microsoft Windows
монгол: Microsoft Windows
Bahasa Melayu: Microsoft Windows
Dorerin Naoero: Microsoft Windows
Plattdüütsch: Microsoft Windows
Nederlands: Microsoft Windows
norsk nynorsk: Microsoft Windows
occitan: Windows
português: Microsoft Windows
Runa Simi: Windows
русский: Windows
русиньскый: Microsoft Windows
саха тыла: Microsoft Windows
srpskohrvatski / српскохрватски: Microsoft Windows
Simple English: Microsoft Windows
slovenčina: Microsoft Windows
slovenščina: Microsoft Windows
Soomaaliga: Microsoft Windows
తెలుగు: విండోస్
тоҷикӣ: Microsoft Windows
татарча/tatarça: Microsoft Windows
українська: Microsoft Windows
oʻzbekcha/ўзбекча: Microsoft Windows
vepsän kel’: Microsoft Windows
Tiếng Việt: Microsoft Windows
West-Vlams: Windows
吴语: 微软视窗
მარგალური: Microsoft Windows
ייִדיש: Windows
Bân-lâm-gú: Microsoft Windows