Karbon

Para sa ibang gamit, tingnan ang Karbon (paglilinaw).
boroncarbonnitrogen
-

C

Si
Kaanyuan
clear (diamond) & black (graphite)

Diamond (left) and graphite (right), the two most well-known allotropes of carbon

Spectral lines of Carbon
Pangkalahatang Katangian
Pangalan, simbolo, bilangcarbon, C, 6
Bigkas /ˈkɑrbən/
Kategorya ng elementononmetal
Pangkat, Piryud, Bloke14, 2, p
Batayang atomikong bigat12.011(1) g·mol−1
Kompigurasyon ng elektron[He] 2s2 2p2
Mga Elektron kada talukab2, 4 (Larawan)
Pisikal na Katangian
Anyosolid
Densidad (malapit sa t.k.)amorphous:[1] 1.8–2.1
Densidad (malapit sa t.k.)diamond: 3.515 g·cm−3
Densidad (malapit sa t.k.)graphite: 2.267 g·cm−3
Puntong sublimasyon3915 K, 3642 °C, 6588 °F
Tripleng punto4600 K (4327°C), 10800[2][3] kPa
Init ng pagsasanib117 (graphite)
Espesipikong kapasidad sa init(25 °C) 6.155 (diamond)
8.517 (graphite) J·mol−1·K−1
Katangiang Atomiko
Estadong oksidadyon4, 3[4], 2, 1[5], 0, −1, −2, −3, −4[6]
Elektronegatibidad2.55 (Iskala ni Pauling)
Mga enerhiya sa pagbuo ng ion
(marami pa)
Una: 1086.5
Ikalawa: 2352.6 kJ·mol−1
Ikatlo: 4620.5 kJ·mol−1
Kobalenteng rayos77(sp³), 73(sp²), 69(sp) pm
Rayos Van der Waals170 pm
Iba pa
Estruktura ng kristaldiamond
Komentaryo sa estruktura ng kristal(diamond, clear)
Panunurang magnetikodiamagnetic[7]
Termal na konduktibidad(300 K) 900-2300 (diamond)
119-165 (graphite) W·m−1·K−1
Termal na paglawak(25 °C) 0.8 (diamond)[8] µm·m−1·K−1
Bilis ng tunog (thin rod)(20 °C) 18350 (diamond) m/s
Modulus ni Young1050 (diamond)[8] GPa
Shear modulus478 (diamond)[8] GPa
Bulk modulus442 (diamond)[8] GPa
Rasyo ni Poisson0.1 (diamond)[8]
Katigasan ni Mohs10 (diamond)
1-2 (graphite)
Bilang rehistrasyon ng CAS7440-44-0
Pinakatumatagal na isotopo
Pangunahing artikulo: Mga isotopo ng carbon
isoNKKalahating-buhayAPEP (MeV)PP

15

11Csyn20 min0.9611B
12C98.9%Ang 12C ay tumatagal sa may 6 neutrons
13C1.1%Ang 13C ay tumatagal sa may 7 neutron
14Ctrace5730 y0.1514N

Ang karbon o karbono (Kastila: carbono, Ingles: Carbon) ay isang elementong kimikal sa talaang peryodiko na may simbolo na C at bilang atomiko na 6. Matatagpuan ang karbon sa lahat ng organikong buhay at ang batayan ng organikong kimika. May interesadong katangiang kimikal ang hindi metal na elementong ito na maaaring ikawi sa sarili nito at sa malawak na iba't ibang mga elemento, binubuo ang halos 10 milyong mga kompuwesto. Kapag sinama sa oksihena, binubuo ang dioksido karbono (carbon dioxide) na napakahalaga para sa paglago ng isang halaman. Kapag sinama sa idroheno, binubuo ito ng mga iba't ibang mga kompuwesto na tinatawag na mga idrokarburo (hydrocarbons) na mahalaga para sa industriya sa anyo ng mga fossil fuel (panggatong fossil). Kapag pinagsama sa parehong oksihena at idroheno, bumubuo ito ng mga iba't ibang mga kompuwesto kabilang ang mga matatabang asido, na mahalaga sa buhay, at mga ester, na nabigigay lasa sa maraming mga prutas. Karaniwang ginagamit sa radyoaktibong pagtataya ang karbon-14 na isotope.

  • mga sanggunian

Mga sanggunian

  1. Lide, D. R., ed (2005). CRC Handbook of Chemistry and Physics (86th ed.). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5. 
  2. Haaland, D (1976). "Graphite-liquid-vapor triple point pressure and the density of liquid carbon". Carbon 14 (6): 357. 10.1016/0008-6223(76)90010-5. 
  3. Savvatimskiy, A (2005). "Measurements of the melting point of graphite and the properties of liquid carbon (a review for 1963–2003)". Carbon 43 (6): 1115. 10.1016/j.carbon.2004.12.027. 
  4. Fourier Transform Spectroscopy of the System of CP. Kinuha noong 2007-12-06.
  5. Fourier Transform Spectroscopy of the Electronic Transition of the Jet-Cooled CCI Free Radical. Kinuha noong 2007-12-06.
  6. Carbon: Binary compounds. Kinuha noong 2007-12-06.
  7. Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.
  8. 8.0 8.1 8.2 8.3 8.4 Properties of diamond, Ioffe Institute Database


Agham Ang lathalaing ito na tungkol sa Agham ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa nito.

Other Languages
Afrikaans: Koolstof
Alemannisch: Kohlenstoff
አማርኛ: ካርቦን
aragonés: Carbonio
العربية: كربون
مصرى: كاربون
অসমীয়া: কাৰ্বন
asturianu: Carbonu
azərbaycanca: Karbon
تۆرکجه: کربون
башҡортса: Углерод
žemaitėška: Onglė
беларуская: Вуглярод
беларуская (тарашкевіца)‎: Вуглярод
български: Въглерод
भोजपुरी: कार्बन
বাংলা: কার্বন
བོད་ཡིག: སོཕ་རྗས།
brezhoneg: Karbon
bosanski: Ugljik
català: Carboni
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Táng
Cebuano: Karbon
کوردی: کاربۆن
corsu: Carboniu
čeština: Uhlík
Чӑвашла: Кăмрăкамăш
Cymraeg: Carbon
dansk: Carbon
Deutsch: Kohlenstoff
dolnoserbski: Wuglik
Ελληνικά: Άνθρακας
English: Carbon
Esperanto: Karbono
español: Carbono
eesti: Süsinik
euskara: Karbono
فارسی: کربن
suomi: Hiili
Na Vosa Vakaviti: Kaboni
føroyskt: Kolevni
français: Carbone
Nordfriisk: Koolestuf
furlan: Carboni
Frysk: Koalstof
Gaeilge: Carbón
贛語:
Gàidhlig: Gualan
galego: Carbono
Avañe'ẽ: Tatapỹi
ગુજરાતી: કાર્બન
Gaelg: Carboan
客家語/Hak-kâ-ngî: Than
Hawaiʻi: Kalepona
עברית: פחמן
हिन्दी: कार्बन
Fiji Hindi: Koila
hrvatski: Ugljik
hornjoserbsce: Wuhlik
Kreyòl ayisyen: Kabòn
magyar: Szén
հայերեն: Ածխածին
interlingua: Carbon
Bahasa Indonesia: Karbon
Ilokano: Karbon
Ido: Karbo
íslenska: Kolefni
italiano: Carbonio
日本語: 炭素
Patois: Kaaban
la .lojban.: tabno
Basa Jawa: Karbon
ქართული: ნახშირბადი
Kabɩyɛ: Karɩbɔnɩ
Gĩkũyũ: Carbon
қазақша: Көміртегі
ភាសាខ្មែរ: កាបូន
ಕನ್ನಡ: ಇಂಗಾಲ
한국어: 탄소
Перем Коми: Шомувтыр
Ripoarisch: Kohlenstoff
kurdî: Karbon
Кыргызча: Көмүртек
Latina: Carbonium
Lëtzebuergesch: Kuelestoff
лезги: Углерод
Limburgs: Koolstof
Ligure: Carbonio
lumbaart: Carboni
lingála: Kaboni
lietuvių: Anglis
latviešu: Ogleklis
Basa Banyumasan: Karbon
мокшень: Седель
Malagasy: Karbônina
олык марий: Шӱйдӱҥ
Māori: Waro
македонски: Јаглерод
മലയാളം: കാർബൺ
मराठी: कार्बन
кырык мары: Углерод
Bahasa Melayu: Karbon
Malti: Karbonju
မြန်မာဘာသာ: ကာဗွန်
эрзянь: Седь
Nāhuatl: Tecolli
Plattdüütsch: Kohlenstoff
नेपाली: कार्बन
नेपाल भाषा: कार्बोन
Nederlands: Koolstof
norsk nynorsk: Karbon
norsk: Karbon
Novial: Karbo
Diné bizaad: Káábin
occitan: Carbòni
Livvinkarjala: Hiilisuadu
ଓଡ଼ିଆ: ଅଙ୍ଗାରକ
ਪੰਜਾਬੀ: ਕਾਰਬਨ
Papiamentu: Karbon
पालि: कार्बोन
Piemontèis: Carbòni
پنجابی: کاربن
português: Carbono
Runa Simi: K'illimsayaq
română: Carbon
armãneashti: Carbonu
русский: Углерод
русиньскый: Карбон
संस्कृतम्: कार्बन
саха тыла: Углерод
sardu: Carbòniu
sicilianu: Carbòniu
Scots: Caurbon
srpskohrvatski / српскохрватски: Ugljenik
සිංහල: කාබන්
Simple English: Carbon
slovenčina: Uhlík
slovenščina: Ogljik
chiShona: Carbon
Soomaaliga: Kaarboon
shqip: Karboni
српски / srpski: Угљеник
Seeltersk: Koolestof
Basa Sunda: Karbon
svenska: Kol
Kiswahili: Kaboni
தமிழ்: கரிமம்
తెలుగు: కార్బన్
тоҷикӣ: Карбон
Türkçe: Karbon
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: كاربون
українська: Вуглець
اردو: کاربن
oʻzbekcha/ўзбекча: Uglerod
vèneto: Carbonio
vepsän kel’: Hil'nik
Tiếng Việt: Cacbon
West-Vlams: Carbong
Volapük: Karbin
walon: Carbone
Winaray: Carbono
吴语:
хальмг: Углерод
isiXhosa: I-carbon
ייִדיש: קוילנשטאף
Yorùbá: Kárbọ̀nù
Vahcuengh: Danq
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Thòaⁿ-sò͘
粵語: