Guangzhou
English: Guangzhou

Guangzhou

广州市

Canton; Kwangchow
Antas-prepektura at sub-probinsiyal na lungsod
Pearl River Guangzhou.jpg
Canton tower in asian games opening ceremony.jpg
GZFiveRams.JPG
Zhenhailou.JPG
Guangzhou Church DSCN2647.jpg
Tianhe CBD.jpg
Mula taas, kaliwa-pakanan: Tanawin ng Guangzhou kasama ang Ilog Perlas sa gabi; Toreng Canton; Rebukto ng Limang Kambing sa Liwasang Yuexiu; Toreng Zhenhai sa Liwasang Yuexiu; Katedral ng Sagrado Corazon ng Guangzhou; Distritong Sentral na Pangnegosyo ng Tianhe.
Mga palayaw: 
City of Rams, City of Flowers, Suicheng, marami pang iba
Kinaroroonan ng hurisdiksiyon ng Lungsod ng Guangzhou sa Guangdong
Kinaroroonan ng hurisdiksiyon ng Lungsod ng Guangzhou sa Guangdong
Guangzhou is located in Guangdong
Guangzhou
Guangzhou
Kinaroroonan ng sentro ng lungsod sa Guangdong
Guangzhou is located in China
Guangzhou
Guangzhou
Guangzhou (China)
Mga koordinado (Pamahalaang Bayan ng Guangdong): 23°07′55″N 113°15′58″E / 23°07′55″N 113°15′58″E / 23.132; 113.266
Guangzhou
GuangZhou.svg
"Guangzhou" sa Tradisyonal (itaas) at Pinapayak (ibaba) na mga panitik na Intsik
Pinapayak na Intsik广州
Tradisyonal na Intsik廣州
Postal MapCanton
Kwangchow
Kahulugang literalMalawak na Prepektura
daglat
Chinese
Mga dating pangalan
Nanwucheng
Chinese
Literal meaningKatimugang Wucheng
Panyu
Chinese番禺
Panlalawigang Kabisera
ng Guangfu
Traditional Chinese
省城
Simplified Chinese广
省城
Literal meaningMalawak na Prepekturang
Panlalawigan na Lungsod
Mga di-pormal na pangalan (sa Ingles)
City of Rams
City of the Five Rams
Chinese羊城
五羊城
Literal meaningGoat/Sheep City
Five Goat/Sheep City
City of the Immortals
Chinese仙城
City of Flowers
Chinese花城

Ang Guangzhou (Tsinong pinapayak: 广州; Tsinong tradisyonal: 廣州; Cantonese pronunciation: [kʷɔ̌ːŋ.tsɐ̂u] or [kʷɔ̌ːŋ.tsɐ́u] ( pakinggan); Pagsasalitang Mandarin: [kwàŋ.ʈʂóu]  ( listen)), kilala rin bilang Canton at dating niromanisado bilang Kwangchow o Kwong Chow,[6] ay ang kabisera at pinakamataong lungsod ng lalawigan ng Guangdong sa katimugang Tsina.[7] Ito ay nasa Ilog Perlas sa layong humigit-kumulang 120 km (75 mi) hilaga-hilagang kanluran ng Hong Kong at 145 km (90 mi) hilaga ng Macau. Ang lungsod ay may kasayasayang umaabot nang higit sa 2,200 taon at isa rin itong pangunahing dulo ng pandagat na Daang Sutla,[8] at patuloy pa rin itong naglilingkod bilang pangunahing pantalang lungsod at pusod ng transportasyon, gayon din bilang isang sa pinakamalaking mga lungsod ng bansa.[9]

Ang Guangzhou ay nasa pusod ng pinakamataong built-up na kalakhang pook sa kalupaang Tsina na umaabot sa pangunahing mga lungsod ng Foshan, Dongguan, Zhongshan at Shenzhen. Bumubuo ito sa isa sa pinakamalaking mga aglomerasyong urbano sa mundo. Sa pamamahala, humahawak ang lungsod ng katayuang sub-probinsiyal[10] at isa ito sa siyam na mga Pambansang Sentral na Lungsod ng Tsina.[11] Sa katapusan ng taong 2018, tinatayang nasa 14,904,400 katao ang populasyon ng malawak na pook pampangasiwaan ng lungsod, isang 3.8% paglago mula sa nakaraang taon.[12] Tinanda ang Guangzhou bilang isang Alpha global city.[13] May mabilis na dumaraming bilang ng mga banyaga na pansamantalang residente at nandayuhan mula Timog-silangang Asya, Gitnang Silangan, Silangang Europa at Aprika.[14][15] Humantong ito sa pagbansag sa lungsod bilang "Kabisera ng Ikatlong Mundo".[16]

Ang panloob na populasyong migrante mula sa ibang mga lalawigan ng Tsina sa Guangzhou ay 40% ng kabuoang populasyon ng lungsod noong 2008. Kasama ang Shanghai, Beijing at Shenzhen, ang Guangzhou ay may isa sa pinakamahal na mga pamilihan ng pag-aaring real (real estate) sa bansa.[17] Noong huling bahagi ng dekada-1990 at unang bahagi ng dekada-2000, lumipat sa Guangzhou ang mga mamamayan ng sub-Saharanong Aprika na unang tumira sa Gitnang Silangan at ibang mga bahagi ng Timog-silangang Asya, bunsod ng naganap na krisis sa pananalapi sa Silangang Asya noong 1997/98.[18]

Dating tinuringan na tanging pantalan ng Tsina na magagamit ng maraming mga dayuhang mangangalakal, bumagsak ang Guangzhou sa kamay ng mga Briton noong Unang Digmaang Opyo. At dahil hindi na nakatatamasa ng monopolyo ang pantalang lungsod kasunod ng digmaan, napunta ang mga kalakalan nito sa ibang mga pantalan tulad ng Hong Kong at Shanghai, ngunit patuloy pa ring naglingkod ito bilang isang pangunahing entrepôt. Sa makabagong komersiyo, mas-tanyag ang Guangzhou sa taunang Canton Fair, ang pinakamatanda at pinakamalaking peryang pangkalakal sa Tsina. Sa loob ng tatlong magkakasunod na taon (2013–2015), niranggo ng Forbes ang Guangzhou bilang pinakamahusay na lungsod pangkomersiyo sa kalupaang Tsina.[19]

Mga paghahating pampangasiwaan

Isang sub-probinsyal na lungsod ang Guangzhou, at mayroon itong tuwirang hurisdiksiyon sa labing-isang mga distrito:

Administrative Division Guangzhou 2.png
Mga paghahating pampangasiwaan ng Guangzhou
dibisyon[20]DibisyonLawak
(km2)[21]
Populasyon
(2010)[22]
LuklukanKodigong
postal
Mga subdibisyon[23]
Mga subdistritoMga bayanpanresidentepampangasiwaan
440100Guangzhou (kabuoan)7,434.4012,701,948Yuexiu5100001363415331142
440103Liwan59.10898,200Subdistrito ng Shiweitang51000022 195 
440104Yuexiu33.801,157,666Subdistrito ng Beijing51000018 267 
440105Haizhu90.401,558,663Subdistrito ng Jianghai51000018 257 
440106Tianhe96.331,432,426Subdistrito ng Tianyuan51000021 205 
440111Baiyun795.792,223,150Subdistrito ng Jingtai510000184253118
440112Huangpu484.17831,586Subdistrito ng Luogang5105001419028
440113Panyu529.941,764,828Subdistrito ng Shiqiao51140011587177
440114Huadu970.04945,005Subdistrito ng Huacheng5108004650188
440115Nansha783.86259,900Bayan ng Huangge5114003628128
440117Conghua1,974.50593,415Subdistrito ng Jiekou5109003546221
440118Zengcheng1,616.471,037,109Subdistrito ng Licheng5113004755282

Demograpiya

Historical population
TaonPop.±%
1950[24]2,567,645—    
1960[24]3,683,104+43.4%
1970[24]4,185,363+13.6%
1980[24]5,018,638+19.9%
1990[24]5,942,534+18.4%
2000[24]9,943,000+67.3%
2002 (taya)[25]10,106,200+1.6%
2008 (taya)[26]11,153,400+10.4%
2010[24]12,701,948+13.9%
2014 (taya)[27]13,080,500+3.0%
2018 (taya)14,904,400+13.9%
Ag paglaki ng populasyon ay maaaring naapektuhan ng mga pagbabago sa mga dibisyong administratibo.

Sang-ayon sa Senso 2010, ang populasyon ng Guangzhou ay nasa 12.78 milyong katao. Magmula noong 2014, ito ay tinatayang nasa 13,080,500 katao,[2][27] 11,264,800 sa kanila ay mga residenteng urbano.[3] Ang kapal ng populasyon nito ay nasa 1,800 katao sa bawat kilometro kuwadrado. Ang built-up area ng kabayanan ng Guangzhou ay tuwirang kumokonekta sa ilang mga ibang lungsod. Sumasaklaw ang built-up area ng Sonang Ekonomiko ng Delta ng Ilog Perlas sa 17,573 square kilometre (6,785 mi kuw) at tinatayang tinitirhan ito ng 22 milyong katao, kasama ang siyam na mga distritong urbano ng Guangzhou's, Shenzhen (5.36 milyon), Dongguan (3.22 milyon), Zhongshan (3.12 milyon), malaking bahagi ng Foshan (2.2 milyon), Jiangmen (1.82m), Zhuhai (890 libo), at Distrito ng Huiyang (760 libo) ng Huizhou. Ang kabuoang populasyon ng aglomerasyong ito ay higit sa 28 milyon kapag isasama ang mga populasyon ng Natatanging Rehiyong Pampangasiwaan ng Hong Kong. Ang mabilis na lumalaking ekonomiya ng lugar at mataas na pangangailangan sa paggawa ay nakapaglikha ng malaking "floating population" ng mga manggagawang migrante. Aabot sa 10 milyong mga migrante ang naninirahan sa lugar nang hindi bababa sa anim na buwan kada taon. Noong 2008, humigit-kumulang na 5 milyon sa mga palagiang residente ng Guangzhou ay mga migranteng walang hukou.[28]

Kalakhang pook

Ayon sa pagtataya ng Samahan para sa Kooperasyon at Kaunlarang Pang-ekonomiya (OECD), ang sumasaklaw na kalakhang pook ay may populasyon na 25 milyon noong 2010.[29][4]

Mga kambal at kapatid na lungsod

Silipin din: Talaan ng mga kambal at kapatid na lungsod sa Tsina

Kasalukuyang pinapanatili ng Guangzhou ang mga kasunduang kapatiran sa mga sumusunod na banyagang lungsod.[30][31]

  • Fukuoka, Hapon (mula noong 1979)
  • Los Angeles, Estados Unidos (mula noong 1981)
  • Maynila, Pilipinas (mula noong 1982)
  • Vancouver, Canada (mula noong 1985)
  • Sydney, Australya (mula noong 1986)
  • Bari, Italya (mula noong 1986)
  • Lyon, Pransiya (mula noong 1988)
  • Frankfurt, Alemanya (mula noong 1988)
  • Auckland, Bagong Selanda (mula noong 1989)
  • Gwangju, Timog Korea (mula noong 1996)
  • Linköping, Suwesya (mula noong 1997)
  • Durban, Timog Aprika (mula noong 2000)
  • Bristol, Nagkakaisang Kaharian (mula noong 2001)
  • Yekaterinburg, Rusya (mula noong 2002)
  • Arequipa, Peru (mula noong 2004)
  • Surabaya, Indonesya (mula noong 2005)
  • Vilnius, Lithuania (mula noong 2006)
  • Birmingham, Nagkakaisang Kaharian (mula noong 2006)
  • Hambantota, Sri Lanka (mula noong 2007)
  • Recife, Brasil (mula noong 2007)
  • Tampere, Finland (mula noong 2008)
  • Bangkok, Thailand (mula noong 2009)
  • Kota Kinabalu, Malaysia (mula noong 2011)
  • Petaling Jaya, Malaysia (mula noong 2012)
  • Rabat, Morocco (mula noong 2013)
  • Ahmedabad, Indiya (mula noong 2014)
  • Łódź, Polonya (mula noong 2014)
  • Dhaka, Bangladesh
  • Ecatepec, Mehiko (mula noong 2016)[32][33][34][35]
  • Genova, Italya (mula noong 2016)

Galeriya

Talababa

Talasanggunian

Mga pagbanggit

  1. 土地面积、人口密度(2008年). Statistics Bureau of Guangzhou. Sininop mula sa orihinal noong 2015-03-23. Hinango noong 2010-02-08.
  2. 2.0 2.1 "广州常住人口去年末超1490万". Sininop mula sa orihinal noong 2019-02-16. Hinango noong 2019-03-16.
  3. 3.0 3.1 统计年鉴2014 [Statistical Yearbook 2014] (sa Tsino). Statistics Bureau of Guangzhou. 7 Abril 2015. Sininop mula sa orihinal noong 14 Disyembre 2009. Hinango noong 1 Mayo 2015.
  4. 4.0 4.1 OECD Urban Policy Reviews: China 2015, OECD READ edition. OECD iLibrary. OECD Urban Policy Reviews (sa Ingles). OECD. 18 Abril 2015. p. 37. 10.1787/9789264230040-en. ISBN 9789264230033. Naka-arkibo 2017-12-09 sa Wayback Machine.
  5. 深圳GDP超广州,不过广州也不用慌 [The 2016 Guangzhou Municipal National Economic and Social Development Statistics Bulletin] (sa Tsino). Baijiahao.baidu.com. Enero 15, 2018. Sininop mula sa orihinal noong 2018-02-05. Hinango noong 2017-11-11.
  6. "Guangzhou CHINA". Encyclopædia Britannica (sa Ingles). Encyclopædia Britannica, Inc. Hinango noong 2019-04-27.
  7. "Illuminating China's Provinces, Municipalities and Autonomous Regions". PRC Central Government Official Website. Sininop mula sa orihinal noong 2014-06-19. Hinango noong 2014-05-17.
  8. 海上丝绸之路的三大著名港口. People.cn. Sininop mula sa orihinal noong 2016-06-03. Hinango noong 2014-05-20.
  9. "Tourism Administration of Guangzhou Municipality". visitgz.com. Sininop mula sa orihinal noong September 6, 2010. Hinango noong 2010-03-21.
  10. 中央机构编制委员会印发《关于副省级市若干问题的意见》的通知. 中编发[1995]5号. docin.com. Pebrero 19, 1995. Sininop mula sa orihinal noong Mayo 29, 2014. Hinango noong 2014-05-28.
  11. 全国乡镇规划确定五大中心城市. Southern Metropolitan Daily. February 9, 2010. Sininop mula sa orihinal noong July 31, 2013. Hinango noong 2010-07-29.
  12. "广州常住人口去年末超1490万". Sininop mula sa orihinal noong 2019-02-16. Hinango noong 2019-03-16.
  13. "The World According to GaWC 2016". Globalization and World Cities Research Network. 2017-03-31. Sininop mula sa orihinal noong 2013-10-10. Hinango noong 2017-04-17.
  14. China cracks down on African immigrants and traders Naka-arkibo 2016-11-16 sa Wayback Machine., The Guardian, 6 October 2010
  15. Huang Junjie (黄俊杰) (11 Hunyo 2008). 广州一不小心成了"第三世界"首都?. 新周刊 (277). Sininop mula sa orihinal noong 2016-10-21. Hinango noong 29 Enero 2016.
  16. "广州常住非裔人士或达30万 被称作第三世界首都" 广州常住非裔人士或达30万 被称作第三世界首都 (sa Tsino). Sininop mula sa orihinal noong 2017-12-01. Hinango noong 2017-11-18.
  17. Cheng, Andrew; Geng, Xiao (6 Abril 2017). "Unlocking the potential of Chinese cities". China Daily. Sininop mula sa orihinal noong 2017-09-28. Hinango noong 28 Setyembre 2017.
  18. Mensah Obeng, Mark Kwaku (2018). "Journey to the East: a study of Ghanaian migrants in Guangzhou, China". Canadian Journal of African Studies: 1–21. 10.1080/00083968.2018.1536557.
  19. "Guangzhou tops best mainland commercial cities rankings". chinadaily. Disyembre 16, 2014. Sininop mula sa orihinal noong Agosto 24, 2016. Hinango noong 2016-02-01.
  20. 中华人民共和国县以上行政区划代码 (sa Tsino). Sininop mula sa orihinal noong 2015-04-02.
  21. Guangzhou Bureau of Statistics (广州市统计局) (Agosto 2013). 《广州统计年鉴2013》 (sa Tsino). China Statistics Print (中国统计出版社). ISBN 978-7-5037-6651-0.
  22. Census Office of the State Council of the People's Republic of China; Population and Employment Statistics Division of the National Bureau of Statistics of the People's Republic of China (2012). 中国2010人口普查分乡、镇、街道资料 (1 ed.). Beijing: China Statistics Print. ISBN 978-7-5037-6660-2.
  23. Ministry of Civil Affairs (Agosto 2014). 《中国民政统计年鉴2014》 (sa Tsino). China Statistics Print (中国统计出版社). ISBN 978-7-5037-7130-9.
  24. 24.0 24.1 24.2 24.3 24.4 24.5 24.6 广州50年统计年鉴. gzstats.gov.cn. Sininop mula sa orihinal noong 2009-12-14.
  25. 广州市商业网点发展规划主报告(2003–2012)(下篇) (PDF) (sa Tsino). Department of Market System Development, Ministry of Commerce of the People's Republic of China. Sininop (PDF) mula sa orihinal noong 2005-11-04. Hinango noong 2011-08-04.
  26. 统计年鉴2012 [Statistical Yearbook 2012] (sa Tsino). Statistics Bureau of Guangzhou. Setyembre 2012. Sininop mula sa orihinal noong 2009-12-14. Hinango noong 2013-07-09.
  27. 27.0 27.1 "Major social and economic indicators in main years". Guangzhou Statistical Yearbook 2012–2015. Statistics Bureau of Guangzhou. Sininop mula sa orihinal noong 2016-05-21. Hinango noong 2015-05-01.
  28. "Migrants In Guangzhou", CRIEnglish, China Radio International, 25 Enero 2008, hinango noong 12 Marso 2013
  29. CNBC.com, Justina Crabtree; special to (20 September 2016). "A tale of megacities: China's largest metropolises". CNBC. Sininop mula sa orihinal noong 9 Disyembre 2017. slide 3
  30. "Sister Cities of Guangzhou". Sininop mula sa orihinal noong 20 Oktubre 2011. Hinango noong 19 Marso 2015.
  31. "Guangzhou and Rabat sign sister city agreement". Sininop mula sa orihinal noong 2 Abril 2015. Hinango noong 17 March 2015.
  32. "Gestiona Ecatepec oportunidades para intercambios estudiantiles con Guangzhou, China". Sininop mula sa orihinal noong 2016-03-23.
  33. "Relación México-Estados Unidos necesita puentes para construir paz, respeto y reconocimiento, no muros: EAV". Sininop mula sa orihinal noong 2017-09-05.
  34. "Viajarán a China alumnos de Ecatepec". Sininop mula sa orihinal noong 2016-04-11.
  35. "Gestiona Ecatepec oportunidades para Intercambios estudiantiles con Guangzhou, China". Sininop mula sa orihinal noong 2017-09-05.

Bibliograpiya

Mga kawing panlabas

Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Gabay panlakbay sa Guangzhou mula sa WikivoyagePadron:Wikisource category


Other Languages
Acèh: Guangzhou
Afrikaans: Guangzhou
አማርኛ: ጓንግዦው
العربية: غوانزو
مصرى: جوانزو
asturianu: Cantón (China)
azərbaycanca: Quançjou
تۆرکجه: قوانقژو
башҡортса: Гуанчжоу
беларуская: Гуанчжоу
беларуская (тарашкевіца)‎: Гуанчжоў
български: Гуанджоу
bamanankan: Guangzhou
বাংলা: কুয়াংচৌ
brezhoneg: Guangzhou
bosanski: Guangzhou
буряад: Гуанчжоу
català: Canton
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Guōng-ciŭ
нохчийн: Гуанчжоу
Tsetsêhestâhese: Guangzhou
čeština: Kanton (Čína)
Cymraeg: Guangzhou
dansk: Guangzhou
Deutsch: Guangzhou
Ελληνικά: Κουανγκτσόου
English: Guangzhou
Esperanto: Kantono (Ĉinio)
español: Cantón (China)
eesti: Guangzhou
euskara: Guangzhou
estremeñu: Cantón
فارسی: گوانگ‌ژو
suomi: Kanton
Na Vosa Vakaviti: Guagzhou
føroyskt: Guangzhou
français: Canton (Chine)
Gaeilge: Guangzhou
贛語: 廣州
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌺𐌰𐌽𐍄𐍉
Hausa: Guangzhou
客家語/Hak-kâ-ngî: Kóng-chû-sṳ
हिन्दी: ग्वांगझोउ
hrvatski: Guangzhou
հայերեն: Գուանչժոու
Bahasa Indonesia: Guangzhou
Interlingue: Guangzhou
íslenska: Guangzhou
italiano: Canton
日本語: 広州市
ქართული: გუანჯოუ
Qaraqalpaqsha: Guangjow
Gĩkũyũ: Guangzhou
қазақша: Гуанчжоу
kalaallisut: Guangzhou
한국어: 광저우시
къарачай-малкъар: Гуанчжоу
kernowek: Guangzhou
Кыргызча: Гуанчжоу
Latina: Quancheum
Lëtzebuergesch: Guangzhou
lingála: Guangzhou
lietuvių: Guangdžou
latviešu: Guandžou
मैथिली: ग्वांगझोउ
Malagasy: Guangzhou
олык марий: Гуанчжоу
Māori: Guangzhou
മലയാളം: ഗ്വാങ്ജോ
монгол: Гуанжоу
मराठी: क्वांगचौ
Bahasa Melayu: Guangzhou
မြန်မာဘာသာ: ကွမ်ကျိုးမြို့
नेपाली: ग्वांगझोउ
Nederlands: Guangzhou
norsk nynorsk: Guangzhou
norsk: Guangzhou
Chi-Chewa: Guangzhou
ਪੰਜਾਬੀ: ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ
Kapampangan: Guangzhou
پنجابی: شینیانگ
português: Cantão (cidade)
Runa Simi: Guangzhou
română: Guangzhou
русский: Гуанчжоу
саха тыла: Гуандьоу
Scots: Guangzhou
srpskohrvatski / српскохрватски: Guangzhou
Simple English: Guangzhou
slovenčina: Kanton (mesto)
slovenščina: Guangdžov
shqip: Guangzhou
српски / srpski: Гуангџоу
svenska: Guangzhou
Kiswahili: Guangzhou
ślůnski: Kantůn (Chiny)
தமிழ்: குவாங்சௌ
Setswana: Guangzhou
Türkçe: Guangzhou
татарча/tatarça: Гуаңҗу
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: گۇاڭجۇ شەھىرى
українська: Гуанчжоу
اردو: گوانگژو
oʻzbekcha/ўзбекча: Guanchjou
vepsän kel’: Guančžou
Tiếng Việt: Quảng Châu
Winaray: Guangzhou
Wolof: Guangzhou
吴语: 广州
Vahcuengh: Gvangjcouh
中文: 广州市
文言: 廣州市
Bân-lâm-gú: Kńg-chiu-chhī
粵語: 廣州