Futbol

Huwag itong ikalito sa Amerikanong putbol, putbol na rugby, at sipaang bola.
Para sa ibang gamit, tingnan ang Sipa (paglilinaw).

Ang futbol[1] ay isang uri ng sipaang bola o isports na nilalaro ng dalawang koponan, na may 11 manlalaro gamit ang isang bilog na bola. Ito ay nilaro na mahigit 250 milyong manlalaro sa 200 bansa, kung kaya't ito ang pinakakilalang laro sa buong daigdig.[2][3][4][5] Ang laro ay tinatanghal sa isang hugis-parihabang batawan na may gol sa bawat dulo nito. Ang layunin ng laro ay maka-puntos gamit ang lahat ng parte ng katawan maliban sa kamay at braso, upang mapunta ang bola sa tunghuhin ng kalaban.

Bawat koponan ay binubuo ng 11 manlalaro. Isa sa kanila ang nagsisilbing goalkeeper o bantay sa pithaya o tunguhin (goal sa Ingles). Siya lamang ang maaaring humawak sa bola kung nasa loob lamang ng kanilang penalty area. Magsisilbi namang outfield player o outfielder ang sampu. Ginagamit nila ang kanilang mga paa upang galawin at ipasa ang bola. Maaari rin nilang gamitin ang ulo at katawan upang makakuha ng isang goal. Ang koponan na may pinakamaraming goal pagkatapos ng laro ay tatanghaling panalo. Kung sakaling magkapareho ng lamang ang dalawang koponan pagkatapos ng laro, maaaring tabla o magkakaroon ng labis na oras (o extra time sa Ingles) at/o isang penalty shootout batay sa mga panuntunan ng paligsahan. Ang Laws of the Game ay orihinal na sistema sa Inglatera ng The Football Association noong 1863. Ang futbol ay pandaigdigang nasasaklaw ng Fédération Internationale de Football Association o "FIFA" na nagpasimula ng FIFA World Cup na ginaganap tuwing apat na taon.

Ang Futbol ay tumutukoy ng madaming uri ng laro, tulad ng pagsipa ng bola upang makapunto. Ang salitang putbol ay sumasangguni sa kahit anong uri ng putbol ang sikat sa kontekstong rehiyon: association football (kilala din bilang soccer) sa Britanya; gridiron football (kilala bilang American football o Canadian football) sa United Stated at Canada; Australian rules football o rugby league sa iba’t ibang lugar sa Australia; Gaelic football ng Ireland; at rugby football ng New Zealand. Ang iba’t ibang putbol na ito ay kilala bilang football codes.    

Medieval and early modern Europe

Sumikat ang larong Shrovetide football sa Europa noong ginitnaang panahon, lalo na sa Englatera. Ang larong ito sa Britanya ay galing sa ika-9 na siglo Historia Brittonum, na naglalarawan “a part of boys… playing at ball”. Nagsimula noong ika-12 na siglo ang larong bola na tinatawag na La Soule o Choule sa hilagang Pransiya, kung saan ang bola ay ginagalaw gamit ang kamay, paa at mga patpat.   

Mula noon hanggang ngayon, madaming nagtatangkang pagbawalan ang putbol. Ang unang patakaran ay ipinasa sa Britaniya noong 1314; sinundan ito ng 30 pa mula 1314 hanggang 1667. Humarap ang putbol sa pagtutol noong ika-18 na siglo nang ito’y ginamit bilang pangtakip sa lahat ng marahas na protesta mula sa enclosure act. Ang mga kababaihan ay ipinagbawalan maglaro ng English at Scottish Football noong 1921, ang patakaran na tinanggal lamang noong 1970s. Ang mga babaeng naglalaro ng putbol ay humaharap sa pare-parehong problema sa ibang parte ng mundo.    

  • mga sanggunian

Mga sanggunian

  1. Pilipinas Futbol
  2. "Overview of Soccer". Encyclopædia Britannica. Sininop mula sa orihinal na pahina noong 12 Hunyo 2008. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/550852/football. Hinango noong 21 Setyembre 2013. 
  3. Guttman, Allen (1993). "The Diffusion of Sports and the Problem of Cultural Imperialism". In Eric Dunning, Joseph A. Maguire, Robert E. Pearton. The Sports Process: A Comparative and Developmental Approach. Champaign: Human Kinetics. p. 129. ISBN http://books.google.com/books?id=tQY5wxQDn5gC&pg=PA129&lpg=PA129&dq=world's+most+popular+team+sport&source=web&ots=6ns3wVUEGV&sig=SZPKYSDMJBrO1uV4mPxNbKyAuJY#PPA129,M1. Hinango noong 21 Setyembre 2013. 
  4. "The development of soccer as a world game". Sport Matters: Sociological Studies of Sport, Violence and Civilisation. London: Routledge. p. 103. ISBN http://books.google.com/books?id=X3lX_LVBaToC&pg=PA105&lpg=PA105&dq=world's+most+popular+team+sport&source=web&ots=ehee9Lr9o1&sig=nyvDhcrPoR8lXhYKE7k4CZYg_qU#PPA103,M1. Hinango noong 21 Setyembre 2013. 
  5. Mueller, Frederick; Cantu, Robert; Van Camp, Steven (1996). "Team Sports". Catastrophic Injuries in High School and College Sports. Champaign: Human Kingietics. p. 57. ISBN http://books.google.com/books?id=XG6AIHLtyaUC&pg=PA57&lpg=PA57&dq=soccer+most+popular+team+sport&source=web&ots=QzydYB5Am0&sig=w_ouIgmegjytYFfWy7k92guTNfU#PPA57,M1. Hinango noong 21 Setyembre 2013. 


Palakasan Ang lathalaing ito na tungkol sa Palakasan ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa nito.

Other Languages
Acèh: Sipak bhan
адыгабзэ: Лъэпэеу
Afrikaans: Sokker
Alemannisch: Fussball
አማርኛ: እግር ኳስ
aragonés: Fútbol
العربية: كرة القدم
مصرى: كورة قدم
অসমীয়া: ফুটবল
asturianu: Fútbol
Aymar aru: Phutwul
azərbaycanca: Futbol
تۆرکجه: فوتبال
башҡортса: Футбол
Boarisch: Fuaßboi
žemaitėška: Fotbuols
беларуская: Футбол
беларуская (тарашкевіца)‎: Футбол
български: Футбол
भोजपुरी: फुटबाल
Bahasa Banjar: Main bal
বাংলা: ফুটবল
brezhoneg: Mell-droad
bosanski: Nogomet
буряад: Футбол
català: Futbol
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Kă-giù
нохчийн: Футбол
Cebuano: Saker
کوردی: تۆپی پێ
corsu: Pallò
čeština: Fotbal
kaszëbsczi: Bala
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Фоутболъ
Чӑвашла: Футбол
Cymraeg: Pêl-droed
dansk: Fodbold
Deutsch: Fußball
Thuɔŋjäŋ: Adiircök
Zazaki: Futbol
dolnoserbski: Kopańca
डोटेली: फुटबल खेल
Ελληνικά: Ποδόσφαιρο
Esperanto: Futbalo
español: Fútbol
eesti: Jalgpall
euskara: Futbol
estremeñu: Fubu
فارسی: فوتبال
suomi: Jalkapallo
Võro: Jalgpall
føroyskt: Fótbóltur
français: Football
arpetan: Calço
Nordfriisk: Futbaal
furlan: Balon
Frysk: Fuotbal
Gaeilge: Sacar
贛語: 腳球
Gàidhlig: Ball-coise
galego: Fútbol
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: Futbol
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐍆𐍉𐍄𐌿𐌱𐌰𐌻𐌻𐌰
Gaelg: Soccer
客家語/Hak-kâ-ngî: Chiuk-khiù
עברית: כדורגל
हिन्दी: फुटबॉल
hrvatski: Nogomet
hornjoserbsce: Kopańca
Kreyòl ayisyen: Foutbòl
magyar: Labdarúgás
հայերեն: Ֆուտբոլ
interlingua: Football
Bahasa Indonesia: Sepak bola
Interlingue: Football
Igbo: Footbọl
Ilokano: Putbol
Ido: Futbalo
íslenska: Knattspyrna
italiano: Calcio (sport)
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐊᔪᒃᑕᖅ
日本語: サッカー
Basa Jawa: Bal-balan
ქართული: ფეხბურთი
Qaraqalpaqsha: Futbol
Taqbaylit: Ddabex uḍar
Kabɩyɛ: Pɔɔlɩ maɖʋ
қазақша: Футбол
ភាសាខ្មែរ: បាល់ទាត់
한국어: 축구
Ripoarisch: Foßball
kurdî: Futbol
коми: Коксяр
Кыргызча: Футбол
Latina: Pediludium
Lëtzebuergesch: Foussball
лакку: Футбол
лезги: Футбол
Limburgs: Voetbal
lumbaart: Balun
lingála: Motópi
lietuvių: Futbolas
latviešu: Futbols
मैथिली: फुटबल
Basa Banyumasan: Bal-balan
Malagasy: Baolina kitra
олык марий: Футбол
Baso Minangkabau: Sepak bola
македонски: Фудбал
മലയാളം: ഫുട്ബോൾ
монгол: Хөлбөмбөг
मराठी: फुटबॉल
Bahasa Melayu: Bola sepak
Malti: Futbol
Mirandés: Bola (çporto)
မြန်မာဘာသာ: ဘောလုံးကစားခြင်း
эрзянь: Пильгеоска
مازِرونی: فوتوال
Napulitano: Pallone
Plattdüütsch: Football
Nedersaksies: Voetbal
नेपाली: फुटबल खेल
Nederlands: Voetbal
norsk nynorsk: Fotball
norsk: Fotball
Novial: Balonpede
Sesotho sa Leboa: Kgwele ya maoto
Chi-Chewa: Mpira
occitan: Fotbòl
Livvinkarjala: Jalgumiäččy
Ирон: Футбол
ਪੰਜਾਬੀ: ਫੁੱਟਬਾਲ
Picard: Fotbale
Deitsch: Soccer
پنجابی: فٹ بال
پښتو: فوټبال
português: Futebol
Runa Simi: Sinku hayt'ay
rumantsch: Ballape
română: Fotbal
русский: Футбол
русиньскый: Фотбал
Kinyarwanda: Umupira w’amaguru
саха тыла: Футбол
sardu: Calcio
sicilianu: Palluni (sport)
Scots: Fitbaw
davvisámegiella: Spábbačiekčan
srpskohrvatski / српскохрватски: Fudbal
Simple English: Association football
slovenčina: Futbal
slovenščina: Nogomet
Gagana Samoa: Soka
chiShona: Nhabvu
Soomaaliga: Kubadda Cagta
shqip: Futbolli
српски / srpski: Фудбал
Seeltersk: Foutbal
Basa Sunda: Maén bal
svenska: Fotboll
Kiswahili: Mpira wa miguu
ślůnski: Fusbal
ತುಳು: ಸಾಕರ್
తెలుగు: కాల్బంతి
тоҷикӣ: Футбол
Türkmençe: Futbol
Tok Pisin: Soka
Türkçe: Futbol
татарча/tatarça: Футбол
українська: Футбол
oʻzbekcha/ўзбекча: Futbol
vèneto: Bałon
Tiếng Việt: Bóng đá
West-Vlams: Voetbol
walon: Fotbale
Winaray: Futbol
Wolof: Football
吴语: 足球
მარგალური: კუჩხბურთი
ייִדיש: פוטבאל
Vahcuengh: Cukgiuz
中文: 足球
文言: 足球
Bân-lâm-gú: Kha-kiû
粵語: 足球
isiZulu: Ibhola