โทษประหารชีวิต

  ประเทศที่ยังใช้โทษประหารชีวิตอยู่: 56 ประเทศ
  ประเทศที่เลิกใช้โทษประหารชีวิตในทางปฏิบัติ (ไม่ได้ใช้โทษประหารชีวิตมาเป็นเวลาอย่างน้อย 10 ปี และถูกเชื่อว่ามีนโยบายหรือแนวทางปฏิบัติที่จะไม่ใช้โทษประหารชีวิต): 30 ประเทศ
  ประเทศที่เลิกใช้โทษประหารชีวิตยกเว้นอาชญากรรมในสถานการณ์พิเศษ (เช่นอาชญากรรมในช่วงเวลาของสงคราม): 6 ประเทศ
  ประเทศที่เลิกใช้โทษประหารชีวิต: 103 ประเทศ

โทษประหารชีวิต หรือ อุกฤษฏ์โทษ (อังกฤษ: capital punishment, death penalty) เป็นกระบวนการทางกฎหมายซึ่งรัฐลงโทษอาชญากรรมของบุคคลด้วยการทำให้ตาย คำสั่งของศาลที่ให้ลงโทษบุคคลในลักษณะนี้ เรียก การลงโทษประหารชีวิต ขณะที่การบังคับใช้โทษนี้ เรียก การประหารชีวิต อาชญากรรมที่มีโทษประหารชีวิต เรียก "ความผิดอาญาขั้นอุกฤษฏ์โทษ" คำว่า capital มาจากคำภาษาละตินว่า capitalis ความหมายตามตัวอักษร คือ "เกี่ยวกับหัว" (หมายถึงการประหารชีวิตโดยการตัดหัว) [1]

สังคมอดีตส่วนมากนั้นมีโทษประหารชีวิตโดยเป็นการลงโทษอาชญากร และผู้ไม่เห็นด้วยทางการเมืองหรือศาสนา ในประวัติศาสตร์ การลงโทษประหารชีวิตมักสัมพันธ์กับการทรมาน และมักประหารชีวิตในที่สาธารณะ[2]

ปัจจุบันมีประเทศที่ยังคงโทษประหารชีวิต 58 ประเทศ ประเทศที่ยกเลิกโทษประหารชีวิตสำหรับอาชญากรรมทุกรูปแบบโดยนิตินัย 98 ประเทศ ประเทศที่ยกเลิกโทษประหารชีวิตเฉพาะอาชญากรรมปรกติ 7 ประเทศ (โดยคงไว้สำหรับพฤติการณ์พิเศษ เช่น อาชญากรรมสงคราม) และประเทศที่ยกเลิกโทษประหารชีวิตโดยพฤตินัย (คือ ไม่ได้ใช้โทษประหารชีวิตอย่างน้อยสิบปี และอยู่ระหว่างงดใช้โทษ หรืออย่างใดอย่างหนึ่ง)[3] องค์การนิรโทษกรรมสากลมองว่าประเทศส่วนใหญ่เป็นผู้ยกเลิก (abolitionist) โดยองค์การฯ พิจารณาว่า 140 ประเทศเป็นผู้ยกเลิกในทางกฎหมายหรือทางปฏิบัติ[3] การประหารชีวิตเกือบ 90% ทั่วโลกเกิดในทวีปเอเชีย[4]

แทบทุกประเทศในโลกห้ามการประหารชีวิตบุคคลอายุต่ำกว่า 18 ปีขณะก่อเหตุ นับแต่ปี 2552 มีเพียงประเทศอิหร่าน ซาอุดิอาระเบียและซูดานที่ยังประหารชีวิตลักษณะนี้ กฎหมายระหว่างประเทศห้ามการประหารชีวิตประเภทนี้[5]

โทษประหารชีวิตกำลังเป็นประเด็นการถกเถียงอยู่ในหลายประเทศ และจุดยืนอาจมีได้หลากหลายในอุดมการณ์ทางการเมืองหรือภูมิภาคทางวัฒนธรรมหนึ่ง ๆ ในรัฐสมาชิกสหภาพยุโรป ข้อ 2 แห่งกฎบัตรสิทธิมูลฐานแห่งสหภาพยุโรปห้ามการใช้โทษประหารชีวิต สภายุโรปซึ่งมีรัฐสมาชิก 47 ประเทศ ยังห้ามสมาชิกใช้โทษประหารชีวิต

สมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติลงมติรับข้อมติไม่ผูกพันในปี 2550, 2551 และ 2553 เรียกร้องให้มีการผ่อนเวลาการประหารชีวิตทั่วโลก ซึ่งมุ่งให้ยกเลิกในที่สุด[6] แม้หลายชาติยกเลิกโทษประหารชีวิตแล้ว แต่ประชากรโลกกว่า 60% อาศัยอยู่ในประเทศซึ่งเกิดการประหารชีวิต เช่น สี่ประเทศที่มีประชากรมากที่สุดในโลก คือ จีน อินเดีย สหรัฐอเมริกาและอินโดนีเซีย ซึ่งยังใช้บังคับโทษประหารชีวิต ทั้งสี่ประเทศออกเสียงคัดค้านข้อมติสมัชชาใหญ่ดังกล่าว

ภาษาอื่น ๆ
Afrikaans: Doodstraf
Alemannisch: Todesstrafe
aragonés: Pena de muerte
مصرى: اعدام
asturianu: Pena de muerte
azərbaycanca: Ölüm hökmü
башҡортса: Үлем язаһы
žemaitėška: Smertėis bausmie
беларуская (тарашкевіца)‎: Сьмяротная кара
brezhoneg: Kastiz ar marv
bosanski: Smrtna kazna
català: Pena de mort
کوردی: سزای مەرگ
čeština: Trest smrti
Cymraeg: Y gosb eithaf
dansk: Dødsstraf
Deutsch: Todesstrafe
Zazaki: İdam
Ελληνικά: Θανατική ποινή
Esperanto: Mortpuno
español: Pena de muerte
estremeñu: Pena de Muerti
فارسی: اعدام
føroyskt: Deyðarevsing
français: Peine de mort
Frysk: Deastraf
עברית: עונש מוות
हिन्दी: मृत्युदंड
Fiji Hindi: Capital punishment
hrvatski: Smrtna kazna
հայերեն: Մահապատիժ
Bahasa Indonesia: Hukuman mati
íslenska: Dauðarefsing
italiano: Pena di morte
日本語: 死刑
Kabɩyɛ: Peine capitale
қазақша: Өлім жазасы
ಕನ್ನಡ: ಮರಣದಂಡನೆ
한국어: 사형
къарачай-малкъар: Асмакъ
Кыргызча: Өлүм жазасы
Lëtzebuergesch: Doudesstrof
Limburgs: Doeadstraof
lumbaart: Pena de mort
lietuvių: Mirties bausmė
latviešu: Nāvessods
македонски: Смртна казна
മലയാളം: വധശിക്ഷ
Bahasa Melayu: Hukuman mati
မြန်မာဘာသာ: သေဒဏ်
Nederlands: Doodstraf
norsk nynorsk: Dødsstraff
occitan: Pena de mòrt
ਪੰਜਾਬੀ: ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ
Piemontèis: Pen-a ëd mòrt
پنجابی: سزائے موت
português: Pena de morte
Runa Simi: Wañuy wanay
русиньскый: Смертна кара
sicilianu: Pena di morti
srpskohrvatski / српскохрватски: Smrtna kazna
Simple English: Death penalty
slovenčina: Trest smrti
slovenščina: Smrtna kazen
српски / srpski: Смртна казна
svenska: Dödsstraff
Kiswahili: Adhabu ya kifo
తెలుగు: మరణశిక్ష
тоҷикӣ: Ҷазои қатл
Türkçe: Ölüm cezası
татарча/tatarça: Үлем җәзасы
українська: Смертна кара
oʻzbekcha/ўзбекча: Oʻlim jazosi
vèneto: Pena de morte
Tiếng Việt: Tử hình
West-Vlams: Dôodstraffe
吴语: 死刑
хальмг: Толһан цааҗ
მარგალური: ღურათ საჯება
ייִדיש: טויטשטראף
中文: 死刑
文言: 死刑
Bân-lâm-gú: Sí-hêng
粵語: 死刑