ภาษาฝรั่งเศส

ภาษาฝรั่งเศส
Français ฟร็องแซ
ออกเสียง/fʁɑ̃sɛ/
ประเทศที่มีการพูดฝรั่งเศสและดินแดนในครอบครอง ควิเบก (แคนาดา) ชาด เบลเยียม นครรัฐวาติกัน สวิตเซอร์แลนด์ ลักเซมเบิร์ก ลุยเซียนา (สหรัฐฯ) เมน (สหรัฐฯ) โมนาโก แอฟริกาตะวันตก สาธารณรัฐแอฟริกากลาง กัมพูชา เวียดนาม และเฮติ
ภูมิภาคแอฟริกา ยุโรป อเมริกา แปซิฟิก
จำนวนผู้พูด84 ล้าน (รวมทั้งหมด 300 ล้าน)  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา
อินโด-ยูโรเปียน
  • อิตาลิก
    • โรมานซ์
      • อิตาโล-เวสเทิร์น
        • อิตาโล-เวสเทิร์นตะวันตก
          • กัลโล-ไอบีเรียน
            • กัลโล-โรมานซ์
              • กัลโล-รีเชียน
                • โออีล
                  • ภาษาฝรั่งเศส
ระบบการเขียนอักษรละติน
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการฝรั่งเศส และอีก 28 ประเทศ
ผู้วางระเบียบอากาเดมีฟร็องแซซ (ฝรั่งเศส) และสำนักงานภาษาฝรั่งเศสควิเบก (ควิเบก)
รหัสภาษา
ISO 639-1fr
ISO 639-2fre (B)
fra (T)
ISO 639-3fra
[[File:
Map-Francophone World.png

แผนที่ผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส
|300px]]

ภาษาฝรั่งเศส (ฝรั่งเศส: Français [fʀɑ̃sɛ] ฟฺร็อง์แซ) เป็นหนึ่งในภาษากลุ่มโรมานซ์ที่สำคัญที่สุด เป็นรองเพียงภาษาสเปนและโปรตุเกส[ต้องการอ้างอิง] ภาษาฝรั่งเศสเป็นภาษาที่มีคนนิยมเป็นอันดับที่ 11 ของโลก โดยเมื่อปี พ.ศ. 2558 มีคนพูดภาษาฝรั่งเศสเป็นภาษาแม่ประมาณ 84 ล้านคน และเมื่อรวมคนที่พูดเป็นภาษาที่สองแล้วจะมีประมาณ 300 ล้านคน[ต้องการอ้างอิง]

ภาษาฝรั่งเศสเป็นภาษาทางการ และภาษาที่ใช้ปกครองในชุมชนต่าง ๆ โดยเฉพาะประเทศที่เคยเป็นอาณานิคมของฝรั่งเศส รวมถึงองค์กรต่าง ๆ ด้วย (เช่น สหภาพยุโรป ไอโอซี องค์การสหประชาชาติ และสหภาพสากลไปรษณีย์) ในสมัยก่อนภาษาฝรั่งเศสถือเป็นภาษาสากลที่แพร่หลายที่สุด โดยมีสถานะเฉกเช่นภาษาอังกฤษในปัจจุบัน หนังสือเดินทางของไทยก็เคยใช้ภาษาฝรั่งเศสควบคู่กับภาษาไทย

ประวัติ

ดูข้อมูลเพิ่มเติมที่: ประวัติศาสตร์ภาษาฝรั่งเศส

ภาษาฝรั่งเศสเป็นภาษาในกลุ่มภาษาโรมานซ์ กล่าวคือ เป็นภาษาที่มีต้นกำเนิดจากภาษาละตินที่พูดกันในจักรวรรดิโรมันโบราณ ก่อนหน้าที่ดินแดนที่เป็นที่ตั่งประเทศฝรั่งเศสในปัจจุบันจะอยู่ใต้การปกครองของโรมัน ดินแดนดังกล่าวเคยอยู่ใต้การปกครองของพวกกอล ซึ่งเป็นหนึ่งในชนชาติเซลต์ ในสมัยนั้นดินแดนประเทศฝรั่งเศสมีคนที่พูดภาษาถิ่นต่าง ๆ กันหลายภาษา แม้ว่าชาวฝรั่งเศสจะชอบสืบที่มาของภาษาของตนไปถึงพวกโกล (les Gaulois) แต่มีคำในภาษาฝรั่งเศสเพียง 2,000 คำเท่านั้นที่มีที่มามาจากภาษาของพวกโกล ซึ่งโดยมากจะเป็นคำที่ใช้เป็นชื่อสถานที่ หรือเป็นคำที่มีความหมายเกี่ยวกับธรรมชาติ

หลังจากที่ชาวโรมันได้เข้ามายึดดินแดนของพวกโกล คนที่อาศัยอยู่ในบริเวณนั้นก็ได้เปลี่ยนมาพูดภาษาละติน ซึ่งภาษาละตินที่พูดกันในบริเวณนี้ ไม่ใช่ภาษาละตินชั้นสูงแบบที่พูดกันในหมู่ชนชั้นสูงของกรุงโรม แต่เป็นภาษาละตินของชาวบ้าน (vulgar latin) ที่พูดกันในหมู่พลทหาร นอกจากนี้ ภาษาละตินที่พูดกันอยู่ในฝรั่งเศสนั้น ก็ได้รับอิทธิพลจากภาษากอลอยู่พอควร เนื่องจากสิ่งของบางอย่างที่ใช้กันอยู่ในกอล พวกโรมันไม่มีชื่อเรียก จึงต้องขอยืมคำในภาษาโกลมาเรียกสิ่งของเหล่านั้น เช่น les braies ซึ่งแปลว่าเครื่องแต่งกายจำพวกกางเกงของชาวโกล

ยุคอาณาจักรแฟรงก์

หลังจากคริสต์ศตวรรษที่ 3 เป็นต้นมา จักรวรรดิโรมันก็เสื่อมอำนาจ ดินแดนหลายส่วนของจักรวรรดิโรมันตกอยู่ในเงื้อมมือของชนเผ่าป่าเถื่อนหลายพวก ชนเผ่าป่าเถื่อนที่ตั้งถิ่นฐานอยู่ในดินแดนที่เป็นประเทศฝรั่งเศสปัจจุบัน ได้แก่ ชนเผ่าแฟรงก์ที่อาศัยอยู่ทางเหนือ ชนเผ่าวิซิกอทที่อาศัยอยู่ทางใต้ ชนเผ่าเบอร์กันดีในบริเวณริมแม่น้ำโรน และชนเผ่าเอลแมนที่อาศัยอยู่บริเวณพรมแดนของประเทศฝรั่งเศสและเยอรมนี ชนเผ่าป่าเถื่อนเหล่านี้พูดภาษากลุ่มเจอร์แมนิก สำเนียงของชนเหล่านี้ได้ส่งผลต่อภาษาละตินที่เคยพูดอยู่เดิมในฝรั่งเศส และคำจากภาษาของชนป่าเถื่อน ได้แก่ คำที่มีความหมายเกี่ยวกับยุทธวิธีในการรบ และชนชั้นทางสังคม ได้ถูกนำมาใช้ในภาษาละตินที่พูดกันอยู่ในฝรั่งเศส โดยภาษาฝรั่งเศสปัจจุบันมีคำที่มีที่มาจากคำในภาษาของชนป่าเถื่อนอยู่ประมาณ ร้อยละ 60

ภาษาฝรั่งเศสในยุคกลาง

นักภาษาศาสตร์ได้จัดจำแนก ภาษาฝรั่งเศสที่พูดกันในยุคกลางออกเป็น 3 จำพวก คือ พวกแรกคือภาษาที่เรียกกันว่า Langue d'Oïl พูดกันอยู่ทางตอนเหนือของประเทศ พวกที่สองคือ Langue d'Oc ที่พูดกันอยู่ทางใต้ของประเทศ และพวกที่สามคือ Franco-Provençal ซึ่งเป็นการผสมผสานกันของสองภาษาแรก

Langue d'Oïl เป็นภาษาที่ใช้คำว่า oïl ในคำพูดว่า "ใช่" (ปัจจุบันใช้คำว่า oui) ในสมัยกลางภาษานี้จะพูดกันในตอนเหนือของประเทศฝรั่งเศส ภาษา Langue d'oïl เติบโตต่อมาจนกลายเป็น ภาษาฝรั่งเศสเก่า ช่วงระยะเวลาของภาษาฝรั่งเศสเก่าอยู่ระหว่าง ศตวรรษที่ 8 กับ ศตวรรษที่ 14 ภาษาฝรั่งเศสเก่ามีลักษณะร่วมกันหลายอย่างกับภาษาลาติน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการลำดับคำในประโยคซึ่งมีอิสระสูงเหมือนภาษาลาติน และต่างกับการบังคับทางไวยกรณ์ของภาษาฝรั่งเศสในปัจจุบัน

Langue d'Oc เป็นภาษาที่ใช้คำว่า oc ในคำพูดว่า "ใช่" ภาษานี้พูดกันอยู่ทางตอนใต้ของฝรั่งเศสและทางเหนือของสเปน ซึ่งภาษานี้จะมีลักษณะคล้ายกับภาษาละตินมากกว่า Langue d'Oïl

ภาษาฝรั่งเศสยุคใหม่

นักวิชาการเรียกภาษาฝรั่งเศสที่พูดในช่วงก่อนหน้าปี พ.ศ. 1843 ซึ่งก็คือภาษา Langue d'Oïl ว่าเป็นภาษาฝรั่งเศสเก่า เอกสารฉบับแรกที่เขียนขึ้นเป็นภาษาฝรั่งเศสเก่า คือ "คำปฏิญาณแห่งสตราสบูร์ก" (Strasbourg) ซึ่งเขียนขึ้นในปี พ.ศ. 1385

ในปี พ.ศ. 2082 พระเจ้าฟรองซัวที่ 1 ได้ออกพระราชกฎษฎีกาที่กำหนดให้ภาษาฝรั่งเศสเป็นภาษาทางการของฝรั่งเศสแทนที่ภาษาละติน และกำหนดให้ใช้ภาษาฝรั่งเศสในการบริหารราชการ ในราชสำนัก และในการพิจารณาคดีในศาล ในช่วงนี้ได้มีการปรับปรุงตัวสะกดและการออกเสียงในภาษาฝรั่งเศส นักวิชาการเรียกภาษาฝรั่งเศสในยุคนี้ว่า ภาษาฝรั่งเศสยุคกลาง ในศตวรรษที่ 17 หลังจากที่มีการกำหนดมาตรฐานภาษาฝรั่งเศสให้พูดสำเนียงเดียวกันทั่วประเทศ การปรับปรุงและการกำหนดหลักต่าง ๆ ของภาษา ก็ทำให้เกิดภาษาฝรั่งเศสที่เรียกกันว่าภาษาฝรั่งเศสยุคใหม่ ซึ่งพูดกันอยู่ในปัจจุบัน

ในปี พ.ศ. 2177 พระคาร์ดินัลรีเชอลีเยอ (Richelieu) ได้ก่อตั้งองค์กรที่เรียกว่า L'Académie Française (ลากาเดมี ฟรองแซส หรือ วิทยสถานแห่งประเทศฝรั่งเศส ซึ่งเปรียบได้กับราชบัณฑิตยสถานของไทย) เพื่อทำหน้าที่ดูแลรักษาภาษาฝรั่งเศสไว้ไม่ให้วิบัติ และคงภาษาฝรั่งเศสให้อยู่ในรูปแบบเดิมให้มากที่สุด ในช่วงศตวรรษที่ 17-19 ฝรั่งเศสได้มีบทบาทสำคัญในการเมืองของทวีปยุโรป และเป็นศูนย์กลางของปรัชญารู้แจ้งที่แพร่หลายกันอยู่ในสมัยนั้น ทำให้อิทธิพลของภาษาฝรั่งเศสแผ่ออกไปกว้างขวางและกลายเป็นภาษากลางของยุโรป มีบทบาทสำคัฐทางการทูต วรรณคดี และศิลปะ มหาราชในยุคนั้นสองพระองค์ คือ พระนางแคทเธอรีนมหาราชินีแห่งรัสเซีย และพระเจ้าเฟรดริกมหาราชแห่งปรัสเซีย สามารถตรัสและทรงพระอักษรเป็นภาษาฝรั่งเศสได้ดี

ผู้รู้ภาษาฝรั่งเศสในกลุ่มสหภาพยุโรป
ภาษาอื่น ๆ
адыгабзэ: Францыбзэ
Afrikaans: Frans
አማርኛ: ፈረንሳይኛ
aragonés: Idioma francés
Ænglisc: Frencisc sprǣc
العربية: لغة فرنسية
asturianu: Francés
Aymar aru: Phransiya aru
azərbaycanca: Fransız dili
تۆرکجه: فرانسه دیلی
башҡортса: Француз теле
Boarisch: Franzesisch
žemaitėška: Prancūzu kalba
Bikol Central: Tataramon na Pranses
беларуская: Французская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Француская мова
български: Френски език
Bahasa Banjar: Bahasa Parancis
bamanankan: Faransekan
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: পর্তুগীজ ঠার
brezhoneg: Galleg
bosanski: Francuski jezik
català: Francès
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Huák-ngṳ̄
Cebuano: Prinanses
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: ᐱᔥᑎᑯᔮᐤ ᐊᔨᒧᐎᓐ
qırımtatarca: Frenk tili
čeština: Francouzština
kaszëbsczi: Francësczi jãzëk
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Франкїискъ ѩꙁꙑкъ
Чӑвашла: Франс чĕлхи
Cymraeg: Ffrangeg
Zazaki: Fransızki
dolnoserbski: Francojska rěc
ދިވެހިބަސް: ފަރަންސޭސި
eʋegbe: Fransegbe
Ελληνικά: Γαλλική γλώσσα
emiliàn e rumagnòl: Francés
Esperanto: Franca lingvo
español: Idioma francés
euskara: Frantses
estremeñu: Luenga francesa
Fulfulde: Faransinkoore
føroyskt: Franskt mál
français: Français
Nordfriisk: Fransöösk
Frysk: Frânsk
Gaeilge: An Fhraincis
贛語: 法語
Gàidhlig: Fraingis
Avañe'ẽ: Hyãsiañe'ẽ
Gaelg: Frangish
客家語/Hak-kâ-ngî: Fap-ngî
עברית: צרפתית
Fiji Hindi: French bhasa
hrvatski: Francuski jezik
hornjoserbsce: Francošćina
Kreyòl ayisyen: Lang franse
Հայերեն: Ֆրանսերեն
interlingua: Lingua francese
Bahasa Indonesia: Bahasa Perancis
ГӀалгӀай: Ференгий мотт
íslenska: Franska
italiano: Lingua francese
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐅᐃᒍᐃᕐᒥᐅᖅ
日本語: フランス語
Patois: French
la .lojban.: fasybau
Basa Jawa: Basa Prancis
ქართული: ფრანგული ენა
Qaraqalpaqsha: Frantsuz tili
Taqbaylit: Tafrensist
Адыгэбзэ: Фрэнджыбзэ
Kongo: Kifalanse
қазақша: Француз тілі
kalaallisut: Franskisut
ភាសាខ្មែរ: ភាសាបារាំង
한국어: 프랑스어
Перем Коми: Франсуз кыв
къарачай-малкъар: Француз тил
kernowek: Frenkek
Кыргызча: Француз тили
Lëtzebuergesch: Franséisch
Lingua Franca Nova: Franses
Limburgs: Frans
lumbaart: Lengua francesa
lingála: Falansé
لۊری شومالی: زون فرانسه یی
lietuvių: Prancūzų kalba
latviešu: Franču valoda
Malagasy: Fiteny frantsay
олык марий: Француз йылме
Māori: Reo Wīwī
македонски: Француски јазик
монгол: Франц хэл
Bahasa Melayu: Bahasa Perancis
မြန်မာဘာသာ: ပြင်သစ်ဘာသာစကား
مازِرونی: فرانسوی زوون
Dorerin Naoero: Dorerin Prant
Napulitano: Lengua franzese
Plattdüütsch: Franzöösche Spraak
Nedersaksies: Fransk
नेपाल भाषा: फ्रेञ्च भाषा
Nederlands: Frans
norsk nynorsk: Fransk
norsk: Fransk
Novial: Fransum
Nouormand: Fraunceis
Sesotho sa Leboa: Sefora
Diné bizaad: Dáághahii bizaad
occitan: Francés
Livvinkarjala: Frantsien kieli
Pangasinan: Salitan Français
Kapampangan: Amanung Pranses
Papiamentu: Frances
Picard: Frinsé
Norfuk / Pitkern: French
Piemontèis: Lenga fransèisa
português: Língua francesa
Runa Simi: Ransis simi
rumantsch: Lingua franzosa
română: Limba franceză
tarandíne: Lènga frangese
русиньскый: Французькый язык
Kinyarwanda: Igifaransa
संस्कृतम्: फ्रेञ्चभाषा
саха тыла: Француз тыла
sicilianu: Lingua francisa
davvisámegiella: Fránskkagiella
srpskohrvatski / српскохрватски: Francuski jezik
Simple English: French language
slovenčina: Francúzština
slovenščina: Francoščina
Gagana Samoa: Fa'afarani
Soomaaliga: Af-Faransiis
српски / srpski: Француски језик
SiSwati: SíFulentji
Sesotho: Sefora
Basa Sunda: Basa Perancis
svenska: Franska
Kiswahili: Kifaransa
ślůnski: Francusko godka
Türkmençe: Fransuz dili
Setswana: Sefora
Tok Pisin: Tok Frens
Türkçe: Fransızca
татарча/tatarça: Француз теле
reo tahiti: Reo farāni
удмурт: Француз кыл
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ڧرانسۇز تىلى
українська: Французька мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Fransuz tili
vepsän kel’: Francijan kel'
Tiếng Việt: Tiếng Pháp
West-Vlams: Frans
Volapük: Fransänapük
Winaray: Frinanses
Wolof: Wu-faraas
吴语: 法文
მარგალური: ფრანგული ნინა
ייִדיש: פראנצויזיש
Yorùbá: Èdè Faransé
Vahcuengh: Vah Fazgoz
Zeêuws: Frans
中文: 法语
文言: 法蘭西語
Bân-lâm-gú: Hoat-gí
粵語: 法文
isiZulu: IsiFulentshi