ภาษาถิ่น

ภาษาถิ่น หรือ สำเนียง คือ ภาษาเฉพาะของท้องถิ่นใดท้องถิ่นหนึ่งที่มีรูปลักษณะเฉพาะตัวทั้งถ้อยคำและสำเนียงเป็นต้น

เช่น ในแต่ละภาคของประเทศไทยมีภาษาถิ่นประจำภาคนั้น ดังนี้ ภาคเหนือมีภาษาถิ่นพายัพเช่น ปิ๊กบ้าน ภาคอีสานมีภาษาถิ่นอีสานเช่น เมื่อบ้าน ภาคใต้มีภาษาถิ่นใต้เช่น หลบเริน (แผลงมาจาก "กลับเรือน") และภาคกลางมีภาษาไทยกลางเช่น กลับบ้าน เป็นต้น ทั้งนี้ ทุกภาษาถิ่นในประเทศไทยคงใช้คำศัพท์และไวยากรณ์ที่สอดคล้องกัน แต่มักจะแตกต่างกันในเรื่องของวรรณยุกต์ ถ้อยคำ และสำเนียง เป็นต้น ซึ่งนับเป็นเอกลักษณ์ของภาษาถิ่นนั้น

หากพื้นที่ของผู้ใช้ภาษานั้นกว้างก็จะมีภาษาถิ่นหลากหลาย และมีภาษาถิ่นย่อย ๆ ลงไปอีก ซึ่งภาษาถิ่นนั้นมักเป็นเรื่องของภาษาพูดหรือภาษาท่าทาง มากกว่า

การกำหนดภาษาหลักหรือภาษาถิ่นนั้น นักภาษาศาสตร์จะพิจารณาคุณลักษณะในเชิงภาษาเท่านั้น ตัวอย่างเช่น ภาษาไทย และภาษาลาวถือว่าต่างก็เป็นภาษาถิ่นของกันและกัน (อาจนับภาษาใดภาษาหนึ่งเป็นภาษาหลักก็ได้ โดยไม่มีนัยสำคัญทางภาษาศาสตร์) แต่เนื่องจากภาษาถิ่นทั้งสองอยู่ในพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ของสองประเทศ โดยทั่วไปจึงถือว่าเป็นคนละภาษา

แนวคิดในการจำแนกภาษาถิ่นนั้น มักพิจารณาจาก
  • ลักษณะเชิงสังคม ซึ่งเป็นลักษณะแปรผันอย่างหนึ่งของภาษา ที่พูดกันในชนชั้นสังคมหนึ่งๆ
  • ภาษามาตรฐาน กำหนดมาตรฐานจากลักษณะการใช้งาน (เช่น มาตรฐานการเขียน)
  • ภาษาเฉพาะวงการ
  • ภาษาสแลง

หากลักษณะแปรผันของภาษาถิ่นนั้น เป็นเพียงลักษณะของเสียง ในทางภาษาศาสตร์จะเรียกว่า สำเนียง ไม่ใช่ ภาษาถิ่น ซึ่งในบางครั้งก็ยากที่จะจำแนกว่าภาษาในท้องถิ่นหนึ่งๆ นั้น เป็นภาษาย่อยของถิ่นหลัก หรือเป็นเพียงสำเนียงท้องถิ่นเท่านั้น

หรือถูกดัดแปลงในทุกกรณี

ภาษาอื่น ๆ
Afrikaans: Dialek
Alemannisch: Dialekt
aragonés: Dialecto
العربية: لهجة
مصرى: لهجه
asturianu: Dialeutu
azərbaycanca: Ləhcə
башҡортса: Диалект
Boarisch: Mundoat
žemaitėška: Tarmie
беларуская: Дыялект
беларуская (тарашкевіца)‎: Дыялект
български: Диалект
བོད་ཡིག: ཡུལ་སྐད།
brezhoneg: Rannyezh
bosanski: Dijalekt
català: Dialecte
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Huŏng-ngiòng
کوردی: زار
čeština: Nářečí
Чӑвашла: Диалект
Cymraeg: Tafodiaith
dansk: Dialekt
Deutsch: Dialekt
Zazaki: Diyalekt
Ελληνικά: Διάλεκτος
English: Dialect
Esperanto: Dialekto
español: Dialecto
eesti: Murre
euskara: Dialekto
فارسی: گویش
suomi: Murre
Võro: Murrõq
føroyskt: Málføri
français: Dialecte
Frysk: Dialekt
Gaeilge: Canúint
galego: Dialecto
ગુજરાતી: બોલી
Gaelg: Fo-ghlaare
हिन्दी: उपभाषा
hrvatski: Dijalekt
Kreyòl ayisyen: Aksan
magyar: Dialektus
հայերեն: Բարբառ
interlingua: Dialecto
Bahasa Indonesia: Dialek
Interlingue: Dialecte
íslenska: Mállýska
italiano: Dialetto
日本語: 方言
Basa Jawa: Dhialèk
ქართული: დიალექტი
Kongo: Patua
қазақша: Диалект
한국어: 방언
kurdî: Zarava
Кыргызча: Диалект
Latina: Dialectos
Lingua Franca Nova: Dialeto
Limburgs: Dialek
lumbaart: Dialet
lietuvių: Tarmė
latviešu: Dialekts
Baso Minangkabau: Dialek
македонски: Дијалект
മലയാളം: ഉപഭാഷ
монгол: Аялга
Bahasa Melayu: Loghat
Plattdüütsch: Dialekt
Nedersaksies: Dialekt
Nederlands: Dialect
norsk nynorsk: Målføre
norsk: Dialekt
Nouormand: Loceis
occitan: Dialècte
ਪੰਜਾਬੀ: ਉਪਭਾਸ਼ਾ
polski: Dialekt
Piemontèis: Dialèt
پنجابی: پڑبولی
پښتو: گړدود
português: Dialeto
română: Dialect
русский: Диалект
русиньскый: Діалект
Scots: Dialect
سنڌي: لهجو
srpskohrvatski / српскохрватски: Dijalekt
Simple English: Dialect
slovenčina: Nárečie
slovenščina: Narečje
Soomaaliga: Afguri
shqip: Dialekti
српски / srpski: Дијалект
Basa Sunda: Dialék
svenska: Dialekt
Kiswahili: Lahaja
ślůnski: Djalekt
татарча/tatarça: Söyläm
українська: Діалект
oʻzbekcha/ўзбекча: Lahja
vèneto: Diałeto
Tiếng Việt: Phương ngữ
walon: Diyaleke
吴语: 方言
მარგალური: დიალექტი
ייִדיש: דיאלעקט
中文: 方言
Bân-lâm-gú: Hong-giân
粵語: 方言