ปริมาตร

ถ้วยตวงสามารถใช้วัดปริมาตรของของเหลวได้ ถ้วยตวงถ้วยนี้มีหน่วยกำกับเป็นถ้วยตวง ออนซ์ และมิลลิลิตร

ปริมาตร หมายถึง ปริมาณของปริภูมิหรือรูปทรงสามมิติ ซึ่งยึดถือหรือบรรจุอยู่ในภาชนะไม่ว่าจะสถานะใดๆก็ตาม [1] บ่อยครั้งที่ปริมาตรระบุปริมาณเป็นตัวเลขโดยใช้หน่วยกำกับ เช่นลูกบาศก์เมตรซึ่งเป็นหน่วยอนุพันธ์เอสไอ นอกจากนี้ยังเป็นที่เข้าใจกันโดยทั่วไปว่า ปริมาตรของภาชนะคือ ความจุ ของภาชนะ เช่นปริมาณของของไหล (ของเหลวหรือแก๊ส) ที่ภาชนะนั้นสามารถบรรจุได้ มากกว่าจะหมายถึงปริมาณเนื้อวัสดุของภาชนะ

รูปทรงสามมิติทางคณิตศาสตร์มักถูกกำหนดปริมาตรขึ้นด้วยพร้อมกัน ปริมาตรของรูปทรงอย่างง่ายบางชนิด เช่นมีด้านยาวเท่ากัน สันขอบตรง และรูปร่างกลมเป็นต้น สามารถคำนวณได้ง่ายโดยใช้สูตรต่าง ๆ ทางเรขาคณิต ส่วนปริมาตรของรูปทรงที่ซับซ้อนยิ่งขึ้นสามารถคำนวณได้ด้วยแคลคูลัสเชิงปริพันธ์ถ้าทราบสูตรสำหรับขอบเขตของรูปทรงนั้น รูปร่างหนึ่งมิติ (เช่นเส้นตรง) และรูปร่างสองมิติ (เช่นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส) ถูกกำหนดให้มีปริมาตรเป็นศูนย์ในปริภูมิสามมิติ

ปริมาตรของของแข็ง (ไม่ว่าจะมีรูปทรงปกติหรือไม่ปกติ) สามารถตรวจวัดได้ด้วยการแทนที่ของไหล และการแทนที่ของเหลวสามารถใช้ตรวจวัดปริมาตรของแก๊สได้อีกด้วย ปริมาตรรวมของวัสดุสองชนิดโดยปกติจะมากกว่าปริมาตรของวัสดุอย่างใดอย่างหนึ่ง เว้นแต่เมื่อวัสดุหนึ่งละลายในอีกวัสดุหนึ่งแล้ว ปริมาตรรวมจะไม่เป็นไปตามหลักการบวก [2]

ในเรขาคณิตเชิงอนุพันธ์ ปริมาตรถูกอธิบายด้วยความหมายของรูปแบบปริมาตร (volume form) และเป็นตัวยืนยงแบบไรมันน์ (Riemann invariant) ที่สำคัญโดยรวม ในอุณหพลศาสตร์ ปริมาตรคือตัวแปรเสริม (parameter) ชนิดพื้นฐาน และเป็นตัวแปรควบคู่ (conjugate variable) กับความดัน

หน่วยวัด

หน่วยวัดปริมาตรตามตำรา
The New Student's Reference Work
การแปลงหน่วยเป็นมิลลิลิตรโดยประมาณ[3]
อังกฤษ สหรัฐฯ
ของเหลว
สหรัฐฯ
ของแห้ง
กิลล์ 142 มล. 118 มล. 138 มล.
ไพนต์ 568 มล. 473 มล. 551 มล.
ควอร์ต 1137 มล. 946 มล. 1101 มล.
แกลลอน 4546 มล. 3785 มล. 4405 มล.

หน่วยวัดปริมาตรใช้แนวคิดที่เกี่ยวข้องกับหน่วยวัดความยาว โดยเติมคำว่า ลูกบาศก์ นำหน้าหน่วยความยาวที่ใช้วัดขนาดในสามมิติทั้งความกว้าง ความยาว ความสูง ในหน่วยเดียวกัน เมื่อเขียนเป็นอักษรย่อจะเติม ลบ. นำหน้าหรือกำกับด้วย ยกกำลังสาม อย่างใดอย่างหนึ่ง ตัวอย่างเช่น วัตถุทรงลูกบาศก์ชิ้นหนึ่งมีทุกด้านยาวหนึ่งเซนติเมตร (ซม., cm) จะมีปริมาตรเท่ากับหนึ่งลูกบาศก์เซนติเมตร (ลบ.ซม., ซม.3, cm3)

ระบบหน่วยวัดระหว่างประเทศกำหนดให้หน่วยวัดปริมาตรมาตรฐานคือหน่วยลูกบาศก์เมตร (ลบ.ม., ม.3, m3) ระบบเมตริกก็มีหน่วยลิตร (ล., L) เป็นหน่วยวัดปริมาตรอีกด้วย ซึ่งเท่ากับปริมาตรของทรงลูกบาศก์ขนาดสิบเซนติเมตร จึงสัมพันธ์กับหน่วยลูกบาศก์เมตรเช่นกัน นั่นคือ

1 ลิตร = (1000 เซนติเมตร)3 = 1000 ลูกบาศก์เซนติเมตร = 0.001 ลูกบาศก์เมตร

ดังนั้น

1 ลูกบาศก์เมตร = 1000 ลิตร

บ่อยครั้งที่ปริมาณของเหลวจำนวนเล็กน้อยถูกวัดในหน่วยมิลลิลิตร นั่นคือ

1 มิลลิลิตร = 0.001 ลิตร = 1 ลูกบาศก์เซนติเมตร

หน่วยวัดปริมาตรแบบดั้งเดิมอื่น ๆ ที่มีหลากหลายก็เป็นที่นิยมเช่นกัน เช่น ลูกบาศก์นิ้ว ลูกบาศก์ฟุต ลูกบาศก์ไมล์ ช้อนชา ช้อนโต๊ะ ถ้วยตวง ออนซ์ แดรม กิลล์ ไพนต์ ควอร์ต แกลลอน มินิม บาร์เรล คอร์ด เพก บุเชิล ฮอกสเฮด ฯลฯ ส่วนหน่วยวัดไทยดั้งเดิมก็มีอย่างเช่น ถัง (20 ลิตร) บั้น เกวียน เป็นต้น

ภาษาอื่น ๆ
Afrikaans: Volume
العربية: حجم
azərbaycanca: Həcm
башҡортса: Күләм
беларуская: Аб’ём
беларуская (тарашкевіца)‎: Аб’ём
български: Обем
भोजपुरी: आयतन
বাংলা: আয়তন
bosanski: Volumen
català: Volum
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Tā̤-cék
کوردی: قەبارە
čeština: Objem
Чӑвашла: Калăпăш
Cymraeg: Cyfaint
dansk: Rumfang
Deutsch: Volumen
Ελληνικά: Όγκος
English: Volume
Esperanto: Volumeno
español: Volumen
eesti: Ruumala
فارسی: حجم
suomi: Tilavuus
français: Volume
Nordfriisk: Rüm (miat)
贛語: 體積
客家語/Hak-kâ-ngî: Thí-tsit
עברית: נפח
हिन्दी: आयतन
Fiji Hindi: Pasaar
hrvatski: Obujam
Kreyòl ayisyen: Volim
magyar: Térfogat
Հայերեն: Ծավալ
interlingua: Volumine
Bahasa Indonesia: Volume
íslenska: Rúmmál
italiano: Volume
日本語: 体積
Patois: Valyuum
Basa Jawa: Volume
Kabɩyɛ: Wonuu paɣlaka
қазақша: Көлем
한국어: 부피
kurdî: Qeware
Lëtzebuergesch: Volumen
lietuvių: Tūris
latviešu: Tilpums
македонски: Зафатнина
മലയാളം: വ്യാപ്തം
монгол: Эзлэхүүн
मराठी: आकारमान
Bahasa Melayu: Isi padu
नेपाली: आयतन
Nederlands: Inhoud (volume)
norsk nynorsk: Volum
norsk: Volum
occitan: Volum
ਪੰਜਾਬੀ: ਆਇਤਨ
polski: Objętość
português: Volume
Runa Simi: P'ulin
русский: Объём
संस्कृतम्: आयतनम्
sicilianu: Vulumi
Scots: Vollum
srpskohrvatski / српскохрватски: Volumen
Simple English: Volume
slovenčina: Objem (matematika)
slovenščina: Prostornina
chiShona: Mumhu
Soomaaliga: Mug
српски / srpski: Запремина
svenska: Volym
Kiswahili: Mjao
ślůnski: Uobjyntość
தமிழ்: கன அளவு
తెలుగు: ఘనపరిమాణము
Türkmençe: Göwrüm birlikleri
Tagalog: Volyum
Türkçe: Hacim
українська: Об'єм
اردو: حجم
oʻzbekcha/ўзбекча: Hajm
vèneto: Vołume
Tiếng Việt: Thể tích
Winaray: Bolyum
中文: 体积
Bân-lâm-gú: Thé-chek
粵語: 體積