ทฤษฎี

ทฤษฎี (อังกฤษ: theory) คือ สมมติฐานที่ได้รับการตรวจสอบและทดลองหลายครั้งหลายหนจนสามารถอธิบายข้อเท็จจริงสามารถคาดคะเนทำนายเหตุการณ์ทั่วๆไป ที่เกี่ยวข้องกับปรากฏการณ์นั้นอย่างถูกต้อง และมีเหตุผลเป็นที่ยอมรับของคนทั่วไป จึงเป็นผลให้สมมติฐานกลายเป็นทฤษฎี เช่น ทฤษฎีเซลล์ (Cell theory) ทฤษฏีวิวัฒนาการ (the evolution theory) เป็นต้น หรือ คือกลุ่มความสัมพันธ์ของแนวคิดคำนิยาม และองค์ประกอบต่าง ๆ ที่ใช้อธิบายลักษณะของปรากฏการณ์หนึ่ง และชี้ให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรต่าง ๆ โดยมีจุดมุ่งหมายที่จะอธิบายหรือคาดเดาปรากฏการณ์นั้น

ความหมายในทางวิทยาศาสตร์

ในทางวิทยาศาสตร์นั้น ทฤษฎี มีความหมายว่าชุดของความคิดรวบยอด (a set of concepts), ชุดของข้อเสนอ (a set of propositions) และชุดของการสร้าง (a set of construct) ทฤษฎีเป็นข้ออธิบายที่มีรากฐานอยู่บนความรู้ชุดหนึ่ง สามารถพิสูจน์ ทดลองได้ มีความสมเหตุสมผล และสามารถใช้นำมาคาดการณ์ได้ โดยลักษณะสำคัญของทฤษฎีในทางวิทยาศาสตร์มี 5 ข้อ คือ

  • เป็นกฎเกณฑ์ที่มีความเป็นนามธรรม (abstract rule)
  • สามารถอธิบายได้เป็นการทั่วไป (generalized)
  • สามารถพิสูจน์ และทดสอบได้ (testability)
  • ผลที่ได้จากการพิสูจน์ และทดสอบมีความเที่ยงตรง (validity)
  • มีความน่าเชื่อถือเนื่องจากผ่านการพิสูจน์และทดสอบมาแล้ว (reliability) [1]
ภาษาอื่น ๆ
Afrikaans: Teorie
አማርኛ: ኅልዮት
aragonés: Teoría
العربية: نظرية
asturianu: Teoría
azərbaycanca: Nəzəriyyə
беларуская: Тэорыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Тэорыя
български: Теория
বাংলা: তত্ত্ব
bosanski: Teorija
català: Teoria
ᏣᎳᎩ: ᎪᎷᏩᏛᏘ
کوردی: بیردۆز
čeština: Teorie
dansk: Teori
Deutsch: Theorie
Ελληνικά: Θεωρία
English: Theory
Esperanto: Teorio
español: Teoría
eesti: Teooria
euskara: Teoria
فارسی: نظریه
suomi: Teoria
français: Théorie
עברית: תאוריה
hrvatski: Teorija
Kreyòl ayisyen: Teyori
հայերեն: Տեսություն
interlingua: Theoria
Bahasa Indonesia: Teori
Ido: Teorio
italiano: Teoria
日本語: 理論
ქართული: თეორია
қазақша: Теория
한국어: 이론
kurdî: Bîrdozî
Кыргызча: Теория
Latina: Theoria
Limburgs: Theorie
lietuvių: Teorija
latviešu: Teorija
македонски: Теорија
монгол: Онол
Bahasa Melayu: Teori
မြန်မာဘာသာ: သီအိုရီ
Nederlands: Theorie
norsk nynorsk: Teori
norsk: Teori
ਪੰਜਾਬੀ: ਥਿਊਰੀ
polski: Teoria
português: Teoria
Runa Simi: Ñasa
română: Teorie
русский: Теория
русиньскый: Теорія
sicilianu: Tiurìa
Scots: Theory
srpskohrvatski / српскохрватски: Teorija
Simple English: Theory
slovenčina: Teória
slovenščina: Teorija
chiShona: Gorokodzwa
shqip: Teoria
српски / srpski: Теорија
svenska: Teori
తెలుగు: సిద్ధాంతము
Tagalog: Teorya
Türkçe: Teori
українська: Теорія
اردو: نظریہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Nazariya
Tiếng Việt: Lý thuyết
ייִדיש: טעאריע
中文: 理論
Bân-lâm-gú: Lí-lūn