จักรพรรดิติแบริอุส

จักรพรรดิติแบริอุส
Tiberius, Romisch-Germanisches Museum, Cologne (8115606671).jpg
รูปปั้นจักรพรรดิติแบริอุส
จักรพรรดิแห่งจักรวรรดิโรมันพระองค์ที่ 2
ครองราชย์18 กันยายน ค.ศ. 14 –
16 มีนาคม ค.ศ. 37
(22 ปี)
ก่อนหน้าจักรพรรดิเอากุสตุส (พ่อเลี้ยง)
ถัดไปจักรพรรดิกาลิกุลา (หลานของน้องชาย)
อัครมเหสี
  • วิปซานิอา อากริปปีนา (19–11 ก่อน ค.ศ.)
  • ยูลิอาผู้อาวุโส (11–2 ก่อน ค.ศ.)
พระราชบุตร
  • ดรูซุส ยูลิอุส ไกซาร์
  • ติแบริลลุส
พระนามเต็ม
  • ติแบริอุส เกลาดิอุส แนโร (ชื่อเกิด)
  • ติแบริอุส ยูลิอุส ไกซาร์ (หลังเป็นบุตรบุญธรรม)
  • ติแบริอุส ไกซาร์ ดีวี เอากุสตี ฟีลิอุส เอากุสตุส (หลังเป็นจักรพรรดิ)
ราชวงศ์ยูลิอุส-เกลาดิอุส
พระราชบิดาติแบริอุส เกลาดิอุส แนโร
พระราชมารดาลีวิอา ดรูซิลลา
ประสูติ16 พฤศจิกายน 42 ปีก่อน ค.ศ.
โรม
สวรรคต16 มีนาคม ค.ศ. 37 (78 ปี)
มีเซนูง, อีตาลิอา
ที่ฝังพระศพสุสานเอากุสตุส, โรม
ศาสนาศาสนาในโรมโบราณ

ติแบริอุส ไกซาร์ ดีวี เอากุสตี ฟีลิอุส เอากุสตุส (ละติน: TIBERIVS CAESAR DIVI AVGVSTI FILIVS AVGVSTVS) เป็นจักรพรรดิแห่งจักรวรรดิโรมันพระองค์ที่สองต่อจากจักรพรรดิเอากุสตุส ครองราชย์ระหว่าง ค.ศ. 14 ถึง ค.ศ. 37

ติแบริอุสมีชื่อเกิดว่า ติแบริอุส เกลาดิอุส แนโร (TIBERIVS CLAVDIVS NERO) เขามาจากตระกูลเกลาดิอุส เป็นบุตรชายของติแบริอุส เกลาดิอุส แนโร กับลีวิอา ดรูซิลลา ลีวิอาหย่ากับติแบริอุส แนโร แล้วมาแต่งงานกับอ็อกตาวิอานุส (ภายหลังเป็นจักรพรรดิเอากุสตุส) เมื่อ 39 ปีก่อนคริสต์ศักราช ติแบริอุสจึงกลายเป็นลูกเลี้ยงของอ็อกตาวิอานุส ต่อมาติแบริอุสแต่งงานกับยูลิอา ลูกสาวของเอากุสตุส จากนั้นเอากุสตุสได้รับเขาเป็นบุตรบุญธรรมด้วย ทำให้เขากลายเป็นสมาชิกตระกูลยูลิอุสอย่างเป็นทางการและได้นามใหม่ว่า ติแบริอุส ยูลิอุส ไกซาร์ (TIBERIVS IVLIVS CAESAR) นักประวัติศาสตร์เรียกตระกูลผสมนี้ว่าราชวงศ์ยูลิอุส-เกลาดิอุส จักรพรรดิโรมันต่อมาอีกสามสิบปีจะมาจากราชวงศ์นี้

ติแบริอุสเป็นนักการทหารผู้มีความสามารถมากที่สุดคนหนึ่งของสมัยโรมันโบราณ พระองค์ได้ทำการรณรงค์ในพันโนเนีย, แดลเมเชีย, ไรติอา และบางส่วนของแกร์มานิอา ซึ่งเป็นการวางรากฐานของพรมแดนทางด้านเหนือของจักรวรรดิ แต่ติแบริอุสมาเป็นที่รู้จักกันในฐานะจักรพรรดิผู้มีอารมณ์หม่นหมอง ไม่ชอบสุงสิงกับผู้ใด และไม่มีความต้องการเป็นจักรพรรดิ พลินีผู้อาวุโสขนานพระนามพระองค์ว่า "ผู้ที่เศร้าหมองที่สุดในหมู่มนุษย์" (TRISTISSIMVS HOMINVM)[1] หลังจากการเสียชีวิตของดรูซุส ยูลิอุส ไกซาร์ (DRVSVS IVLIVS CAESAR) บุตรชายในปี ค.ศ. 23 แล้ว ติแบริอุสก็ยิ่งเก็บพระองค์มากขึ้นไปอีก ในปี ค.ศ. 26 พระองค์เสด็จออกจากกรุงโรมและทิ้งหน้าที่การปกครองส่วนใหญ่ไว้ในมือของลูกิอุส ไอลิอุส แซย์ยานุส (LVCIVS AELIVS SEIANVS) และไนวิอุส ซูโตริอุส มาโกร (NAEVIVS SVTORIVS MACRO) ผู้บังคับบัญชากององครักษ์ไปรโตริอานีผู้ทะเยอทะยาน หลังจากติแบริอุสสวรรคตแล้ว กาลิกุลา (ผู้เป็นหลานโดยตรงของพระอนุชาและเป็นหลานบุญธรรมของพระองค์) ก็ขึ้นเป็นจักรพรรดิต่อ

อ้างอิง

  1. Pliny the Elder, Natural Histories XXVIII.5.23.
ภาษาอื่น ๆ
Afrikaans: Tiberius
Alemannisch: Tiberius
aragonés: Tiberio
العربية: تيبيريوس
asturianu: Tiberiu
azərbaycanca: Tiberi
تۆرکجه: تیبریوس
беларуская: Тыберый
беларуская (тарашкевіца)‎: Тыбэрыюс
български: Тиберий
bosanski: Tiberije
català: Tiberi
čeština: Tiberius
Cymraeg: Tiberius
dansk: Tiberius
Deutsch: Tiberius
Zazaki: Tiberius
English: Tiberius
Esperanto: Tiberio
español: Tiberio
eesti: Tiberius
euskara: Tiberio
فارسی: تیبریوس
suomi: Tiberius
føroyskt: Tiberius
français: Tibère
Frysk: Tibearius
Gaeilge: Tiberius
galego: Tiberio
עברית: טיבריוס
हिन्दी: टैबीरियस
hrvatski: Tiberije
հայերեն: Տիբերիոս
interlingua: Tiberio
Bahasa Indonesia: Tiberius
íslenska: Tíberíus
italiano: Tiberio
ქართული: ტიბერიუსი
Kongo: Tiberius
한국어: 티베리우스
Ligure: Tibeio
lietuvių: Tiberijus
latviešu: Tiberijs
Malagasy: Tiberius
македонски: Тибериј
монгол: Тибериус
Plattdüütsch: Tiberius
norsk nynorsk: Tiberius av Romarriket
norsk: Tiberius
occitan: Tibèri
polski: Tyberiusz
Piemontèis: Tiberi August
português: Tibério
rumantsch: Tiberius
română: Tiberius
русский: Тиберий
sicilianu: Tibberiu
Scots: Tiberius
srpskohrvatski / српскохрватски: Tiberije
Simple English: Tiberius
slovenščina: Tiberij
shqip: Tiberius
српски / srpski: Тиберије
svenska: Tiberius
Kiswahili: Tiberius
Tagalog: Tiberius
Türkçe: Tiberius
українська: Тиберій
اردو: تیبیریس
oʻzbekcha/ўзбекча: Tiberiy
vèneto: Tiberio
Tiếng Việt: Tiberius
Winaray: Tiberius
მარგალური: ტიბერიუსი
Yorùbá: Tiberius
Bân-lâm-gú: Tiberius
粵語: 提比略