งา (พืช)

งา
Sesamum indicum 1.jpg
Sesame plants
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:Plantae
หมวด:Magnoliophyta
ชั้น:Magnoliopsida
อันดับ:Lamiales
วงศ์:Pedaliaceae
สกุล:Sesamum
สปีชีส์:S.  indicum
ชื่อทวินาม
Sesamum indicum
L.

งา เป็นพืชล้มลุก ผลเป็นฝัก มีเมล็ดเล็กๆ สีขาว สีดำ และสีแดง มีการเพาะปลูกมานานเพราะต้องการใช้เมล็ดงานี้เป็นอาหาร เครื่องเทศ และบีบเอาน้ำมันได้ มีการใช้เมล็ดงากันมากเป็นพิเศษในแถบตะวันออกกลาง และเอเชียเพื่อเป็นอาหาร

กลิ่นและรสของเมล็ดงาคล้ายกับถั่ว องค์ประกอบสำคัญในเมล็ดก็คือน้ำมัน ซึ่งมีอยู่ประมาณ 44-60% น้ำมันงานั้นต่อต้านการเกิดออกซิไดซ์ได้ดี มีการใช้ในอาหารพวกสลัด หรือเป็นน้ำมันปรุงอาหาร และมาการีนและในการผลิตสบู่ ยา และน้ำมันหล่อลื่น และยังเป็นส่วนผสมของเครื่องสำอางบางชนิด

เดิมนั้นงาอาจเป็นพืชพื้นเมืองของเอเชีย หรือตะวันออกของแอฟริกา แต่ปัจจุบันพบได้ในพื้นที่เขตร้อน กึ่งร้อน และร้อนทางใต้ในทุกเขตทั่วโลก

ก่อนสมัยโมเสส ชาวไอยคุปต์ใช้เมล็ดงาป่นแทนแป้งธัญพืช ส่วนชาวจีนรู้จักงามาอย่างน้อยก็ 5,000 ปีมาแล้ว พวกเขาเผาเมล็ดงาเพื่อใช้ทำแท่งหมึกจีนที่คุณภาพดี ส่วนชาวโรมันบดเมล็ดงาผสมขนมปังเป็นอาหารรสดี ชาวไทยก็มีขนมที่ใช้เมล็ดงา เรียกว่า ขนมงาตัด ใช้งากวนกับน้ำตาล แล้วตัดเป็นแผ่น

ในบางถิ่นมีความเชื่อว่าเมล็ดงามีอำนาจอาถรรพณ์ และยังปรากฏในนิทานเรื่อง อาหรับราตรี ตอน อาลีบาบา กับโจรทั้งสี่สิบ ซึ่งมีคำกล่าวว่า เปิดเมล็ดงา (Open sesame)

ต้นงานั้นมีความสูงระหว่าง 0.5-2.5 เมตร ขึ้นกับสภาพที่ปลูก บางพันธุ์ก็มีกิ่งก้าน บ้างก็ไม่มี ที่แกนในแกนหนึ่งมีดอกราว 3 ดอก เมล็ดนั้นสีขาว ยาวราว 3 มิลลิเมตร เมื่อแห้ง เปลือกเมล็ดจะเปิดอ้า และเมล็ดจะหลุดออกมา การเก็บงาจึงต้องอาศัยแรงงานคนเพื่อมิให้เมล็ดงาร่วงหล่น ภายหลังเมื่อไม่นานมานี้ มีการพัฒนาพันธุ์มิให้เมล็ดแตะกระจาย ทำให้สามารถเก็บด้วยเครื่องจักรได้

ภาษาอื่น ๆ
Afrikaans: Sesam
አማርኛ: ሰሊጥ
العربية: سمسم
ܐܪܡܝܐ: ܫܘܫܡܬܐ
অসমীয়া: তিল
asturianu: Sesamum indicum
azərbaycanca: Hind küncütü
Bikol Central: Langa
беларуская: Кунжут
български: Сусам
বাংলা: তিল
bosanski: Susam
català: Sèsam
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ciĕ-muài
čeština: Sezam indický
Cymraeg: Sesame
dansk: Sesam
Deutsch: Sesam
Zazaki: Kuncı
ދިވެހިބަސް: ތިލެޔޮކޯޅި
Ελληνικά: Σουσάμι
English: Sesame
Esperanto: Hindia sezamo
español: Sesamum indicum
euskara: Sesamo
فارسی: کنجد
suomi: Seesami
français: Sésame
Gaeilge: Seasaman
galego: Sésamo
ગુજરાતી: તલ
Hausa: Riɗi
עברית: שומשום
हिन्दी: तिल
hrvatski: Indijski sezam
hornjoserbsce: Indiski sezam
Kreyòl ayisyen: Wowoli
magyar: Szezámmag
հայերեն: Քունջութ
Bahasa Indonesia: Wijen
Ido: Sezamo
íslenska: Sesamjurt
italiano: Sesamum indicum
日本語: ゴマ
Basa Jawa: Wijèn
ಕನ್ನಡ: ಎಳ್ಳು
한국어: 참깨
kurdî: Kuncî
Кыргызча: Кунжут
lingála: Wangila
lietuvių: Indinis sezamas
latviešu: Sezams
मैथिली: कारी तिल
македонски: Сусам
മലയാളം: എള്ള്
मराठी: तीळ
Bahasa Melayu: Bijan
မြန်မာဘာသာ: နှမ်း
مازِرونی: کانجی
नेपाली: कालो तिल
Nederlands: Sesam
norsk nynorsk: Sesam
norsk: Sesam
occitan: Sesam
ਪੰਜਾਬੀ: ਤਿਲ
Kapampangan: Langis
پنجابی: سمسم
português: Sesamum indicum
română: Susan
armãneashti: Susami
संस्कृतम्: तिलः
sicilianu: Sesamum indicum
Scots: Sesame
سنڌي: تر (ٻج)
srpskohrvatski / српскохрватски: Sezam
Simple English: Sesame
српски / srpski: Сусам
Sranantongo: Abongra
Basa Sunda: Wijén
svenska: Sesam (växt)
தமிழ்: எள்
తెలుగు: నువ్వులు
Tagalog: Linga
Türkçe: Susam
українська: Кунжут
اردو: تل
oʻzbekcha/ўзбекча: Kunjut
Tiếng Việt: Vừng
West-Vlams: Sesam
Vahcuengh: Lwgraz
中文: 芝麻
粵語: 芝蔴