กำยาน

กำยานจากเยเมน
กิ่งและดอกของ Boswellia sacra ที่ผลิตกำยานส่วนใหญ่

กำยาน (อังกฤษ: Frankincense หรือ olibanum, อาหรับ: لبٌان‎) คือยางหอมที่ได้มาจากไม้สกุล Boswellia โดยเฉพาะ Boswellia sacra ที่ใช้ในการทำเครื่องหอม (incense) และน้ำหอม

กำยานได้มาจากต้น Boswellia โดยการขูดเปลือกต้นไม้และปล่อยให้ยางซึมออกมาและแข็งตัว ยางที่แข็งตัวนี้เรียกว่าน้ำตา ไม้พันธุ์นี้มีด้วยกันหลายสปีชีส์แต่ละสปีชีส์ก็ผลิตยางต่างชนิดกัน ขึ้นอยู่กับดินและอากาศคุณภาพของยางก็ต่างกันออกไปแม้แต่ในสปีชีส์เดียวกัน

ต้นกำยานถือกันเป็นพันธุ์ไม้ที่แปลกเพราะสามารถเจริญเติบโตได้ในภาวะสิ่งแวดล้อมที่ไม่น่าจะขึ้นได้เช่นบางครั้งก็ดูเหมือนจะงอกออกมาจากหิน ต้นกำยานจะเริ่มออกยางเมื่ออายุราว 8 ถึง 10 ปี[1] การเก็บยางทำกันสองสามครั้งต่อปี ครั้งหลังสุดจะเป็นยางที่มีคุณภาพดีที่สุดเพราะมีอัตราเทอร์พีน, เซสควีเทอร์พีนและไดเทอร์พีนที่สูงขึ้นที่ทำให้หอมแรงขึ้น โดยทั่วไปแล้วยางยิ่งมีสีขุ่นเท่าไหร่ก็จะมีคุณภาพดีขึ้นเท่านั้น กำยานที่มาจากโอมาน[1] กล่าวกันว่าเป็นกำยานที่มีคุณภาพดีที่สุดในโลก แต่กำยานที่มีคุณภาพดีก็มีที่เยเมนและทางฝั่งทะเลตอนเหนือของโซมาเลีย

จากการศึกษาเมื่อไม่นานมานี้พบว่าต้นกำยานลดจำนวนลงเพราะการเก็บผลผลิตกันมากจนเกินควร การเก็บยางมากทำให้เมล็ดที่ออกมาเพาะขึ้นเพียง 16% เมื่อเปรียบเทียบกับต้นที่ไม่ได้เก็บยางก็จะเพาะขึ้นกว่า 80%

อ้างอิง

  1. 1.0 1.1 "Omani World Heritage Sites". www.omanwhs.gov.om. http://www.omanwhs.gov.om/english/Frank/FrankincenseTree.asp. เรียกข้อมูลเมื่อ 2009-01-14. 
ภาษาอื่น ๆ
Ænglisc: Inbærnes
العربية: لبان
ܐܪܡܝܐ: ܠܒܘܢܬܐ
Boarisch: Weihrauch
беларуская: Ладан
беларуская (тарашкевіца)‎: Ладан
български: Тамян
বাংলা: লোবান
brezhoneg: Frankezañs
català: Olíban
čeština: Kadidlo
Cymraeg: Thus
dansk: Røgelse
Deutsch: Weihrauch
ދިވެހިބަސް: ވައިގުގޫ
Ελληνικά: Λιβάνι
English: Frankincense
Esperanto: Olibano
español: Olíbano
eesti: Viiruk
فارسی: صمغ کندر
Gaeilge: Túis
עברית: לבונה
हिन्दी: लोहबान
hrvatski: Tamjan
magyar: Tömjén
Հայերեն: Խունկ
Bahasa Indonesia: Kemenyan arab
italiano: Franchincenso
日本語: 乳香
ქართული: საკმეველი
한국어: 유향
Latina: Tus
Lëtzebuergesch: Wäirauch
lietuvių: Ladanas
македонски: Темјан
മലയാളം: സാമ്പ്രാണി
Nāhuatl: Tlenemāctli
Nederlands: Olibanum
norsk nynorsk: Virak
norsk: Virak
occitan: Encens
polski: Olibanum
português: Olíbano
română: Tămâie
русский: Ладан
sicilianu: Franchincenzu
srpskohrvatski / српскохрватски: Tamjan
slovenčina: Kadidlo
slovenščina: Sveto kadilo
Soomaaliga: Uunsi
shqip: Temjani
српски / srpski: Тамјан
svenska: Olibanum
Kiswahili: Uvumba
Tagalog: Kamanyang
українська: Ладан
中文: 乳香
粵語: 乳香