Ванадий

Ванадий (лот. Vanadium), V, — элементи химиявии гурӯҳи V ҷадвали Менделеев; рақами ат. 23, массаи ат. 50, 942. Ванадийро с. 1801 олими мексикоӣ А.М. дел Рио дар таркиби маъдани сурб кашф намудааст. Химики шведӣ Н.Г. Сефстрём с. 1830 онро дар маъдани оҳан кашф намуд.Ванадий ба хотири номи олиҳаи зебои Скандиновия - Ванадис номгузорӣ намудааст. Метали хокистарранги пўлодин, сахт, ба туршаҳо ва об устувор буда, 6,11 г/см3 зичӣ ва 19200С ҳарорати гудозиш дорад. Дар металлургияи сиёҳ бо оҳан чун хўла истифода дорад. Иловаи ванадий бо оҳан хўлаҳоеро ҳосил мекунад, ки пўлоди зангназананда, бурранда, ба гармӣ - тобовар, қубурҳои нафту газгузаронанда, пармакунанда ва кафшериро месозанд. Хўлаҳои аз ҳад устувору хўрданашавандаи он дар релсҳои роҳи оҳан, чарху рессорҳои қатораҳо истифода мешаванд.Ванадий аз конҳои титаномагнетит, фосфорит, регсангҳои урани дорои аҳамияти саноатӣ дошта истихроҷ мешаванд. Як қисми дигари ванадий якҷоя бо бокситҳо, ҷинсҳои карбонатӣ, сланесҳои сўзанда, нафт, регҳои битумдор бо роҳи иловагӣ гирифта мешавад.


Ванадийро асосан дар металлургияи сиёҳ истифода мебаранд. Хӯлаҳои ванадийдори оҳан, титан, ниобий, алюминий ва ғ.-ро дар саноати авиатсиявӣ ва ракетасозӣ кор мефармоянд. Ванадии металлии холис дар энергетикаи атомӣ ва истеҳсоли асбобҳои электронӣ, пайвастҳои ванадий дар саноати химия ва тиб истифода мешаванд. Бисёр пайвастҳо ва хӯлаҳои ванадий заҳрнок мебошанд. Хусусан оксидҳо, намакҳо ва хлоридҳои ванадий ба организм зарари калон мерасонанд.

Бо мақсади пешгирии заҳролудӣ ҳавои коргоҳро аз чанг ва дуди пайвастҳои ванадий тоза нигоҳ доштан лозим аст. Коргарон бояд бо респиратор ва противогазҳои дорои филтри аэрозолӣ таъмин карда шаванд. Барои муҳофизати пой аз кислотаҳо мӯза мепӯшанд. Одамоне, ки бо ванадий ва пайвастҳои он сарукор доранд, баъди ҳар 2 сол як маротиба аз назорати тиббӣ мегузаранд.

Шаблон:Манобеъ Michael E. Wieser, Norman Holden, Tyler B. Coplen, John K. Böhlke, Michael Berglund, Willi A. Brand, Paul De Bièvre, Manfred Gröning, Robert D. Loss, Juris Meija, Takafumi Hirata, Thomas Prohaska, Ronny Schoenberg, Glenda O’Connor, Thomas Walczyk, Shige Yoneda, Xiang‑Kun Zhu. Atomic weights of the elements 2011 (IUPAC Technical Report) (англ.) // Pure and Applied Chemistry. — 2013. — Vol. 85, no. 5. — P. 1047-1078. — DOI:10.1351/PAC-REP-13-03-02.

  • Инҷоро ҳам бингаред
Other Languages
Afrikaans: Vanadium
አማርኛ: ቫናዲየም
aragonés: Vanadio
العربية: فاناديوم
asturianu: Vanadiu
azərbaycanca: Vanadium
башҡортса: Ванадий
беларуская: Ванадый
беларуская (тарашкевіца)‎: Ванад
български: Ванадий
भोजपुरी: वैनेडियम
བོད་ཡིག: ཝེ་ནི་ཌིམ།
brezhoneg: Vanadiom
bosanski: Vanadij
català: Vanadi
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Vanadium
Cebuano: Vanadyo
ᏣᎳᎩ: ᏩᏁᏗᎥᎻ
کوردی: ڤانادیۆم
corsu: Vanadiu
čeština: Vanad
Чӑвашла: Ванади
Cymraeg: Fanadiwm
dansk: Vanadium
Deutsch: Vanadium
ދިވެހިބަސް: ވެނޭޑިއަމް
Ελληνικά: Βανάδιο
English: Vanadium
Esperanto: Vanado
español: Vanadio
eesti: Vanaadium
euskara: Banadio
فارسی: وانادیم
suomi: Vanadiini
français: Vanadium
Nordfriisk: Vanadium
furlan: Vanadi
Gaeilge: Vanaidiam
Gàidhlig: Bhanadium
galego: Vanadio
ગુજરાતી: વેનેડિયમ
Gaelg: Vanaadjum
客家語/Hak-kâ-ngî: Vanadium
Hawaiʻi: Vanadium
עברית: ונדיום
हिन्दी: वनेडियम
Fiji Hindi: Vanadium
hrvatski: Vanadij
Kreyòl ayisyen: Vanadyòm
magyar: Vanádium
հայերեն: Վանադիում
interlingua: Vanadium
Bahasa Indonesia: Vanadium
Ido: Vanado
íslenska: Vanadín
italiano: Vanadio
日本語: バナジウム
la .lojban.: jinmrvanadi
ქართული: ვანადიუმი
Kabɩyɛ: Fanadɩyɔm
қазақша: Ванадий
ಕನ್ನಡ: ವನಾಡಿಯಮ್
한국어: 바나듐
kurdî: Vanadyûm
коми: Ванадий
Кыргызча: Ванадий
Latina: Vanadium
Lëtzebuergesch: Vanadium
Limburgs: Vanadium
Ligure: Vanaddio
lumbaart: Vanadio
lietuvių: Vanadis
latviešu: Vanādijs
македонски: Ванадиум
മലയാളം: വനേഡിയം
монгол: Ванади
кырык мары: Ванадий
Bahasa Melayu: Vanadium
မြန်မာဘာသာ: ဗနေဒီယမ်
Plattdüütsch: Vanadium
नेपाली: वनेडियम
नेपाल भाषा: भ्यानडियम
Nederlands: Vanadium
norsk nynorsk: Vanadium
norsk: Vanadium
occitan: Vanadi
Livvinkarjala: Vanadium
ਪੰਜਾਬੀ: ਵੈਨੇਡੀਅਮ
polski: Wanad
Piemontèis: Vanadi
پنجابی: ونیڈیم
português: Vanádio
Runa Simi: Wanadyu
română: Vanadiu
armãneashti: Vanadiu
русский: Ванадий
संस्कृतम्: वनडियम
sicilianu: Vanadiu
Scots: Vanadium
srpskohrvatski / српскохрватски: Vanadijum
Simple English: Vanadium
slovenčina: Vanád
slovenščina: Vanadij
Soomaaliga: Fanadhiyaam
shqip: Vanadiumi
српски / srpski: Ванадијум
Seeltersk: Vanadium
Basa Sunda: Vanadium
svenska: Vanadin
Kiswahili: Vanadi
தமிழ்: வனேடியம்
తెలుగు: వెనేడియం
Tagalog: Banadyo
Türkçe: Vanadyum
татарча/tatarça: Ванадий
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ۋانادىي
українська: Ванадій
oʻzbekcha/ўзбекча: Vanadiy
vepsän kel’: Vanadii
Tiếng Việt: Vanadi
Winaray: Vanadyo
吴语:
хальмг: Ванад
ייִדיש: וואנאדיום
Yorùbá: Banadiomu
中文:
文言:
Bân-lâm-gú: Vanadium
粵語: