Arma nucleara | efècts deis armas nuclearas

Efècts deis armas nuclearas

Una arma nucleara a quatre efècts principaus que son la bofada e la calor de l'explosion, l' impulsion electromagnetica e lei consequéncias dei radiacions deis elements radioactius. La poissança d'aqueleis efècts varia segon la concepcion de la bomba e la geografia dau luòc de l'explosion. Pasmens, dins totei lei cas, lei degalhs son considerables car la poissança d'una arma nucleara es de l'òrdre de plusors desenaus a plusors miliers de quilotonas de TNT.

Bofada de l'explosion

Centre de Hiroshima après lo bombardament dau 6 d'aost de 1945.

Una explosion nucleara entraïna la formacion d'una bofada amb un desplaçament fòrça important e fòrça rapide de l'èr present a l'entorn de la bomba. Aquela bofada pòu causar l'afondrament dei bastiments ò infligir de blaçaduras grèvas a de distàncias de plusors quilomètres. Puei, après son passatge, la manca d'èr fòrma una depression qu'es a l'origina d'una bofada de sens contraris que pòu entraïnar de degalhs suplementaris. Per exemple, a Hiroshima onte la bomba utilizada aviá una poissança relativament febla a respèct deis armas nuclearas modèrnas (15 kt), lei bastiments de betum foguèron destruchs fins a 500 m dau centre de l'explosion. Lei bastiments de fusta, mens resistents, foguèron destruchs fins a 2,6 km.

Calor

Bleçaduras entraïnadas per lo raionament termic de l'explosion a Hiroshima lo 6 d'aost de 1945.

Aperaquí 35% de l'energia d'una explosion nucleara es dissipada sota forma de calor e de raionaments luminós ò infraroge. Aquò entraïna una transmission de la calor, que pòu cremar d'individús ò entraïnar d'incendis, sus de distàncias importantas. Per exemple, una bomba de 10 Mt pòu entraïnar de cremaduras grèvas fins a 30 km dau luòc de l'explosion. De mai, aqueleis incendis son simultanèus, çò que presenta de dificultats d'intervencion gròssas per leis amorçar. Ansin, a Hiroshima, la vila cremèt durant 16 oras e leis incendis destruguèron una superifica de 11 km²[4].

Impulsion electromagnetica

Article detalhat : Impulsion electromagnetica.

Una explosion nucleara entraïna un desplaçament rapide d'electrons qu'es a l'origina de l'aparicion d'un corrent electric relativament poderós. Dicha impulsion electromagnetica (IEM), aqueu corrent pòu perturbar lo foncionament deis alimentacions electricas e destrurre la màger part dei circuits electronics. De proteccions existisson còntra aqueu fenomèn mai aquò necessita una maintenença complèxa. Ansin, leis infrastructuras civilas son fòrça vulnerablas ais IEM e la proteccion dei sistèmas militaras es rarament complèta.

D'assais d'impulsion electromagnetica aguèron luòc au començament deis ans 1960, principalament en 1962. En julhet d'aquela annada, l'assai estatsunidenc Starfish Prime entraïnèt de degalhs sus l'illa d'Hawaii, situada a mai de 1 400 km de l'endrech de l'explosion. Dins lo corrent de la meteissa annada, lei Sovietics realizèron tres assais pròche de regions pobladas de Cazacstan. Lei degalhs i foguèron importants e l'IEM entraïnèt un incendi dins la centrala electrica de Karaganda.

Radiacions

Lei radiacions emesas per una arma nucleara pòdon èsser de dos tipes : de radiacions dirèctas durant l'explosion e de radiacions de tèrme lòng eissits de la pollucion radioactiva. Pasmens, au contrari d'una idèa frequenta, l'irradiacion dirècta es rarament una menaça importanta car a luòc dins leis endrechs ja tocats per les efècts de la bofada ò de l'onda de calor. Es unicament un efèct significatiu dins lo cas dei bombas de neutrons que son especificament concebudas per amplificar lo raionament radiologic sensa causar de destruccions.

Lei consequéncias de tèrme lòng son mau conegudas en causa de la manca d'informacions sus leis atacas e lei catastròfas nuclearas. De mai, leis estudis son sovent influenciats per lei ponchs de vista dei cercaires, deis estats ò dei victimas[5]. Entre leis efècts principaus que son clarament atestats, i a una aumentacion dau nombre de cancèrs. Sus lei subrevivents de Hiroshima e de Nagasaki, i aguèt un maximom de malautiás cinc ans après lei bombardaments. Puei, entre 1958 e 1998, sus una populacion de 44 635 personas, i aguèt au mens 848 decès liats a de cancèrs entraïnats per lei radiacions deis explosions (siá 1,9%). Lei victimas dei bombardaments foguèron tanben tocats per de fenomèns d'esterilitat (probablament entre 0,5 e 1% dei subrevivents).

Other Languages
Afrikaans: Kernwapen
Alemannisch: Kernwaffe
aragonés: Arma nucleyar
العربية: سلاح نووي
asturianu: Arma nuclear
azərbaycanca: Nüvə silahı
башҡортса: Ядро ҡоралы
žemaitėška: Kondoulėnis gėnklos
беларуская: Ядзерная зброя
беларуская (тарашкевіца)‎: Ядзерная зброя
български: Ядрено оръжие
brezhoneg: Arm nukleel
català: Arma nuclear
čeština: Jaderná zbraň
Cymraeg: Arf niwclear
Deutsch: Kernwaffe
Ελληνικά: Πυρηνικό όπλο
Esperanto: Atombombo
español: Arma nuclear
eesti: Tuumarelv
euskara: Bonba nuklear
suomi: Ydinase
français: Arme nucléaire
Frysk: Kearnwapen
贛語: 核武器
galego: Arma nuclear
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: अणुबॉंब
हिन्दी: परमाणु बम
interlingua: Arma nuclear
Bahasa Indonesia: Senjata nuklir
íslenska: Kjarnorkuvopn
italiano: Arma nucleare
日本語: 核兵器
Basa Jawa: Gaman nuklir
қазақша: Ядролық қару
한국어: 핵무기
Кыргызча: Ядролук курал
Lëtzebuergesch: Atomwaff
latviešu: Kodolieroči
македонски: Нуклеарно оружје
മലയാളം: ആണവായുധം
Bahasa Melayu: Senjata nuklear
မြန်မာဘာသာ: အဏုမြူ လက်နက်
नेपाली: परमाणु बम
नेपाल भाषा: आणविक ल्वाभः
Nederlands: Kernwapen
norsk nynorsk: Atomvåpen
ਪੰਜਾਬੀ: ਨਿਊਕਲੀ ਬੰਬ
Pälzisch: Kernwaffe
پنجابی: ایٹم بمب
português: Bomba nuclear
română: Armă nucleară
संस्कृतम्: अण्वस्त्रम्
سنڌي: ائٽم بم
srpskohrvatski / српскохрватски: Nuklearno oružje
Simple English: Nuclear weapon
slovenčina: Jadrová zbraň
slovenščina: Jedrsko orožje
српски / srpski: Нуклеарно оружје
Seeltersk: Käädenwoape
Basa Sunda: Pakarang nuklir
svenska: Kärnvapen
Kiswahili: Bomu la nyuklia
తెలుగు: అణ్వాయుధం
Türkçe: Nükleer silah
татарча/tatarça: Атом-төш коралы
українська: Ядерна зброя
oʻzbekcha/ўзбекча: Yadro quroli
Tiếng Việt: Vũ khí hạt nhân
吴语: 核武器
中文: 核武器
Bân-lâm-gú: He̍k-chú bú-khì
粵語: 核武