Gammastraling | productie

Productie

Overgangen tussen energieniveaus in atoomkernen

Een atoomkern in een hoge aangeslagen toestand kan op vele verschillende manieren vervallen naar zijn grondniveau langs tussengelegen niveaus. Elke stap kan gammastraling opleveren.

Excitatie door snelle nucleonen

Nucleonen met een energie van omstreeks 10 MeV kunnen atoomkernen aanslaan (exciteren) naar hogere energieniveaus. Deze vervallen onder uitzending van een lijnspectrum van gammastraling. De tabel is ontleend aan Hillier (1986) naar gegevens van Ramaty, Kozbovsky en Lingenfelter (Astrophysical Journal, Supplement Series 40, 487, 1979)

Isotoop Energie (MeV) van de lijn
12C 4,438
14N 2,313 & 5,105
16O 2,741 & 6,129 & 6,917 & 7,117
20Ne 1,634 & 2,613 & 3,34
24Mg 1,369 & 2,754
28Si 1,779 & 6,678
56Fe 0,847 & 1,238 & 1,811

Vangst van een neutron

Eerst wordt een vrij neutron gevormd, bijvoorbeeld door de reactie

p (> 26 MeV) + 4He3He + n + p

Ontmoet dit vrije neutron een waterstofkern, dan volgt

n + 1H2H + γ (2,23 MeV)

Radioactief verval

Gammastraling ontstaat vaak door radioactief verval van atoomkernen. In zuiver gammaverval verliest de atoomkern alleen energie in de vorm van een foton. Atoomnummer en massagetal blijven gelijk.

Voorbeeld:

99m43Tc9943Tc + γ (halveringstijd T½ = 6 uur)

Vaak blijft een isotoop, ontstaan door een andere kernreactie, achter in een aangeslagen toestand. Deze isotopen worden meestal weergegeven met een symbool 'm' (van metastabiel) achter het massagetal. Bij veel andere soorten van radioactief verval wordt naast andere straling ook een gammafoton uitgezonden.

Voorbeeld:

99Mo99mTc + γ + β (T½ = 66 uur)

Vernietiging van deeltjes door hun antideeltjes

Een voorbeeld is de annihilatie van een positron en een elektron volgens de vergelijking

e+ + e → γ + γ

Verval van elementaire deeltjes

Een neutraal pion is instabiel en vervalt met een levensduur van 10−16 seconde tot twee gamma-quanten:

π0 → γ + γ

Er zijn ook andere reacties van pionen die gammastraling opleveren.

Versnelling van elektrisch geladen deeltjes

Gammastraling kan vrijkomen als synchrotronstraling.

In andere talen
Afrikaans: Gammastraling
العربية: أشعة غاما
asturianu: Radiación gamma
azərbaycanca: Qamma şüalanma
žemaitėška: Gama spėndolē
беларуская (тарашкевіца)‎: Гама-выпраменьваньне
български: Гама-лъчи
bosanski: Gama zračenje
čeština: Záření gama
Ελληνικά: Ακτίνες γ
English: Gamma ray
Esperanto: Gama-radiado
español: Rayos gamma
euskara: Gamma izpi
فارسی: پرتو گاما
français: Rayon gamma
עברית: קרינת גמא
हिन्दी: गामा किरण
Fiji Hindi: Gamma ray
hrvatski: Gama-čestica
Kreyòl ayisyen: Reyon gama
interlingua: Radiation gamma
Bahasa Indonesia: Sinar gama
íslenska: Gammageisli
italiano: Raggi gamma
日本語: ガンマ線
한국어: 감마선
Limburgs: Gammastraoling
Ligure: Raggi gamma
lietuvių: Gama spinduliai
latviešu: Gamma stari
македонски: Гама-зрачење
മലയാളം: ഗാമാ കിരണം
मराठी: गॅमा किरण
Bahasa Melayu: Sinar gama
မြန်မာဘာသာ: ဂမ်မာရောင်ခြည်
Plattdüütsch: Gammastrahlen
norsk nynorsk: Gammastråling
ਪੰਜਾਬੀ: ਗਾਮਾ ਕਿਰਨ
Piemontèis: Raj gama
پنجابی: گیما رے
português: Radiação gama
română: Radiație gama
Scots: Gamma ray
srpskohrvatski / српскохрватски: Gama-čestica
සිංහල: ගැමා කිරණ
Simple English: Gamma ray
slovenčina: Žiarenie gama
slovenščina: Žarek gama
српски / srpski: Гама зрачење
Basa Sunda: Sinar gamma
తెలుగు: గామా కిరణం
Tagalog: Sinag gamma
Türkçe: Gama ışını
татарча/tatarça: Гамма-нурланыш
українська: Гамма-промені
Tiếng Việt: Tia gamma
walon: Rais gama
Winaray: Rayos Gamma
吴语: 伽马射线
中文: 伽马射线
文言: 伽馬射線
Bân-lâm-gú: Gamma siā-sòaⁿ
粵語: 丙種射綫